For­dóm­arnir eiga sér ýmsar birt­ing­ar­myndir, eins og Þórdís Nadía Semichat, 32 ára íslensk kona hefur fengið að kynn­ast. Hún er með dökkan húð­lit og á íslenska móðir en föður frá Túnis, ólst upp í Breið­holt­inu en býr nú í mið­bænum og þarf reglu­lega að svara fyrir það hvaðan hún sé nú raun­veru­lega, hvort faðir hennar sé svartur eða hvernig hann kynnt­ist móður henni, hvort þau séu enn saman og hvar hann búi núna. Að þessu spyr blá­ó­kunn­ugt fólk og Þórdís Nadía veltir því fyrir sér hvort það væri jafn for­vitið ef húð hennar væri ljós­ari. Þá hefur kona henni ókunnug lýst yfir sér­stakri aðdáun vegna þess að hún beri ekki slæðu, í ljósi þess að faðir hennar hljóti að krefj­ast þess, ver­andi frá Túnis.

Þórdís segir sögu sína í úttekt Stund­ar­innar á for­dómum gagn­vart Íslend­ingum sem eru dökkir yfir­litum og falla ekki að stað­al­mynd­inni. Hér rifjar hún hins vegar upp nokkur dæmi um for­dómana sem hafa mætt henni í hvers­dags­líf­inu, meðal ann­ars í eld­húsi kærastans.

Hélt hún væri húshjálpin

„Ég var svona nítján ára gömul og var búin að eign­ast minn fyrsta kærasta,“ segir Þórdís Nadía. „Í eitt skiptið vorum heima hjá honum. Hann bjó heima hjá for­eldrum sínum. Ég hafði aldrei hitt for­eldra hans. Hann fer í sturtu og ég fer inn í eld­hús og er að fá mér kaffi. Svo allt í einu labbar mamma hans inn í eld­húsið. Hún horfir bara á mig og ég bara horfi á hana, og ég segi hæ. Hún svona rétt segir hæ, opnar ísskáp­inn og nær í eitt­hvað. Svo bara labbar hún út úr eld­hús­inu, sem mér fannst frekar skrýtið af því að það var ókunnug mann­eskja inni í eld­hús­inu hennar og hún sagði ekki neitt. Svo kemur kærast­inn minn fyrr­ver­andi úr sturt­unni og segir: „Mamma, þetta er Nadía, kærastan mín.“ Þá segir hún: „Nú. Ég hélt að þetta væri bara ein­hver hús­hjálp í eld­hús­inu að taka til. Þess vegna var ég ekk­ert að tala við þig. Ég var ekk­ert viss um að þú tal­aðir íslensku.““

Með arabísku í genunum

„Einu sinni var ég í mat­ar­boði og einn gest­ur­inn spurði hvaðan ertu? Ég sagði að pabbi minn væri frá Túnis og mamma mín íslensk.

„Jaá, ert þú að vinna sem túlkur?“

Ég alveg: „Nei, ég vinn ekki sem túlkur.“

„Já, en ættir þú ekki að gera það?“

„Hvað mein­aru, vinna sem túlkur? Þá hvaða tungu­mál?“

Þá sagði hann: „Af hverju ert þú ekki, það vantar svo mikið af arab­ískum túlkum. Sem sagt fyrir allt flótta­fólkið sem er að koma hingað.“

Og ég var alveg já: „Já, ég bara tala ekki arab­ísku þannig að ég get ekki unnið sem túlkur.“

Þá segir hann: „Nú ertu ekki bara með þetta í gen­unum? Getur þú ekki bara samt talað við þau?“

Ég veit það ekki. Mér fannst frekar fyndið að ímynda mér mig vera að vinna sem túlkur hjá Útlend­inga­stofnun og vera bara með arab­ísk­una í gen­unum en hafa ekki neina kunn­áttu.“

Heyrði það á hreimnum

„Ég var að vinna á bar í nokkur ár. Þar lenti ég mjög oft í því að fólk spurði mig hvaðan ég væri. Oftast giskaði það á að ég væri frá Suður-Ameríku eða Portúgal eða eitt­hvað svo­leiðis. Í eitt skiptið kom maður og hann spurði mig:

„Fyr­ir­gefðu ertu arab­ísk?“ og ég sagði: „Já. Bíddu, hvernig vissir þú það?“ Af því að það voru alltaf allir að giska á eitt­hvað allt annað.

