Að sýna sig og sjá aðra

„Eitt sinn voru ekki gluggar á húsum. Þegar búið var að finna þá upp var óhugs­andi án þeirra að vera. Glugga­laus hús voru hús sem ekki mátti sjá inn í því þar gerð­ist sitt­hvað mis­jafnt. Gluggar voru aug­ljós fram­för frá glugga­leysi for­tíð­ar­innar og þeir sem vildu án þeirra vera – eða byrgðu þá – hlutu að hafa fyrir því vafa­samar ástæður.“

Þær hafa svo sem ekki streymt úr pennum íslenskra höf­unda, fram­tíð­ar­sög­urnar. Lovestar Andra Snæs sú eina sem ég man eftir án áreynslu, en auð­vitað eru þær fleiri. Vafa­laust ...

Reyndar er Heimska á mörk­unum. Fram­tíðin í henni er ein­hvern­vegin svo náin að hún er næstum ekki fram­tíð. Það eina sem hefur breyst er að sá hluti lífs­ins sem lifað er í netheimum er orð­inn enn öfga­fyllri og fyr­ir­ferð­ar­meiri á kostnað hins. En miðað við hraða og hröðun þró­un­ar­innar finnst manni sú staða sem Eiríkur lýsir gæti verið komin upp eftir nokkra mán­uði. Já og svo gæti inn­an­lands­flugið mögu­lega verið flutt til Kefla­víkur í bók­inni þó það sé ekki sagt berum orðum. Skilj­an­lega ekki, alltof eld­fimt.

Þessi stutta, snarpa og for­vitni­lega bók er ofin úr nokkrum þráðum. Kannski ekki neitt ógur­lega þétt ofin, en vissu­lega snert­ast þeir á alla enda og kanta, flækj­ast hver fyrir öðrum og magna upp. Kyn­lífs­styrj­öld hjóna­leysanna Áka og Lenítu kannski minnst spenn­andi, en á móti kemur hinn kostu­legi vand­ræða­gangur með þá duttl­unga örlag­anna (eða hvað það nú var) sem lét þau skrifa næstum sömu skáld­sög­una og skila í bóka­flóðið 20XX. Gaman að það skuli enn vera jóla­bóka­flóð. Og bók­menntaum­ræðan og verð­launin á svip­uðum stað. Gott ef Eiríkur Guð­munds­son er ekki enn í fullu fjöri – og RÚV að því er virð­ist líka. Guð láti gott á vita.

Þunga­miðjan er samt eft­ir­litið. Sjálfs­eft­ir­lit fólks­ins sem bein­línis þrífst á að láta fylgj­ast með sér – jafn­vel umfram það að sem fá má út úr því að kíkja inn í alla kima heima hjá hinum. Það er þessi þráður sem Eiríkur dvelur við, leggur út af, veltir fyrir sér. Það er oft spenn­andi og ögrandi. Og leiðir auð­vitað yfir í and­stæð­una: hvað ger­ist í þessu fram­andi en ískyggi­lega kunn­ug­lega fram­tíð­ar­sam­fé­lagi þegar ýtt er á off-takk­ann? Þegar raf­magnið fer og tekur með sér öll staf­rænu gægju­götin.

Það sem Eiríkur hefur um það að segja er flott og snjallt. En fyrir minn smekk of lítið. Við fyrsta lestur virkar eins og þessi þráður sé vannærður, hefði átt að taka meira pláss í blað­síðum og mik­il­vægi talið. Smá­mynd­irnar af hinum ýmsu íbúum Ísa­fjarðar og hvernig þeir bregð­ast við eru svo skemmti­legar og lýsandi að mann langar í fleiri. Og hrein­lega að ástandið væri látið vara lengur og valda enn meiri usla í sam­fé­lag­inu. Þetta er auð­vitað græðgi og frekja. Mögulega líka rangt og maður sæi það um leið og bókin væri orðin hund­rað síðum lengri með heims­slita­legri lokakafla. En svona líður mér núna.

Lokakafl­inn eins og höf­undur vildi hafa hann, þar sem við fáum skýr­ingar á raf­magns- og eft­ir­lits­leys­inu og örlög helstu sögu­hetja ráð­ast að ein­hverju leyti, finnst mér síðan rök­réttur, áhrifa­ríkur og sann­fær­andi. Og bókin í heild sinni hugs­un­ar­vekj­andi, fyndin og beitt, þó hún hefði mátt vera feit­ari fyrir minn smekk.