Þessi grein birtist upphaflega í Stundinni fyrir meira en 6 árum.

Sögðu Braga hafa „tekið upp tólið og skipað fyrir um aðgerðir“

Út­tekt á sam­skipt­um inn­an barna­vernd­ar­kerf­is­ins varp­ar ljósi á nún­ing og tor­tryggni milli stofn­ana. Barna­vernd­ar­starfs­menn tala um „fjöl­miðla­árás sem setti allt á ann­an end­ann í barna­vernd­ar­mál­um“.

Sögðu Braga hafa „tekið upp tólið og skipað fyrir um aðgerðir“

Fjórir starfsmenn barnaverndarnefnda greindu frá því í viðtölum við Gæða- og eftirlitsstofnun félagsþjónustu og barnaverndar að Bragi Guðbrandsson, fyrrverandi forstjóri Barnaverndarstofu, hefði „tekið upp tólið og skipað fyrir um aðgerðir“ í einstökum barnaverndarmálum. Starfsmenn Barnaverndarstofu telja að um „misskilning“ sé að ræða.

Þetta kemur fram í nýbirtri úttekt stofnunarinnar um „aðgerðir til þess að endurvekja traust og trúnað í málaflokki barnaverndar“.

Tilefni úttektarinnar eru atburðir sem urðu síðla árs 2017, þegar barnaverndarnefndir á höfuðborgarsvæðinu kvörtuðu undan verklagi Barnaverndarstofu og tilgreindu 17 skráð tilvik þar sem Bragi Guðbrandsson var sakaður um óeðlileg afskipti af barnaverndarmálum og sagður hafa sýnt yfirgang, farið út fyrir valdheimildir sínar og brotið gegn ákvæðum barnaverndarlaga og meginreglum stjórnsýslulaga. 

Velferðarráðuneytið lét ekki kanna tilvikin eða hvað hæft væri í ásökununum. Hins vegar samdi Ásmundur Einar Daðason félagsmálaráðherra við Braga um að hann tæki sér leyfi frá Barnaverndarstofu en yrði áfram á fullum forstjóralaunum og tilnefndur til Barnaréttarnefndar Sameinuðu þjóðanna sem fulltrúi Norðurlandaþjóða. Fékk Bragi góða kosningu í nefndina þann 29. júlí 2018. 

Vilja skerpa skilin milli ráðgjafar og eftirlits

Í úttekt Gæða- og eftirlitsstofnun félagsþjónustu og barnaverndar er fjallað með almennum hætti um samskipti og samstarf Barnaverndarstofu og starfsmanna barnaverndarnefnda á grundvelli spurningalista og viðtala við starfsmenn félagsþjónustu, barnaverndar og Barnaverndarstofu. 

Stofnunin leggur til að gerður verði skýrari greinarmunur á ráðgjafarhlutverki Barnaverndarstofu og eftirlitshlutverki hennar auk þess sem starfsmenn barnaverndarnefnda og Barnaverndarstofu komi sér saman um verklagsreglur varðandi skráningu og miðlun upplýsinga. 

Með þessu megi draga úr óvissu og árekstrum á borð við þá sem voru áberandi í fjölmiðlum árin 2017 og 2018. „Ljóst er af frásögnum viðmælenda að fjölmiðlaumfjöllun um barnaverndarmál á Íslandi hefur haft áhrif á starfsemi og starfsanda í barnaverndarmálum,“ segir í úttektinni. „Eða eins og einn viðmælandi orðaði þetta, að það hafi hreinlega verið fjölmiðlaárás sem setti allt á annan endann í barnaverndarmálum.“

Núningur og vantraust

Ýmislegt í úttektinni endurspeglar þá tortryggni og togstreitu sem ríkt hefur milli barnaverndarnefnda og Barnaverndarstofu. Fram kemur að nokkrir svarendur frá barnaverndarnefndum telji viðmót starfsmanna Barnaverndarstofu neikvætt og einkennast af hroka og valdboði.

Þá sé lítið traust borið til símaráðgjafar, enda sé hún ekki skráð hjá Barnaverndarstofu, og ein barnaverndarnefndin hafi þurft að kaupa lögfræðiráðgjöf frá lögmannsstofu vegna viðbragðsleysis Barnaverndarstofu þegar leitað var ráða þar. 

„Þegar spurt var sérstaklega um samskipti við starfsmenn Barnaverndarstofu nefndu margir viðmælendur núning í samskiptum sínum við starfsmenn stofunnar,“ segir í úttektinni.

