Sigríður Á. Andersen dóms­mála­ráð­herra hefur ákveðið að nýta sér heim­ild í lögum til að sneiða hjá fjórum til­lögum hæf­is­nefndar við skipan dóm­ara í nýtt milli­dóms­stig, Lands­rétt.

Einn þeirra sem Sigríður vill skipa sem dóm­ara, en var ekki met­inn hæf­astur af hæf­is­nefnd, er Arn­fríður Ein­ars­dóttir hér­aðs­dóm­ari, eig­in­kona Brynjars Níels­sonar, þing­manns Sjálf­stæð­is­flokks­ins og sam­flokks­manns Sigríðar.

Vegna þess er Brynjar van­hæfur við umræðu mál­anna í stjórn­skip­unar- og eft­ir­lits­nefnd.

Vill ekki Ástráð

Einn þeirra sem var met­inn hæf­astur, en Sigríður vill ekki skipa, hefur verið tengdur við Vinstri græna. Ástráður Har­alds­son, sem er reyndur lög­maður og hefur meðal ann­ars verið dós­ent við Háskól­ann á Bifröst, hefur hefur gegnt trún­að­ar­störfum fyrir Vinstri græna og Alþýðu­banda­lagið. Hann sat í Háskóla­ráði á níunda ára­tugnum fyrir Félag vinstri manna, og var meðal ann­ars kall­aður „kommi“ í umfjöllun Við­skipta­blaðs­ins árið 2012. 

Ástráður er barns­faðir Svan­dísar Svav­ars­dóttur, þing­manns Vinstri grænna. Svandís er vegna þess einnig van­hæf við afgreiðslu máls­ins hjá stjórn­skip­unar- og eft­ir­lits­nefnd.

Aðrir sem Sigríður valdi ekki, en hæf­is­nefnd mælti með, eru Eiríkur Jónsson, pró­fessor við laga­deild Háskóla Íslands, Jóhannes Rúnar Jóhanns­son hæsta­rétt­ar­lög­maður og Jón Hösk­ulds­son hér­aðs­dóm­ari. Þeirra í stað valdi Sigríður hér­aðs­dóm­ar­ana Ásmund Helgason, Jón Finn­björns­son og Ragn­heiði Braga­dóttur. 

Lög gera ráð fyrir að fylgt sé hæfisnefnd

Samkvæmt lögum er dóms­mála­ráð­herra óheim­ilt að skipa dóm­ara, nema þann sem met­inn hefur verið hæf­astur af sér­stakri hæf­is­nefnd. Er til­gang­ur­inn að forð­ast póli­tískar skip­anir sem getur afmáð mörk milli fram­kvæmda­valds- og dóms­valds. Leið fram hjá því er hins vegar að sækja stuðn­ing til lög­gjaf­ar­valds­ins.

„Frá þessu má þó víkja ef Alþingi sam­þykkir til­lögu ráð­herra ...“

„Óheimilt er að skipa í dóm­ara­emb­ætti mann sem dóm­nefnd hefur ekki talið hæf­astan meðal umsækj­enda, hvort heldur einn eða sam­hliða öðrum. Frá þessu má þó víkja ef Alþingi sam­þykkir til­lögu ráð­herra um heim­ild til að skipa í emb­ættið annan nafn­greindan umsækj­anda sem full­nægir að mati dóm­nefndar öllum skil­yrðum til að hljóta skipun í emb­ættið.“

Málið verður vænt­an­lega tekið fyrir á Alþingi á mið­viku­dag. 

Þeir sem eru á lista dóms­mála­ráð­herra eru eft­ir­far­andi: 

Aðal­steinn E. Jónas­son, Arnfríður Einarsdóttir, Ásmundur Helgason, Davíð Þór Björgvins­son, Hervör Þor­valdsdóttir, Ing­veldur Einarsdóttir, Jóhannes Sig­urðs­son, Jón Finnbjörns­son, Kristbjörg Steph­en­sen, Oddný Mjöll Arnardóttir, Ragn­heiður Bragadóttir, Ragn­heiður Harðardóttir, Sigurður Tómas Magnússon, Vilhjálmur H. Vilhjálms­son, Þorgeir Ingi Njálsson.

Hæf­is­nefnd mat hins vegar eft­ir­far­andi hæfust í stöð­una:

Aðal­stein E. Jónasson hæsta­rétt­ar­lög­mann, Ástráð Har­alds­son hæsta­rétt­ar­lög­mann, Davíð Þór Björg­vins­son, pró­fessor við laga­deild Háskóla Íslands, Eirík Jónsson, pró­fessor við laga­deild Háskóla Íslands, Hervör Þor­valds­dóttur hér­aðs­dóm­ara, Ing­veldur Ein­ars­dóttir, settan hæs­t­rétt­ar­dóm­ara, Jóhannes Rúnar Jóhanns­son hæsta­rétt­ar­lög­mann, Jóhannes Sig­urðs­son hæsta­rétt­ar­lög­mann, Jón Hösk­ulds­son hér­aðs­dóm­ara, Krist­björg Steph­en­sen borg­ar­lög­mann, Oddný Mjöll Arn­ar­dóttir, pró­fessor við laga­deild Háskóla Íslands, Ragn­heiði Harð­ar­dóttur hér­aðs­dóm­ara, Sigurð Tómas Magn­ús­son, pró­fessor við laga­deild Háskól­ans í Reykja­vík, Vilhjálm H. Vil­hjálms­son, hæsta­rétt­ar­lög­mann og Þorgeir Inga Njálsson, dóm­stjóra við Hér­aðs­dóm Reykja­ness.