Háskólamenn hræddir við valdafólk

Sjötti hver háskóla­maður seg­ist hafa komið sér hjá því að tjá sig við fjöl­miðla vegna ótta við við­brögð valda­fólks úr stjórn­mála- og efna­hags­lífi. Þá telur meiri­hluti aðspurðra háskóla­manna að akademísku frelsi fræði- og vís­inda­manna á Íslandi stafi ógn af gagn­rýni eða hót­unum frá valda­fólki í stjórn­málum og efna­hags- og atvinnu­lífi. Þetta kemur fram í nið­ur­stöðum nýrrar könn­unar um við­horf háskóla­fólks til þátt­töku í opin­berri umræðu á vett­vangi fjöl­miðla.

Ádrepa í rannsóknarskýrslu

Sérstök þing­manna­nefnd, sem skipuð var full­trúum allra flokka sem áttu sæti á Alþingi á síð­asta kjör­tíma­bili, vann sjálf skýrslu um rann­sókn­ar­skýrsl­una. Í meg­in­nið­ur­stöðum og álykt­unum þing­nefnd­ar­innar er sér­stak­lega vikið að sam­fé­lags­umræðu á Íslandi og bent á að góð stjórn­mála­um­ræða náist fram „með því að láta and­stæð sjón­ar­mið mæt­ast þar sem byggt er á stað­reyndum og málin eru krufin til mergjar. Íslensk stjórn­mál hafa ekki náð að þroskast nægi­lega í sam­ræmi við það“. Í skýrsl­unni er jafn­framt að finna hvatn­ingu til háskóla­fólks „af ólíkum fræða­sviðum til að taka þátt í opin­berri umræðu og styrkja með því tengsl fræða­sam­fé­lags­ins, atvinnu­lífs­ins og hins almenna borg­ara“.

Hvatn­ingin til háskóla­fólks bygg­ist á þeirri hug­mynd að þessi hópur hafi fram að færa ein­hverja þekk­ingu eða reynslu, umfram aðra borg­ara, sem nýst geti í hinni lýð­ræðis­legu umræðu. Sú þekk­ing eða reynsla getur jafn­vel varpað nýju ljósi á ýmis mál­efni í sam­fé­lag­inu og stuðlað að því að rök­studdar og yfir­veg­aðar ákvarð­anir séu teknar í mikil­vægum sam­fé­lags­málum. Hvatn­ingin hvílir líka á þeirri hug­mynd að innan háskól­anna starfi fólk sem hafi það að mark­miði að afla nýrrar þekk­ingar eða leita „sann­leik­ans“, eins og það er stundum nefnt, með aðferðum vís­ind­anna sem byggj­ast á gagn­rýn­inni hugsun.

Þetta er örstutt útgáfa af ítar­legri úttekt um rann­sókn Björns Gísla­sonar. Lestu hana í heild sinni í nýjasta Kjarn­anum hér.