Segir „valdamikla menn“ ekki stýra nauðungarvistunum

Sig­hvatur Björg­vins­son, fyrr­ver­andi heil­brigð­is­ráð­herra og for­maður Alþýðu­flokks­ins, gagn­rýnir orð Þór­hildar Sunnu Ævars­dóttur, þing­manns Pírata um nauð­ung­ar­vist­anir. Í grein í Morg­un­blað­inu í dag lýsir hann ferl­inu og þeim erf­ið­leikum sem ætt­ingjar sjúk­linga ganga í gegnum þegar ákvörðun er tekin um að nauð­ung­ar­vistun vegna geð­sjúk­dóms eða fíknar. Segir hann „valda­mikla menn“ ekki stýra því ferli.

Tilefni skrif­anna er grein sem Þór­hildur Sunna skrif­aði í Stundina á föstu­dag. Vísar Þór­hildur Sunna í mál Aldísar Schram, dóttur Jóns Baldvins Hanni­bals­sonar. Aldís hefur síðan 1992 verið nauð­ung­ar­vi­stuð sex sinnum á geð­deild, sem hún segir alltaf hafa verið fyrir til­stilli föður síns. Hefur hún marg­sinnis bent á meint kyn­ferð­is­brot Jóns Baldvins og segir hún hann hafa nýtt sér stöðu sína sem utan­rík­is­ráð­herra og sendi­herra til að koma vist­un­unum í kring.

„Staðan í dag er sú að ekk­ert í íslenskum lögum kemur í veg fyrir að sagan hennar Aldísar end­ur­taki sig,“ skrif­aði Þór­hildur Sunna. „Í íslenskum lögum er ekk­ert sem tryggir að valda­miklir menn mis­noti ekki stöðu sína og kerfið til þess að læsa þolendur sína og ásak­endur inn á geð­deild og draga þannig úr trú­verð­ug­leika frá­sagna þeirra.“

Samúð og umhyggja með vinum

„Þessi álykt­un­ar­orð eru eins víðs fjarri sann­leik­anum og verða má,“ skrifar Sig­hvatur og grein Þór­hildar Sunnu. „Að for­maður þing­flokks á Alþingi Íslend­inga skuli kjósa að gefa af sam­fé­lagi sínu slíka mynd – að valds­menn geti lokað hvern og einn inni á geð­deild, sem þeir telja sig eiga sakir við – er ekki bara vert alvar­legra athuga­semda heldur alvar­legs ámælis.“

Sig­hvatur seg­ist hafa upp­lifað erf­ið­leik­ana sem nauð­unga­vist­anir valda fjöl­skyldum af eigin raun. „Á þeim árum, þegar ég kom nærri heil­brigð­is­málum, þurfti ég að horfast í augu við þann mikla sárs­auka, sem mætir fjöl­skyldum þar sem um geð­rænan vanda náins ætt­ingja er við að stríða,“ skrifar hann. „Ég hvorki mátti, gat né vildi neitt koma nálægt úrlausn­ar­efnum við þeim vanda þó ég teld­ist á þeim tíma til „valda­mik­illa manna“ – (vænt­an­lega valda­mik­illa karl­manna). Mín eina aðkoma var sú, að um vini var að ræða. Rétt að taka sér­stak­lega fram, að þar var hvorki um að ræða Jón Baldvin Hanni­bals­son né fjöl­skyldu hans. Mín nálgun fólst ein­vörð­ungu í samúð og umhyggju með vinum.“

Sig­hvatur bendir á að ferli nauð­ung­ar­vistana feli í sér aðkomu margra innan kerf­is­ins og að sjúk­lingar geti sam­kvæmt lögum leitað réttar síns. „Hversu ger­ó­líkt er þetta ferli ekki frá því, sem látið hefur verið í veðri vaka?“ spyr Sig­hvatur. „Að valda­miklir menn (vænt­an­lega karl­menn) geti að eigin frum­kvæði látið nauð­ung­ar­vista and­mæl­endur sína, látið lög­reglu mæta til heim­ilis þeirra þar sem við­kom­andi er settur í járn, honum ekið í lög­reglu­bíl á næsta geð­sjúkra­hús, fluttur þangað inn í járnum, settur þar í klefa, lát­inn halda sig þar nán­ast upp á vatn og brauð og lát­inn sæta með­ferð eins og geð­sjúkur væri – og allt að ástæðu­lausu.“