Rósa Jónsdóttir ætlar að hlekkja sig við Hegningarhúsið á Skólavörðustígnum frá og með morgundeginum til að mótmæla því að dóttir hennar sitji þar inni í kjölfar þess að Kvennafangelsinu var lokað á föstudag.

„Þetta er algjört mannréttindabrot,“ segir Rósa. „Við vitum ekkert hvað hún á að vera þarna lengi. Hún hélt kannski að það yrði fundur í dag, en hún er alein á gangi og lokuð inni í smáklefa. Þeir fela sig svo á bak við það að það sé opið fram á gang, sem er þrjú skref,“ segir Rósa.

Dóttir hennar var síðasti fanginn sem var fluttur úr Kópavogsfangelsi, eða Kvennafangelsinu, þegar því var lokað á föstudag. Í dag er ekkert fangelsi starfrækt fyrir konur.

„Ég byrja örugglega í fyrramælið,“ segir Rósa um fyrirhugaðar mótmælaaðgerðir. „Þá mæti ég þarna fyrir utan Skólavörðustíginn með keðju og lása og ætla að hlekka mig þarna fyrir framan.“

„Hún á sér ekki langa sögu. Hún villtist af braut og fór að nota mjög hörð efni.“

Braut af sér í neyslu

Dóttir Rósu hlaut dóm fyrir ýmsa smáglæpi sem áttu sér stað frá miðbiki síðasta sumars og fram á haust. Hún var dæmd fyrir noktun á stolnu greiðslukorti, ölvunarakstur og þjófnað. Dómur féll í lok síðasta árs og hún hóf afplánun í janúar.

Tíminn sem leið frá því að brotin voru framin og afplánun hófst var því óvenju stuttur, miðað við það sem almennt gengur og gerist á Íslandi. „Hún á sér ekki langa sögu. Hún villtist af braut og fór að nota mjög hörð efni á núll einni. Hún var hneppt í síbrotagæsluvarðhald. Það var eitt og annað sem fylgdi neyslunni, hún framdi ekki líkamsárás heldur var hún í því að redda sér næsta skammti með þessum hætti,“ útskýrir Rósa.

Segir dóttur sína standa sig vel

Rósa segir að dóttir sín hafi staðið sig vel í fangelsinu þar sem hún hafi stundað skóla og vinnu. Hún hafi enn fremur tekið líf án vímuefna alvarlega og ætlað sér að fara í meðferð að aflpánun lokinni.

„Hún hefur ekkert til þess unnið að vera vistuð þarna í afplánun. Hún er búin að standa sig eins og hetja, var orðin kokkur í Kvennafangelsinu og verkstjóri í vinnunni þar. Hún hefur ekki brotið af sér í fangelsi og verðskuldar ekki að klára afplánun þarna inni. Ég er ekki að segja að hún sé einhver engill en hún á þetta ekki skilið,“ segir Rósa.

Hún segir að á Skólavörðustígnum sé hvorki vinna né nám í boði. „Hún hefur verið lyfjalaus í fangelsinu en nú á að setja hana á geðlyf svo hún tóri þar inni.“ 

 „Hún er alein þarna og telur mínúturnar.“

Engin heimsókn fram á sunnudag

Samkvæmt Rósu má dóttir hennar aðeins ræða við móður sína og lögmann sinn. Reglur um farsímanotkun fanga eru mismunandi en í flestum tilfellum fá fangar aðgang að farsíma, nema þeir hafi brotið reglur fangelsins.

Raunar hittir dóttir hennar enga nema fangaverði og svo móður sína, hana Rósu. „Hún er alein þarna og telur mínúturnar. Ég var bara að koma frá henni núna og þá er ég búin með heimsóknarkvótann. Það er bara ein heimsókn á viku. Ég má koma næst á sunnudaginn.“

Rýma fyrir kynferðisbrotamenn

Páll Winkel fangelsismálastjóri segist ekki geta tjáð sig um einstaka fanga, en samkvæmt honum stendur ekki til að vista kvenfanga í Hegningarhúsinu til frambúðar. „Við þurftum að fækka um tólf pláss á mjög stuttum tíma. Við þurfum að passa að menn sem hafa verið dæmdir fyrir kynferðisbrot séu ekki vistaðir með konum. Það þýðir í raun að við þurfum að flytja fanga á millri allra fangelsa, sem er töluvert flókin aðgerð. Því hitti þannig á að ein kona þurfti að stoppa í Hegningarhúsinu,“ segir Páll.

„Við þurfum að passa að menn sem hafa verið dæmdir fyrir kynferðisbrot séu ekki vistaðir með konum.“

Einangrun fyrir konur

Engar konur munu hefja afplánun fyrr en í apríl á næsta ári þegar fangelsið á Hólmsheiði verður opnað. Konur sem lenda í gæsluvarðhaldið fram að því standa því frammi fyrir einskonar einangrun. Kvenfangar verða vistaðir í Hegningarhúsinu, þar til því verður lokað á næstu misserum. Þegar Hegningarhúsinu verður lokað verða konur vistaðar í einangrun á Litla Hrauni, þar sem þær eru í klefa sínum í 23 tíma á sólahring og fá svo að fara einar út í garð í klukkustund.