Sýslumaður hélt að sáttameðferð væri undanþegin stjórnsýslulögum

Sýslu­mað­ur­inn á höf­uð­borg­ar­svæð­inu stóð rang­lega í þeirri trú um ára­bil að emb­ættið væri óbundið af stjórn­sýslu­lögum við fram­kvæmd sátta­með­ferðar. Óljóst er hvaða áhrif þetta hafði á máls­með­ferð hjá emb­ætt­inu, verk­lag sátta­manna og stöðu þeirra for­eldra sem boð­aðir voru á sátta­fundi hjá sýslu­manni.

Árið 2012 var fest í lög að for­eldrar væru skyldugir sam­kvæmt barna­lögum til að leita sátta áður en kraf­ist væri úrskurðar eða höfðuð mál um for­sjá, lög­heim­ili, umgengni, dag­sektir eða aðför. Þannig er sátta­með­ferðin lög­bundið ferli þar sem sýslu­maður gegnir alla jafna lyk­il­hlut­verki. Í sömu lögum, 71. gr., kemur skýrt fram að „að því leyti sem ekki er kveðið á um annað í lögum þessum fer um með­ferð máls sam­kvæmt stjórn­sýslu­lögum“. 

Kvartað til umboðsmanns

Bar afstöðu sýslu­manns undir ráðu­neytiðUmboðs­maður Alþingis spurði í fyrra hvort dóms­mála­ráðu­neytið ætl­aði að „grípa til ein­hverra við­bragða gagn­vart sýslu­manni“.

MYND: MORGUNBLAÐIÐ/EGGERT

Stundin greindi frá því síð­asta sumar að þrátt fyrir ofan­greind laga­fyr­ir­mæli teldi sýslu­maður sig ekki þurfa að fylgja stjórn­sýslu­lögum né upp­lýs­inga­lögum við fram­kvæmd sátta­með­ferðar. Embættið lét í ljós þá afstöðu þegar kona kvart­aði til umboðs­manns Alþingis yfir því að emb­ættið hefði synjað henni um afrit af tölvu­póstum sem fóru á milli sátta­manns og barns­föður hennar.

Umboðs­maður óskaði eftir upp­lýs­ingum um laga­grund­völl synj­un­ar­innar. Í svari sýslu­manns kom fram að emb­ættið teldi að „sátta­með­ferð sam­kvæmt fram­an­greindu laga­á­kvæði falli hvorki undir stjórn­sýslu­lög nr. 37/1993 né upp­lýs­inga­lög nr. 140/2012 og því verði ákvæðum þess­ara laga ekki beitt um aðgang að gögnum í því til­viki sem kvörtunin lýtur að“. Í kjöl­farið kall­aði umboðs­maður eftir afstöðu dóms­mála­ráðu­neyt­is­ins og spurði hvort ráðu­neytið hygð­ist „grípa til ein­hverra við­bragða gagn­vart sýslu­manni“.

Ráðuneytið leiðréttir sýslumann

Stundin hefur nú undir höndum úrskurð sem dóms­mála­ráðu­neytið kvað upp í mál­inu síð­asta haust. Þar stað­festir ráðu­neytið að sýslu­maður hafi verið í lög­villu um gild­is­svið stjórn­sýslu­laga og lag­ara­mma sátta­með­ferðar.