Engu að síður taldi meirihluti svarenda, 14 manns, að eftirlit Barnaverndarstofu með barnaverndarnefndum hefði leitt til vandaðri málsmeðferðar barnaverndarmála. Fimm töldu að svo væri ekki. 

„Í viðtölunum var spurt um aðkomu Barnaverndarstofu að einstökum málum barnaverndarnefnda og hvort dæmi væru um að Barnaverndarstofa tæki þátt í vinnslu máls og ef til vill að ákveða aðgerðir án samráðs við viðkomandi barnaverndarnefnd. Flestir viðmælenda könnuðust við umræðu um slík mál en einungis fjórir sögðust hafa dæmi frá sinni barnaverndarnefnd um slík afskipti. Í öllum fjórum tilvikunum hafi það verið forstjóri Barnaverndarstofu sem hafði, að sögn starfsmanna, tekið upp tólið og skipað fyrir um aðgerðir í máli.“

Gæða- og eftirlitsstofnunin bar þetta undir starfsmenn Barnaverndarstofu:

„Í spurningakönnuninni sem starfsmenn barnaverndarnefnda svöruðu kom fram að einhverjir þeirra upplifðu að Barnaverndarstofa væri farin að taka þátt í vinnslu mála og skipa fyrir umaðgerðir. Starfsmenn Barnaverndarstofu voru því spurðir í viðtölum hvort þeir teldu að slíkt hefði gerst. Almennt töldu starfsmennþað vera misskilning og að eðli ráðgjafarinnar væri að benda á það sem vantaði, til dæmis í umsóknum, þarsem lög gerðu kröfu um gögn og rökstuðning. Þetta sé þó stundum flókið í erfiðum málum þar sem mikil þörf væri fyrir leiðbeiningar frá Barnaverndarstofu um öll skref málsins.“ 

Segja „annarlegar ástæður og óvild“ hafa ráðið för

Barnaverndarstofa brást nokkuð harkalega við vinnu Gæða- og eftirlitsstofnunar félagsþjónustu og barnaverndar. Í athugasemdabréfi stofnunarinnar frá 9. nóvember 2018 eru settar fram spurningar um lagalegan grundvöll athugunarinnar og gagnrýnt að velferðarráðuneytið skuli vísa til bréfs skrifstofu félagsþjónustu um að nauðsynlegt sé að grípa til aðgerða til að endurvekja traust og trúnað í barnaverndarkerfinu. 

Telur Barnaverndarstofa ljóst að „annarlegar ástæður og óvild“ hafi ráðið för þegar ráðuneytið brást við kvörtunum barnaverndarnefnda í ársbyrjun 2018 og komst að þeirri niðurstöðu að Bragi Guðbrandsson hefði farið út fyrir verksvið sitt í Hafnarfjarðarmálinu svokallaða, niðurstöðu sem síðar var dregin til baka eftir að Stundin fjallaði með ítarlegum hætti um málsatvik og gerð var sérstök úttekt á málsmeðferð ráðuneytisins. 

Brutu persónuverndarlög en leggjast gegn „þöggun“

Persónuvernd komst að þeirri niðurstöðu í fyrra að Barnaverndarstofa hefði brotið persónuverndarlög með því að afhenda Stundinni og RÚV hundruð blaðsíðna af gögnum þar sem meðal annars var fjallað um einstök barnaverndarmál, umgengnisdeilur foreldra og félagsleg vandamál.

Í úttekt Gæða- og eftirlitsstofnunarinnar er lagt til að starfsmenn Barnaverndarstofu og starfsmenn barnaverndarnefnda fái utanaðkomandi aðstoð við að móta verklag varðandi samskipti við fjölmiðla og semji verklagsreglur. 

Barnaverndarstofa gagnrýnir þetta og ýjar að því að slíkt myndi fela í sér skerðingu á tjáningarfrelsi og mannréttindum opinberra starfsmanna.

„Mikilvægt er í þessu sambandi að hafa í huga að opinber stjórnvöld starfa fyrst og fremst í þágu almennings. Frumskyldur Barnaverndarstofu í þessum efnum lúta því að því að starfa af heilindum fyrir almenning og í því felst m.a. skylda til að starfa heiðarlega og eins opið og hægt er og að stofan taki ekki þátt í þöggun um stöðu barnaverndar á Íslandi,“ segir í athugasemdabréfi stofnunarinnar.

Kjósa
0
Hvernig finnst þér þessi grein? Skráðu þig inn til að kjósa.

