Lýðræðishalli innan Evrópusambandsins og efnahagsstefna sem sundrar frekar en að sameina hefur grafið undan stuðningi almennings við Evrópusamrunann. Þetta hefur fært öfgahægriöflum, útlendingahöturum og valdboðssinnum vopn í hendur og kallar á að vinstrihreyfingar um alla Evrópu standi í lappirnar, sameini krafta sína og bjóði almenningi upp á róttækar lausnir í anda lýðræðis, mannréttinda, umhverfisverndar og félagslegs réttlætis.
Þetta er meginboðskapurinn í grein eftir Katrínu Jakobsdóttur forsætisráðherra Íslands, sem birtist í nýútkomnu riti, A Vision for Europe, þar sem fjöldi fræðimanna, listamanna, stjórnmálamanna og aktívista fjallar um framtíð vinstristjórnmála í Evrópu. Bókin er gefin út af forlaginu Eris Press í samstarfi við stjórnmálasamtökin Diem25. Á meðal höfunda eru Noam Chomsky, Yanis Varoufakis, Naomi Klein, Brian Eno, Caroline Lucas, Slavoj Žižek, Ann Pettifor og James K. Galbraith.
Í grein sinni fjallar Katrín um mikilvægi þess að hafna stjórnmálum sem nota efnahagslegt óöryggi fólks til að kynda undir útlendingahatri og kynþáttahyggju.
Stjórnmálaumhverfið í Evrópu gengur nú í gegnum miklar breytingar, segir Katrín, þar sem hefðbundnir íhaldsflokkar og sósíaldemókrataflokkar glíma við gríðarlegt vantraust. Um leið sækja andlýðræðisleg og popúlísk hægriöfl í sig veðrið og ógna lýðræðisgildum, mannréttindum og réttarríkinu.
Katrín segir að stjórnmálaflokkar af meginstraumi stjórnmálanna freistist gjarnan til að apa útlendingahatrið eftir öfgahægrimönnum í von um að slá vopnin úr höndum þeirra, eða veiti sjónarmiðunum lögmæti með því að reiða sig á stuðning hægriöfgaafla í stjórnarsamstarfi.
„Vinstrinu hefur hingað til ekki tekist að brjóta þessa óheillaþróun á bak aftur, en góðu fréttirnar eru þær að nú virðast vinstri- og græningjaflokkar vera að ganga í endurnýjun lífdaga í Evrópu. Á sama tíma rís ungt fólk upp og krefst aðgerða gegn loftslagsvandanum,“ skrifar forsætisráðherra.
„Um leið og horfur eru um margt dökkar megum við ekki gleyma því að á umbrotatímum getur allt gerst. Því verður ekki neitað að lýðræðishalli og sundrandi efnahagsstefna hefur grafið undan stuðningi almennings við Evrópusambandið. Brexit og uppgangur hægriöfgahreyfinga sýna þetta hvað best. Þetta má einnig rekja til þess að ekki hafa verið gerðar nauðsynlegar kerfisbreytingar á regluverki Evrópusambandsins, þar sem stofnanir eins og Seðlabanki Evrópu hafa tekið sér gríðarlegt vald án þess að lúta lýðræðislegri ábyrgð. Eitt er þó víst, að framtíð Evrópu getur ekki byggt á þeirri afturhaldssömu, andlýðræðislegu og þjóðernissinnuðu stefnu sem rekin er að valdboðssinnuðum stjórnmálamönnum.“
Katrín kallar eftir því að framsæknar hreyfingar og vinstriflokkar í Evrópu sameinist og myndi fjölþjóðlega fylkingu um róttækar lausnir. „Á tímum loftslagsbreytinga og efnahagslegs ójöfnuðar þarf að marka djarfa, framsýna og sameinandi stefnu með áherslu á félagslegt réttlæti, kynjajafnrétti, grænt hagkerfi og alþjóðlegar kerfisbreytingar. Um leið þurfum við að vera meðvituð um söguna og reynslu fyrri kynslóða af baráttunni gegn valdboðshyggju, hernaði og kynþáttahyggju,“ skrifar hún.
„Evrópskir vinstriflokkar deila grundvallargildum um mannlega reisn, frið, algild mannréttindi og mikilvægi félagslegrar verndar. Þeir hafa barist gegn sveltistefnu og einkavæðingu nýfrjálshyggjunnar, krafist eftirlits með fjármagnsflutningum milli landa og lokunar á skattaskjólum og kallað eftir skattkerfi sem vinnur gegn ójöfnuði og aflar tekna til að fjármagna innviðauppbyggingu. Þá hafa margar vinstrihreyfingar gagnrýnt stríðsrekstur og hernaðaríhlutun stórvelda harðlega.“
Katrín Jakobsdóttir segir að þótt vinstrimenn í Evrópu greini á um ýmislegt sé það skylda þeirra á víðsjárverðum tímum að vinna saman að því að leita lausna. „Við þurfum að hrinda af stað róttækum og lýðræðislegum breytingum, pólitískum og félagslegum, skapa fjölþjóðlegan og framsækinn vettvang og nota hann til að tryggja langtímayfirráð vinstristefnu í evrópskum stjórnmálum.“
Í fyrra greindi Katrín frá því að hún hefði þegið boð Bernie Sanders og Yanis Varoufakis um að taka þátt í stofnun alþjóðlegu stjórnmálasamtakanna Progressive International. „Þátttaka mín grundvallast á tveimur þáttum. Í fyrsta lagi tel ég afar mikilvægt að bregðast í sameiningu við uppgangi valdboðshyggju í heiminum, sem er bein ógn við lýðræði og mannréttindi, auk þess að grafa undan hornsteinum lýðræðisins á borð við réttarkerfið og sjálfstæða fjölmiðlun. Í öðru lagi vil ég styðja við þá jákvæðu sýn sem liggur Progressive International til grundvallar, það er baráttan fyrir almennri velferð, öryggi og reisn fyrir allt fólk,“ skrifaði hún. Pistill hennar í bókinni A Vision for Europe er í takt við þetta.
Athugasemdir