Andlit norðursins eftir Ragnar Axelsson, RAX, er sannkallað stórvirki. Þetta er mikil bók í stóru broti, prentuð á góðan pappír. Hún er að mestu byggð upp á ljósmyndum sem eiga sumar hverjar ekki sinn líkan. Stuttur texti, byggður á dagbókum ljósmyndarans, fylgir gjarnan með. Myndirnar eru svarthvítar frá Færeyjum, Grænlandi og Íslandi.
Fyrsti hluti bókarinnar er eingöngu myndir. Síðan koma kaflar um löndin þrjú þar sem magnaðar myndir ljósmyndarans blasa við lesandanum, ein af annarri. Það skal viðurkennt að ég bókstaflega gleymdi mér við lesturinn. Ragnar tekur ekki myndir af sléttgreiddum súkkulaðidrengjum eða stífmáluðum konum. Viðfangsefni hans er gjarnan fólk sem er markað af lífsbaráttunni. Og hann leggur sig fram um að ná fólkinu í sínu umhverfi. Gjarnan eru dýr á myndunum. Þarna er að finna sauðkindur, hunda, hesta og kýr í landslagi þar sem ljósmyndarinn nær að draga fram hrikalega fegurð.
Sorgin
Ein af mögnuðustu myndum á okkar tímum er sú sem RAX tók í Flateyrarkirkju þegar samfélagið var að ganga í gegnum hræðilega sorg eftir snjóflóðið. Myndin sýnir lítið barn sem horfir í áttina að ljósmyndaranum. Við hlið þess er fullorðin manneskja sem heldur fyrir augu sér og er með kerti í hönd. Svo sést sem í móðu fram eftir kirkjunni. Þarna er sorgin en líka vonin. Þessi mynd hefur allt til að bera. Ekki þarf að efast um að góð mynd sé á við þúsund orð. Þarna er engu við að bæta. Og það er hægt að rýna aftur og aftur í myndina og leyfa sér að verða svolítið meyr við minninguna um atburð sem var nær óbærilegur fyrir mjög marga.
Athugasemdir