Athugasemdir

Allar athugasemdir eru ábyrgð á þeirra sem þær skrifa. Heimildin áskilur sér rétt til að fjarlægja ærumeiðandi og óviðeigandi athugasemdir.
Tengdar greinar

Barnaverndarmál

Barnaníðskæru dagaði uppi fyrir „mjög bagaleg mistök“
FréttirBarnaverndarmál

Barn­aníðs­kæru dag­aði uppi fyr­ir „mjög baga­leg mis­tök“

Al­var­leg mis­tök lög­regl­unn­ar á höf­uð­borg­ar­svæð­inu og óvenju­leg af­skipti þá­ver­andi for­stjóra Barna­vernd­ar­stofu af Hafn­ar­fjarð­ar­mál­inu urðu til þess að kæra barna­vernd­ar­nefnd­ar vegna meintra kyn­ferð­is­brota fékk ekki lög­mæta með­ferð og lá óhreyfð í meira en tvö ár. „Lög­regla beið eft­ir gögn­um frá barna­vernd sem aldrei komu,“ seg­ir í bréfi sem lög­regla sendi rík­is­sak­sókn­ara vegna máls­ins.
Barn talið óhult hjá föður þrátt fyrir sögu um barnaníð
FréttirBarnaverndarmál

Barn tal­ið óhult hjá föð­ur þrátt fyr­ir sögu um barn­aníð

Rann­sókn á meint­um kyn­ferð­is­brot­um föð­ur gegn barni var felld nið­ur án lækn­is­skoð­un­ar og Barna­hússvið­tals, en í kjöl­far­ið komu fram yf­ir­lýs­ing­ar frá kon­um sem segja mann­inn hafa mis­not­að þær í æsku. Dóm­stól­ar telja að „það þjóni hags­mun­um barns­ins að það njóti meiri og sam­felld­ari um­gengni við föð­ur“ og hafa úr­skurð­að um um­gengni án eft­ir­lits.

Mest lesið

Júlía Margrét Alexandersdóttir
2
Það sem ég hef lært

Júlía Margrét Alexandersdóttir

Ekki hlusta á allt sem heil­inn seg­ir þér

Júlía Mar­grét Al­ex­and­ers­dótt­ir hef­ur lif­að með geð­hvörf­um í 15 ár. Hún hef­ur kljáðst við dekksta lit þung­lynd­is og fund­ið fyr­ir und­ur­vellíð­an í man­íu. Í ferl­inu hef­ur Júlía lært að stund­um á hvorki hjart­að né heil­inn at­kvæð­is­rétt. „Stund­um eru það annarra manna heil­ar og annarra manna hjörtu sem vita best.“

Mest lesið

Mest lesið í vikunni

Mest lesið í mánuðinum

Sælukot hagnast um tugi milljóna en starfsfólk og foreldrar lýsa skorti
4
Rannsókn

Sælu­kot hagn­ast um tugi millj­óna en starfs­fólk og for­eldr­ar lýsa skorti

Einka­rekni leik­skól­inn Sælu­kot, sem hef­ur feng­ið millj­arð króna í op­in­ber fram­lög síð­asta ára­tug, hef­ur hagn­ast vel og nýtt pen­ing­ana til að kaupa fast­eign­ir fyr­ir stjórn­ar­for­mann­inn. Stjórn­end­ur leik­skól­ans segja mark­mið­ið vera að ávaxta rekstr­araf­gang, en fyrr­ver­andi starfs­menn og for­eldr­ar nem­enda kvarta und­an langvar­andi skorti. Skól­an­um var ný­lega lok­að tíma­bund­ið vegna óþrifn­að­ar og mein­dýra.
Hollt mataræði lykilatriði að góðri heilsu
6
Fréttir

Hollt mataræði lyk­il­at­riði að góðri heilsu

Ax­el F. Sig­urðs­son, sér­fræð­ing­ur í hjarta­lækn­ing­um, hef­ur skoð­að tengsl fæðu og lífs­stíls við sjúk­dóma, einkum hjarta- og æða­sjúk­dóma. Tal­að hef­ur ver­ið um að lífs­stíls­sjúk­dóm­ar séu stærsta ógn­in við heilsu fólks og heil­brigðis­kerfi til næstu ára­tuga. Ax­el seg­ir að fólk geti breytt miklu með hollu mataræði og hreyf­ingu. Fé­lags­leg tengsl séu líka mik­il­væg. Hann ráð­legg­ur hreina fæðu til að sporna við kvill­um.

Mest lesið í mánuðinum

Nýtt efni

Mest lesið undanfarið ár