Árið 1970 ritaði Halldór Laxnes tímamótagrein, sem bar nafnið: „Hernaðurinn gegn landinu“. Nokkrum árum fyrr hófst sókn gegn náttúru landsins í nafni „uppbyggingar atvinnulífsins“ í formi stóriðju og stórvirkjunar. Stóriðjan fólst í 33ja þúsund tonna álveri og stórvirkjunin var rúmlega 200 megavött. Í landinu voru aðeins malarvegir og slóðar, nær allur útflutningurinn fiskur og það skorti rafmagn. Á þeim tíma var ég fylgjandi þessu. En skoðum vel, hvaða tölur liggja að baki því sem síðan hefur gerst.  

Álverið í Straumsvík, sem þótti risastórt á íslenskan mælikvarða, var innan við 10% af lágmarksstærð hvers álvers nú, og í dag er rafaflið sem framleitt er í landinu, um 2400 megavött eða átta sinnum meira en 1970. Ef það, sem var að gerast 1970, var hernaður gegn landinu, hvaða orð eigum þá að nota yfir það, sem þegar er búið að slá opinberlega föstu á fundum Landsvirkjunar, að tvöfalda þurfi orkuframleiðsluna fyrir 2025 í mestu virkjunarframkvæmdium í sögu landsins og að virkjað rafafl vaxi upp í 5000 megavött? Hvað þýða þessar tölur?

Jú, við framleiðum núna fimm sinnum meira rafmagn en við þurfum sjálf til eigin nota, svo að notuð séu orð forstjóra Landsvirkjunar. 

Um 80% af orkunni fer til útlendinga sem flytja arðinn úr landi, en 5% til heimilanna sjálfra. En sami forstjóri hefur á fundum fyrirtækisins slegið því föstu að ekki dugi minna en að árið 2025 framleiðum við tíu sinnum meira en við þurfum sjálf og heimilin fái þá væntanlega 3% í sinn hlut. Samt er kyrjaður söngur um að það þurfi að virkja út um allt og reisa risaháspennulínur þvers og kruss um landið „í þágu heimilanna“ og „afhendingaröryggis“ til þeirra. En þetta er ekki allt. 

Áðurnefndur forstjóri sagði á opinberum fundi Landsvirkjunar að það væri „ekki spurning um hvort, heldur hvenær sæstrengur yrði lagður frá Íslandi til Skotlands“. Rökin eru þau að of lítill virðisauki fylgi stóriðjunni, því að meira en tvöfalt meiri virðisauki skilar sér í gegnum ferðaþjónustu og sjávarútveg en í gegnum „orkufreka iðnaðinn“, sem hefur þó verið dýrkaður sem guð hér á landi síðan 1965. Auk þess skapar stóriðjan aðeins um 1% af vinnufæru fólki atvinnu, og jafnvel þótt „afleidd störf“ séu tekin með, starfar meira en 96% af vinnuafli landsins við „eitthvað annað“. 

Orkuverðið um sæstrenginn segja aðdáendur hans að verði hins vegar miklu hærra en smánarverðið, sem fæst fyrir orkuna til „orkufreka iðnaðarins“. Miðað við græðgisæðið sem ríkt hefur varðandi virkjanirnar fyrir stóriðjuna má nærri geta hvílíkt virkjanabrjálæði muni renna á menn ef sæstrengurinn kemur. Þá verður endanlega gert út af við íslensk náttúruverðmæti, því að ekki þarf að efast um stóraukningu hins einbeitta brotavilja gegn íslenskri náttúru, sem hátt í 100 nýir virkjanakostir sýna. 

Nóbelsskáldið nefndi áformin um drekkingu Þjórsárvera og stórfelldar virkjanir um allt hálendið sínu rétta nafni árið 1970.

En ef hann hefur haldið að þau hefðu einhver áhrif á mannvirkja- og virkjanafíklana skjátlaðist honum, því að herferðin gegn Þjórsárverum og stórfossunum í efsta hluta Þjórsár er enn í fullum gangi, 45 árum síðar. Og nú á að reisa virkjana- og mannvirkjabelti þvert yfir hálendið, fara í virkjanir í fordyri Landmannalauga, í landi Skaftárhrepps, við Langjökul, í Jökulsánum í Skagafirði, Skjálfandafljóti, í Bjarnarflagi á austurbakka Mývatns 2022 og svæðinu Leirhnjúkur-Gjástykki 2025 svo að eitthvað sé nefnt, og gefinn skítur í vernd eða friðun, hvar sem menn telja það henta. 

Á sama tíma er málinu stillt upp eins og í því felist togstreita á milli hófsemdarmanna sem vilji sátt og málamiðlanir annars vegar og „öfga-náttúruverndarsinna“ hins vegar. Þá er því sleppt að nú þegar hafa virkjanafíklarnir gert 30 stórar virkjanir að eigin vali. Ef sanngirni ætti að ráða í „málamiðlun“ ætti náttúruverndarfólk því næst að fá að velja sér 30 virkjanasvæði til friðunar og eftir það væri kannski hægt að setjast niður og ræða um skiptinguna á þeim ca 60 virkjanakostum sem þá eru eftir. 

En miðað við þau opinberu áform um virkjanir, stóriðju (orkufrekan iðnað) og sæstreng, sem mannvirkjafíklarnir hafa þegar upplýst um, blasir við hvað þeir ætla sér: Undir yfirskini „hófsemdar“ ætla þeir að reka hernaðinn gegn landinu og einstæðri náttúru þess allt til enda og stilla öllum, sem andæfa því, upp sem „öfgamönnum“.

„Við verðum að virkja stanslaust, annars verður kreppa og atvinnuleysi,“ sagði Finnur Ingólfssson við mig 1999. „En þegar búið verður að virkja allt virkjanlegt, hvað gerist þá?“ spurði ég.

Svar Finns var skýrt: „Þá verðum við dauðir og það verður verkefni kynslóðanna sem þá taka við.“