Sértæk gleymska

„Ég þurfti að skafa í morgun!“ Í fyrsta skipti sem við heyrum þetta ár hvert fáum við hroll. Við trúum því ekki að sum­arið hafi skot­ist hjá og vet­ur­inn sé svona skammt undan. Vit­an­lega eru sum­ar­mán­uð­irnir stuttir og rýrir og jafn­vel heit­feng­ustu mann­eskjur til í að draga þá á lang­inn eins og mögu­lega hægt er. En þarf þetta alltaf að koma okkur svona óskap­lega á óvart?

Það fraus líka í fyrra, og örugg­lega á svip­uðum tíma. Líka 2016 og 2015. Og ef við stökkvum aftur í stærri skrefum versna hita­töl­urnar senni­lega. Án þess að ég hafi fyrir því að fletta upp í fræði­skýrslum er ég nokkuð viss um að það hafi haustað enn fyrr þegar ég var yngri, veturnir voru kald­ari og snjó­þyngslin meiri. En alltaf og iðu­lega verðum við svona gap­andi hissa. Hvað veldur þessu eig­in­lega? Er þetta hrein og klár gleymska? Finnst okkur í alvöru að góð­viðrið hafi varað lengur í fyrra? Ef við flettum upp í fyrr­nefndum fræði­bókum kæm­umst við auð­vitað að því að við erum rétt að segja í munstr­inu og að gleyma ein­hverju á einu ári sem hefur svona djúp­stæð áhrif á okkur er merki um eitt­hvað annað en hreina gleymsku.

Ég ætla að kalla þetta sér­tæka gleymsku.

Þetta elem­ent er ótrú­lega sterkt í okkur öllum. Ég er nýorð­inn faðir í annað sinn og end­ur­upp­lifi um þessar mundir alls konar skíta­djobb sem ég tækl­aði fyrir tveimur og hálfu ári síðan. Ég var búinn að gleyma þessu öllu saman. Djöfull er leið­in­legt að vakna svona á nótt­unni og djöf­ull er leið­in­legt að labba í hringi með barn á hand­legg sem kvartar og kveinar en getur ekki sagt hvers vegna. Ég var alger­lega búinn að gleyma þessu öllu, það segi ég af ein­lægni. Ég man vel eftir rólegum stundum uppi í sófa þar sem manni fannst fyrsta brosið hafa fæðst, hvernig augn­sam­bandið varð sterkara, fyrstu orðin, allan dugn­að­inn og frá­bær­leg­heitin sem full­komið barn hefur til að bera. En ég man ekk­ert eftir öllum kúka­bleiunum og gubb­inu og and­vök­unum og afsali sjálf­stæðis og gleði­stunda. Kannski eiga þessi skrif mín hérna í svefn­leys­inu eftir að prenta skelf­ing­una örlítið fastar í heila­börk­inn á mér og stíga á brems­una þegar þessi fásinna grefur um sig aftur, þessi sem lýgur því að mér að líf mitt verði auð­ugra ef ég eign­ast fleiri börn. Börnin mín gefa mér vit­an­lega margt og ég vildi ekki fara gegnum lífið án þess að reyna þetta, en djöf­ull sem það getur nú verið leið­in­legt og tíma­frekt að eiga þau.

„En ég man ekk­ert eftir öllum kúka­bleiunum og gubb­inu og and­vök­unum og afsali sjálf­stæðis og gleði­stunda.“

Ég hef líka séð kon­una mína eign­ast þessi tvö börn. Hún getur logið því að mér og sjálfri sér eins og hún vill að þetta hafi verið besta og frá­bærasta upp­lifun lífs hennar. Ég veit betur. Í bæði skiptin, þótt ólík væru, ein­kennd­ust þessar stundir af ómann­legum sárs­auka, langri bar­áttu við krampa og ógleði, óþægi­lega stórum skammti af stressi og dauða­haldi á því hald­reipi að þetta tæki enda áður en eitt­hvað hræði­legt ætti sér stað. „Ynd­is­leg­asta upp­lifun ævi minnar!“ Aha, einmitt.

Senni­lega gerir nátt­úran þetta til að halda okkur réttum megin. Ef við værum öll í skyn­sem­is­gírnum, til að mynda með þetta fæð­inga­mál, myndi engin kona eign­ast fleiri en eitt barn og það er ekki góð stærð­fræði. Og ætli það sé svo ekki svipað upp á ten­ingnum með stjórn­málin? Um leið og haldið er til nýrra kosn­inga lofa allir öllu fögru og oftar en ekki því sama og lofað var síð­ast. Okkur virð­ist engu skipta hvort lof­orðið var svikið síð­ast eður ei, við erum alveg til í að kok­gleypa vit­leys­una, jafn­vel þótt viti­borið fólk sýni okkur svart á hvítu að sami kjafta­vað­all hafi farið þráð­beint niður um ræsið fyrir nokkrum mán­uðum síðan. Þarna þykknar plottið sjálf­sagt eitt­hvað og auð­vitað spilar hús­bónda­holl­usta og hjarð­hegðun inn í. Það að trúa for­ystu­fólki í blindni án hjálpar skyn­semi eða gagn­rýni. En fyrst og fremst trúum við því bara að ekki geti fryst aftur á haustin.

Vonin er sterk og birt­ist okkur í ýmsum myndum. Áhan­gendur afleitra íþróttaliða kann­ast við þá sann­fær­ingu við upp­haf tíma­bils að þeirra lið muni nú loks­ins rífa sig upp og eyða tíma­bil­inu í einu af topp­sæt­unum, ef ekki hrein­lega í tit­ils­sæt­inu. Enda þótt ekk­ert hafi gengið síð­ustu þrjá ára­tug­ina og ekk­ert bendi til þess að breyt­ing verði þar á trúum við úrtöku­laust. Og samt sem áður eru Raiders strax í bull­andi rugli og tíma­bilið ekki hálfnað. Ég er gap­andi hissa þrátt fyrir að hafa innst inni vitað þetta upp á hár, en mín ein­læga von fleytir mér enn á þau feigð­ar­mið að liðið nái í úrslita­keppn­ina.

Vonin flytur auð­vitað fjöll og þannig komst íslenska karla­lands­liðið í knatt­spyrnu á EM og nú aftur á HM. Vonin býr til trúna og trúin ýtir okkur áfram, lengra en við vissum að við gætum í átt til draumanna. Og þannig kemst Ísland á HM. En ég er hræddur um að vonin dugi ekki til þess að stöðva haust­frostið þótt það væri vissu­lega næs.

Eða hvað? Hvar endar þetta þá? Eigum við að reyna að berj­ast á móti sjálfs­blekk­ing­unni? Eigum við að halda því sér­stak­lega til haga hversu sárs­auka­fullt það er að eign­ast börn og leið­in­legt að ala þau upp? Eða eigum við kannski frekar að virkja þessa til­finn­ingu og nota hana til að kom­ast fram úr á morgn­ana? Helvítis skyn­semin er kannski óskap­lega holl, en hún fer létt með að drepa allan líf­sneista ef hún er ofnotuð. Ég ætla þess vegna að trúa því að ég þurfi aldrei að skafa haustið 2018.