Skattar á eldsneyti og eldsneytisverð

Oft er kvartað yfir háu elds­neyt­is­verði á Íslandi og mik­illi skatt­lagn­ingu á elds­neyti og senni­lega hafa margir það á til­finn­ing­unni að skatt­lagn­ing elds­neytis sé há á Íslandi í sam­an­burði við útlönd. Í raun­inni er þetta þver­öf­ugt. Skatt­lagn­ing á elds­neyti er í lægri kant­inum á Íslandi miðað við önnur Evr­ópu­lönd. Núver­andi rík­is­stjórn hefur meira að segja frestað eða hætt við hækkun elds­neyt­is­skatta í takt við verð­bólgu. Þessir skattar eru að krónu­tölu og lækka í hlut­falli við verð­bólgu ef þeir eru ekki hækk­aðir árlega.

Skattar á elds­neyti hafa lækkað umtals­vert til lengri tíma litið. Skatt­hlut­fallið var t.d. yfir 60% af útsölu­verði árin 1996-1999 en lækk­aði niður fyrir 50% fram til 2004, sjá Mynd 1. Skatt­arnir eru ekki hærri núna því árið 2013 var hlutur allra skatta að með­al­tali 47% af útsölu­verði bens­íns.

Á Mynd 2 er súlu­rit sem sýnir upp­hæð elds­neyt­is­skatta í Evrópu­löndum um þessar mundir í evrum á 1.000 lítra elds­neytis. Fyrri súlan fyrir hvert land sýnir bens­ín­gjald en sú seinni olíu­gjald. Ísland er í átt­unda sæti yfir lægsta bens­ín­gjald og eru löndin fyrir neðan öll fyrr­ver­andi aust­an­tjalds­lönd. Ísland er í 10. sæti yfir lægsta olíu­gjald en fyrir neðan eru auk fyrr­ver­andi aust­an­tjalds­landa líka Grikk­land, Spánn og Lúx­em­borg.

Myndin er allt önnur þegar elds­neyt­is­verð er skoðað eins og sjá má á Mynd 3. Ísland er þar í 20. sæti yfir lönd með lægsta bens­ín­verð en í 27. sæti yfir lönd með lægsta dísil­verð. Hér er því 11. hæsta bensín­verðið en 4. hæsta dísil­verðið borið saman við Evr­ópu­lönd. Misháir umhverfis- og virð­is­auka­skattar eftir löndum hafa þar áhrif en ekki síður kostn­aður við flutn­inga til lands­ins, dreif­ing inn­an­lands, umfangs­mikið kerfi bensín­stöðva og álagn­ing olíu­fé­lag­anna. Ríkið hefur senni­lega minni tekjur af elds­neyt­is­sölu á hverja ein­ingu en lönd sem við berum okkur saman við en samt er elds­neytið dýr­ara hér en víð­ast hvar.
Það er mik­il­vægt að stað­reyndir séu á hreinu og að við byggjum ekki ákvarð­anir okkar á til­finn­ingu eða bábiljum. Að mínum dómi er fullt til­efni til að hækka elds­neyt­is­skatta í takt við verð­bólgu, að láta þá lækka með verð­bólgu er röng stefna. Tekj­urnar sem ríkið lætur frá sér með lækkun elds­neyt­is­skatta þarf það að inn­heimta á öðrum víg­stöðvum og svig­rúmið til að slaka á öðrum sköttum verður minna fyrir vikið. Það væri ekki óeðli­legt að Ísland væri ofan við miðju í Evrópu í skatt­lagn­ingu á elds­neyti ef mið er tekið af lands­fram­leiðslu og þjóð­ar­út­gjöldum. Að við skulum verma botn­sætin með fátæk­ari löndum Evrópu er furðu­legt.