Frávís­un­ar­kröfu tveggja kvenna sem stóðu upp í flug­vél Icelandair til að mót­mæla ólög­legri brott­vikn­ingu hæl­is­leit­anda, var hafnað í hér­aðs­dómi Reykja­víkur í morgun. Fra­vís­un­ar­krafan byggði meðal ann­ars á því að verj­endum væri óger­legt að taka til varna fyrir skjól­stæð­inga sína þar sem verkn­að­ar­lýs­ing í ákæru væri svo óskýr að erfitt væri að ráða hvað hvorum skjól­stæð­ingi þeirra væri gefið að sök. Hér­aðs­sak­sókn­ari mót­mælti því að ákæran væri óskýr og vís­aði til þess að kon­urnar væru ákærðar fyrir sam­verknað.

Verj­end­urnir, þau Páll Berg­þórs­son og Auður Tinna Aðal­bjarn­ar­dóttir, byggðu frá­vís­un­ar­kröfu sína einnig á því að kon­urnar hefðu ekki notið rétt­látrar máls­með­ferðar þar sem hún hefði dreg­ist langt úr hófi fram, en tvö og hálft ár liðu frá því atvikið átti sér stað og hér­aðs­sak­sókn­ari lagði fram ákæru í mál­inu. Lög­menn­irnir furða sig á því að hér­aðs­sak­sókn­ari hafi tekið sér svo langan tíma í að leggja fram ákæru enda byggi mál sak­sókn­ara mest­megnis á mynd­bands­upp­töku sem legið hafi fyrir frá upp­hafi máls. Dómari vís­aði til þess að þau álita­efni sem væru uppi í mál­inu vörð­uðu frekar sýknu­á­stæður. 

Harkaleg viðbrögð við pólitískri aðgerð

Stundin ræddi við lög­menn­ina eftir að frá­vís­un­ar­kröfu þeirra hafði veirð hafnað í hér­aðs­dómi Reykja­víkur í morgun. Þeir furða sig á þeirri hörku sem ákæru­valdið beitir í mál­inu, en kon­urnar gætu átt yfir höfði sér allt að sex ára fang­els­is­dóm fyrir athæfið. Þau vekja athygli á að ekki hafi þótt til­efni til ákæru í málum þar sem svo­kall­aðir flug­dólgar hafa truflað flug í miðjum háloftum sem hafi haft mun alvar­legri afleið­ingar í för með sér en í þessu til­felli, og velta því upp hvort við­brögð ákæru­valds­ins skýrist mögu­lega af því að hér hafi verið um póli­tíska aðgerð að ræða.

Páll bendir til dæmis á að málum þar sem ein­hver óhlýðn­ist fyr­ir­mælum flug­verja sé yfir­leitt lokið með sekt­ar­gerð upp á tíu til fimmtán þús­und krónur. „Það er eflaust mikið af málum sem er lokið með þeim hætti en þarna virð­ast þeir fara svo­lítið í að líta á þetta sem ein­hvers­konar meiri­háttar aðgerðir, þar sem eru mögu­lega ein­hverjir svona aðgerð­ar­sinnar, og fara þá kannski í svona gígantíska heim­færslu.“ Auður segir af nógu að taka fyrir aðal­með­ferð máls­ins sem er á dag­skrá þann 8. febr­úar næst­kom­andi.

Allt að sex ára fangelsi

Í ákæru hér­aðs­sak­sókn­ara er þeim Jórunni Eddu Helga­dóttur og Ragn­heiði Freyju Krist­ín­ar­dóttur gefið að sök að hafa brotið gegn 106. og 168. gr. almennra hegn­ing­ar­laga með því að hafa ann­ars vegar tálmað lög­reglu­mönnum við skyldu­störf og hins vegar raskað öryggi flug­vél­ar­innar. Þá eru þær sagðar hafa brotið gegn 141. gr. loft­ferða­laga með því að óhlýðn­ast fyr­ir­mælum áhafnar. Hámarks­refs­ing við broti gegn 106. gr. almennra hegn­ing­ar­laga er tveggja ára fang­elsi en refs­ing við broti gegn 168. gr. sömu laga getur verið allt að sex ára fang­elsi. Þá liggur allt að fimm ára fang­els­is­dómur við broti gegn 141. gr. loft­ferða­laga. Þær geta því átt yfir höfði sér allt að sex ára fang­els­is­dóm verði þær fundnar sekar.

Frá­vís­un­ar­krafa lög­mann­anna byggði á því að ákæru­skjal hér­aðs­sak­sókn­ara full­nægði ekki kröfum 152. gr. laga um með­ferð saka­mála, sem kveður á um skýri­leika í ákæru. „Af verkn­að­ar­lýs­ingu eiga ákærðu að geta ráðið hvaða hátt­semi þeim er gefin að sök og hvaða refsilaga­á­kvæði þær eiga að hafa brotið gegn án þess að tví­mælis orki í þeim efnum. Í ákæru­skjali er engin sund­ur­grein­ing á hátt­semi ákærðu. Ákærðu er því ill­mögu­legt að taka afstöðu til sak­ar­gifta og er óger­legt fyrir verj­endur að taka til varna fyrir skjól­stæð­inga sína.“ Lög­menn­irnir sögðu enn­fremur að verkn­að­ar­lýs­ing í ákæru ætti ekk­ert skylt við það sem raun­veru­lega gerð­ist og að hún ætti sér ekki stoð í gögnum máls­ins. Hefur þar verið vísað til þess að ekki sé sam­ræmi á milli þess sem ákærðu var gefið að sök við lög­reglu­rann­sókn og síðar í ákæru­skjali.

Vildu vernda vin sinn

Það var að morgni dags þann 26. maí 2016 sem þær Jórunn Edda og Ragn­heiður Freyja stóðu upp í flug­vél Icelandair til að mót­mæla brott­vísun hæl­is­leit­and­ans Eze Okafor sem hafði verið hand­tek­inn og færður með lög­reglu­valdi í flug­vél­ina þar sem vísa átti honum til Sví­þjóðar.

Þá þegar lá fyrir að sænsk yfir­völd myndu ekki taka mál hans fyrir heldur senda hann aftur til heima­lands­ins Nígeríu en Eze hefur greint frá því að hann hafi flúið þaðan í kjöl­far árása Boko Haram liða, sem veittu honum stungu­sár og myrtu bróður hans. Ragn­heiður og Jórunn stóðu upp áður en vélin tók á loft og báðu aðra flug­far­þega um að sýna hæl­is­leit­and­anum sam­stöðu en flug­stjóri flug­vél­ar­innar neit­aði að taka á loft fyrr en allir far­þegar höfðu sest niður.

Stundin ræddi við þær Jórunni Eddu og Ragn­heiði Freyju stuttu eftir að ákæran hafði verið lögð fram í síð­asta mán­uði, en þá sögð­ust þær hafa gripið til þessa örþrifa­ráðs til þess að vernda vin sinn sem þær ótt­uð­ust mjög um. Þá þegar hefði legið fyrir að verið væri að vísa Eze úr landi á grund­velli dyfl­inn­ar­reglu­gerð­ar­innar þrátt fyrir að kæru­nefnd útlend­inga­mála hefði verið búin að úrskurða um að að frestur til þess gera slíkt væri útrunn­inn. Þær hafi því ein­fald­lega verið að bregð­ast við þessu lög­broti Útlend­inga­stofn­unar: