Staða leigjenda erfið

Fáir vilja vera á leigu­mark­aði á Íslandi í dag eða aðeins 8 pró­sent leigj­enda. Lang­flestir leigj­endur vilja búa í eigin hús­næði, 86 pró­sent. ­Þrátt fyrir að nærri allir leigj­endur vilji búa í eigin hús­næði þá telja aðeins 40 pró­sent leigj­enda öruggt eða lík­legt að þeir kaupi sitt eigið hús­næði næst þegar skipt er um hús­næði. Þetta kemur fram í nið­ur­stöðum nýrrar könn­unar á við­horfi leigj­enda á Íslandi sem unnin var af Zenter, að frum­­kvæði hag­­deildar Íbúða­lána­­sjóðs.

Meiri­hluti leigj­enda er á leigu­mark­aðnum af nauð­syn en ástæða þess að leigj­endur telji ekki lík­legt að þeir kaupi sitt eigið hús­næði næst þegar þeir skipta um hús­næði var af því þeir eiga ekki efni á því algeng­asta ástæð­an. Næst algeng­asta svarið var að þeir ættu ekki fyrir útborgun og að fast­eigna­verð væri of hátt.

Leiguverð hefur hækkað um 90 prósent á 7 árum

Leigu­verð hefur hækkað um 90 pró­sent síðan reglu­legar mæl­ingar á leigu­verði hófust árið 2011 en á sama tíma hefur íbúa­verð tvö­fald­ast og laun hækkað um 74 pró­sent.

Þegar rýnt var í það hvar fólk leigir kemur í ljós að mik­ill meiri­hluti leigir af ein­stak­lingum á almennum mark­aði, eða alls 35 pró­sent. Tæpur fjórð­ungur hjá leigir af ætt­ingjum og vinum og 16 pró­sent leigir af einka­reknum leigu­fé­lagi. 

Rúmlega 20 pró­sent leigj­enda á Íslandi telja frekar eða mjög lík­legt að þeir missi hús­næðið sitt og þeir sem leigja á almennum mark­aði telja það lík­legri. Þetta kemur fram í nýj­ustu við­horfskönnun Íbúð­ar­lána­sjóðs sem kom út í dag. Í nið­ur­stöðum könn­un­ar­innar kom einnig fram að leigj­endur hafa að með­al­tali flutt 3,8 sinnum á síð­ustu 10 árum og 1,6 sinnum á síð­ustu 3 árum. Þeir sem eru með lægstu leig­una hafa flust oft­ast.

Leigumarkaðurinn

Leigu­mark­að­ur­inn á Íslandi telur um 30.000 heim­ili og á honum eru um 16–18 pró­sent lands­manna 18 ára og eldri.

Meiri­hluti leigj­enda er yngri en 35 ára. Fjöl­menn­asta ald­urs­hóp­ur­inn er 25 til 34 ára og heim­ils­tekjur meiri­hluta leigj­enda er á bil­inu 250 til 800 þús­und kr. á mán­uði. 

Staða leigjenda verri.

Árið 2016 var hlut­fall þeirra sem búa við íþyngj­andi hús­næð­is­kostnað meðal hús­næð­is­eig­enda aldrei verið jafn lágt síðan 2004. Munurinn á hlut­falli þeirra sem búa við íþyngj­andi hús­næð­is­kostnað eftir búsetu­formi hefur auk­ist frá 2008 og er þessi nið­ur­staða vís­bend­ing um að staða leigj­enda sé verri en staða hús­næð­is­eig­enda

Aðeins 57 pró­sent leigj­enda telja sig búa við hús­næð­is­ör­yggi á miðað við 94 pró­sent þeirra sem búa í eigin hús­næði. En 21 pró­sent leigj­enda telur það frekar eða mjög lík­legt að þeir missi hús­næðið sitt en 32 pró­sent leigj­enda sem búa á almennum mark­aði telja það lík­legt.

Framboð af íbúð­ar­hús­næði til leigu sem hentar ein­stak­lingum eða fjöl­skyldum þykir lítið, 79 pró­sent leigj­enda voru sam­mála um það.

Þriðjungur leigjenda greiða meira en helming ráðstöfunartekna sinna í leigu

Leigj­endur voru spurðir hversu háa fjár­hæð þeir greiddu fyrir leigu í júní­mán­uði 2018. Í ljós kom að með­alleigu­fjár­hæðin er 142.620 kr. á mán­uði og nán­ast óbreytt milli ára. Þriðj­ungur leigj­enda telja sig greiða meira en helm­ing ráð­stöf­un­ar­tekna í leigu sem er nokkurn veg­inn sama hlut­fall og fyrir ári síðan. Leigj­endur sjá fáa kosti við að leigja, 72 pró­sent segja helstu gall­ana við að leigja vera háa­leigu.