Hann segir þá við mig: „Já, ég veit það af því að ég heyri það á hreimnum þínum.““

Þú talar alveg íslensku?

„Fyrir nokkrum árum síðan var ég að sækja um vinnu. Ég var í sirka hálf­tíma við­tali og síðan berst talið að tungu­mála­kunn­áttu. Vinnu­veit­and­inn spyr mig, eftir að við vorum búin að tala saman í hálf­tíma:

„Hvernig er það, þú talar alveg íslensku er það ekki?“

Ég sagði: „Jú, ég tala íslensku.“

„Þú talar alveg íslensku íslensku?“

Þá var hann að reyna að spyrja mig að því hvort íslenska væri mitt fyrsta tungu­mál eftir að ég var búin að tala við hann í hálf­tíma.“

Hvaðan ertu?

„Málið er að mér finnst ekk­ert óþægi­legt þegar fólk spyr mig: Hvaðan ertu? En ég velti því stundum fyrir mér af hverju það er að spyrja mig. Hverju skiptir það máli í stóra sam­heng­inu hvaðan ég er? Ef ég vil ekki svara því þá verður fólk oft pirrað. Það verður að vita hvaðan ég er. Ef ég segi því það, og þá er ég að tala um fólk sem er oft ókunn­ugt, fólk eins og þetta fólk, konan á leik­skól­anum eða mað­ur­inn á barnum. Ef ég segi þeim hvaðan ég er þá ferð það alltaf að spyrja per­sónu­legra spurn­inga, eins og: Hvar kynnt­ust mamma þín og pabbi? Eru þau gift? Hvernig komst pabbi þinn til Íslands? Hvar býr pabbi þinn núna? Býr hann á Íslandi eða býr hann í Túnis? Eru mamma þín og pabbi ennþá saman? Og ég velti því stundum fyrir mér, ef ég væri kannski aðeins ljós­ari á hör­und og það sæist ekki á mér að ég væri ann­ars staðar frá, hvort fólk væri endi­lega að spyrja að þessu, eða hvort það væri yfir­höfuð svona for­vitið um hvort for­eldrar mínir séu saman eða hvar pabbi minn býr.“

Rosalega ertu djörf

„Einu sinni var ég að vinna á leik­skóla. Þá kom móðir að sækja barnið sitt og með henni var vin­kona hennar. Á meðan móð­irin er að ná í barnið þá kemur vin­konan og spyr: „Fyr­ir­gefðu, hvaðan ertu?“

Ég segi henni hvaðan ég sé. Ég segi henni að pabbi minn sé frá Túnis og að mamma mín sé íslensk.

Þá segir hún við mig: „Já, rosa­lega ertu djörf.“

Ég var bara bíddu, hvað? „Hvað mein­arðu? Er ég djörf?“

„Já, þú nátt­úr­lega gengur ekki með neina slæðu eða neitt þannig, og þú bara greini­lega klæðir þig eins og þú vilt, alveg sama hvað pabbi þinn segir.“

Ég sagði: „Bíddu, hvað mein­arðu?“

„Já. Af því að þú veist hvernig þessir múslimar eru. Þeir kúga kon­urnar sínar svo mikið og þvinga þær til að klæð­ast alls­konar fötum og blæjum og ein­hverju svona sem þær kannski vilja ekk­ert endi­lega ganga í.“

Þetta var svo ótrú­lega fyndið að ég gat eig­in­lega ekki sagt neitt. Vinkona hennar, eða móð­irin sem var með barnið sitt á leik­skól­anum, var alveg miður sín og baðst afsök­unar á þessum ummælum. En það fyndna við þetta er að fyrir það fyrsta þá er pabbi minn ekki múslimi, og hún spurði mig aldrei að því hvort að pabbi væri múslimi. Í öðru lagi er svo­lítið fyndið að gera bara ráð fyrir því að þótt hann væri múslimi þá myndi hann bara þvinga mig, full­orðna konu, til að ganga í ein­hvers­konar fötum.“