Sighvatur Björgvinsson, fyrrverandi heilbrigðisráðherra og formaður Alþýðuflokksins, gagnrýnir orð Þórhildar Sunnu Ævarsdóttur, þingmanns Pírata um nauðungarvistanir. Í grein í Morgunblaðinu í dag lýsir hann ferlinu og þeim erfiðleikum sem ættingjar sjúklinga ganga í gegnum þegar ákvörðun er tekin um að nauðungarvistun vegna geðsjúkdóms eða fíknar. Segir hann „valdamikla menn“ ekki stýra því ferli.

Tilefni skrifanna er grein sem Þórhildur Sunna skrifaði í Stundina á föstudag. Vísar Þórhildur Sunna í mál Aldísar Schram, dóttur Jóns Baldvins Hannibalssonar. Aldís hefur síðan 1992 verið nauðungarvistuð sex sinnum á geðdeild, sem hún segir alltaf hafa verið fyrir tilstilli föður síns. Hefur hún margsinnis bent á meint kynferðisbrot Jóns Baldvins og segir hún hann hafa nýtt sér stöðu sína sem utanríkisráðherra og sendiherra til að koma vistununum í kring.

„Staðan í dag er sú að ekkert í íslenskum lögum kemur í veg fyrir að sagan hennar Aldísar endurtaki sig,“ skrifaði Þórhildur Sunna. „Í íslenskum lögum er ekkert sem tryggir að valdamiklir menn misnoti ekki stöðu sína og kerfið til þess að læsa þolendur sína og ásakendur inn á geðdeild og draga þannig úr trúverðugleika frásagna þeirra.“

Samúð og umhyggja með vinum

„Þessi ályktunarorð eru eins víðs fjarri sannleikanum og verða má,“ skrifar Sighvatur og grein Þórhildar Sunnu. „Að formaður þingflokks á Alþingi Íslendinga skuli kjósa að gefa af samfélagi sínu slíka mynd – að valdsmenn geti lokað hvern og einn inni á geðdeild, sem þeir telja sig eiga sakir við – er ekki bara vert alvarlegra athugasemda heldur alvarlegs ámælis.“

Sighvatur segist hafa upplifað erfiðleikana sem nauðungavistanir valda fjölskyldum af eigin raun. „Á þeim árum, þegar ég kom nærri heilbrigðismálum, þurfti ég að horfast í augu við þann mikla sársauka, sem mætir fjölskyldum þar sem um geðrænan vanda náins ættingja er við að stríða,“ skrifar hann. „Ég hvorki mátti, gat né vildi neitt koma nálægt úrlausnarefnum við þeim vanda þó ég teldist á þeim tíma til „valdamikilla manna“ – (væntanlega valdamikilla karlmanna). Mín eina aðkoma var sú, að um vini var að ræða. Rétt að taka sérstaklega fram, að þar var hvorki um að ræða Jón Baldvin Hannibalsson né fjölskyldu hans. Mín nálgun fólst einvörðungu í samúð og umhyggju með vinum.“

Sighvatur bendir á að ferli nauðungarvistana feli í sér aðkomu margra innan kerfisins og að sjúklingar geti samkvæmt lögum leitað réttar síns. „Hversu gerólíkt er þetta ferli ekki frá því, sem látið hefur verið í veðri vaka?“ spyr Sighvatur. „Að valdamiklir menn (væntanlega karlmenn) geti að eigin frumkvæði látið nauðungarvista andmælendur sína, látið lögreglu mæta til heimilis þeirra þar sem viðkomandi er settur í járn, honum ekið í lögreglubíl á næsta geðsjúkrahús, fluttur þangað inn í járnum, settur þar í klefa, látinn halda sig þar nánast upp á vatn og brauð og látinn sæta meðferð eins og geðsjúkur væri – og allt að ástæðulausu.“