„Hef meiri áhyggjur af hundrað daga hömlum á tjáningarfrelsi en einhverri virðisaukaskattsprósentu“

Sérstök umræða um stöðu einka­rek­inna fjöl­miðla sem fram fór á Alþingi í hádeg­inu hverfð­ist að veru­legu leyti um Rík­is­út­varpið og stöðu þess á aug­lýs­inga­mark­aði.

„Það er bara stað­reynd að miðað við það fyr­ir­komu­lag sem við höfum haft, þá er búið að skekkja stöð­una með þeim hætti að það verður ekki við unað. Fíllinn í stof­unni heitir Rík­is­út­varpið,“ sagði Óli Björn Kárason, þing­maður Sjálf­stæð­is­flokks­ins sem átti frum­kvæði að umræð­unni. 

Nefnd sem skipuð var af Illuga Gunn­ars­syni, þáver­andi mennta­mála­ráð­herra, árið 2016 lauk störfum og afhenti skýrslu um rekstr­ar­um­hverfi einka­rek­inna fjöl­miðla í dag. Þar er meðal ann­ars hvatt til þess að Rík­is­út­varpið fari af aug­lýs­inga­mark­aði og að áfengis- og tóbaks­aug­lýs­ingar verði heim­il­aðar. Við­skipta­ráð hefur sent út frétta­til­kynn­ingu þar sem til­lög­unum er fagnað og var mál­flutn­ingur margra þing­manna í takt við áherslur nefnd­ar­innar.  

Helga Vala Helga­dóttir, þing­kona Sam­fylk­ing­ar­innar, furð­aði sig á mál­flutn­ingi máls­hefj­anda um Rík­is­út­varpið og taldi vegið að stofnun sem hefði gegnt ómissandi hlut­verki fyrir íslenskt sam­fé­lag í gegnum tíð­ina. 

Þor­steinn Víglunds­son, þing­maður Við­reisnar, var hins vegar að miklu leyti sam­mála Óla Birni um að staða RÚV væri rót vand­ans á íslenskum fjöl­miðla­mark­aði.

„Ástæðan fyrir skakkri sam­keppn­is­stöðu á íslenskum fjöl­miðla­mark­aði er inn­grip rík­is­ins í þennan markað, gríð­ar­lega mik­ill stuðn­ingur við einn til­tek­inn fjöl­miðil, Rík­is­út­varpið,“ sagði Þor­steinn og velti því upp hvort aðkoma rík­is­ins að því að skaffa hágæða íslenskt dag­skrár­efni ætti ef til vill frekar að vera í gegnum sam­keppn­is­sjóði heldur en rekstur fjöl­mið­ils. 

Una Hild­ar­dóttir, vara­þing­kona Vinstri grænna, sagði mik­il­vægt að standa við bakið á rann­sókn­ar­blaða­mennsku. „Því beini ég því til hæst­virts mennta- og menn­ing­ar­mála­ráð­herra að skoða mögu­leik­ann á sér­stökum sjóði fyrir rann­sókn­ar­blaða­mennsku sem hægt væri að starf­rækja á svip­aðan hátt og launa­sjóð lista­manna,“ sagði hún. 

Sagði hið opinbera þurfa að horfa í eigin barm

Andés Ingi Jónsson, þing­maður sama flokks, benti á að það væri fleira en fjár­hags­legar áhyggjur sem gerðu fjöl­miðlum lífið leitt á Íslandi.

„Þar getur hið opin­bera litið nokkuð í eigin barm þegar kemur að því að svara upp­lýs­inga­beiðnum. Þá er ég ekki bara að tala um ráðu­neytin sem oft draga lapp­irnar fram úr öllu hófi með að svara sjálf­sögðum ein­földum beiðnum fjöl­miðla, heldur líka okkur hér á Alþingi sem virð­umst eiga mjög erfitt með að svara grein­ar­gott þeim fyr­ir­spurnum sem að okkur er beint varð­andi rekstur þings­ins,“ sagði Andrés. 

„Svo verð ég að nefna það sem eng­inn hefur nefnt og kemur mér nokkuð á óvart, sem er lög­bannið á Stundina. Við erum í þeirri stöðu að full­trúi fram­kvæmda­valds­ins, fyrir hund­rað dögum, setti lög­bann á umfjöllun um hags­muna­tengsl æðstu vald­hafa. Ég, frú for­seti, hef meiri áhyggjur af hund­rað daga hömlum á tján­ing­ar­frelsi en ein­hverri virð­is­auka­skatts­pró­sentu.“ 

Fyr­ir­vari: Fjöl­mið­ill­inn Stundin er aðili að lög­banns­mál­inu, sem hér er fjallað um, og hefur verið stefnt af Glitni Holding fyrir Hér­aðs­dómi Reykja­víkur þar sem stað­fest­ing­ar­mál er enn yfir­stand­andi.