Kostnaður vanáætlaður um milljarða

Kostn­aður vegna útlend­inga­mála var rúmum millj­arði meiri á fyrri hluta árs­ins en gert var ráð fyrir í fjár­lögum. Samkvæmt afkomu­grein­ar­gerð rík­is­sjóðs sem fjár­mála­ráðu­neytið birti á dög­unum voru fjár­heim­ildir veru­lega „van­á­ætl­aðar í fjár­laga­gerð í ljósi for­dæma­lausrar fjölg­unar hæl­is­um­sókna á síð­ustu mán­uðum árs­ins 2016“.

Útlend­inga­stofnun birtir nákvæma töl­fræði um fjölda hæl­is­um­sókna í hverjum mán­uði. Þá fékk fjár­laga­nefnd Alþingis ítar­lega kynn­ingu frá full­trúum inn­an­rík­is­ráðu­neyt­is­ins á fjár­þörf vegna hæl­is­um­sókna og þjón­ustu við hæl­is­leit­endur þann 12. des­em­ber síð­ast­lið­inn.

Dregnar voru upp þrjár sviðs­myndir. Í einni þeirra var áætlað að fjár­vönt­unin, miðað við frum­varpið sem þá lá fyrir, næmi meira en 2 millj­örðum á árinu. Bjart­sýnni spár gerðu ráð fyrir 1,2 millj­arða og 892 millj­óna fjár­vöntun. Nú er ljóst að fram­úr­keyrslan aðeins á fyrri hluta árs­ins er 1200 millj­ónir.

Kostn­aður vegna almennrar sjúkra­húss­þjón­ustu, lyfja­kaupa, inn­leið­ingar nýs greiðslu­þátt­töku­kerfis sjúk­linga og bóta til öryrkja og elli­líf­eyr­is­þega var einnig van­á­ætl­aður um sam­tals 6 millj­arða króna á fyrri hluta árs­ins 2017 sam­kvæmt rekstr­ar­yf­ir­liti Fjár­sýslu rík­is­ins. Út frá þeim upp­lýs­ingum sem gefnar eru má ætla að kostn­aður hins opin­bera vegna mála­flokk­anna hafi verið van­á­ætl­aður um vel á annan tug millj­arða á fjár­laga­ár­inu í heild. 

Fjárlögin afgreidd í flýti

Eins og Stundin hefur áður bent á voru fjár­lög árs­ins afgreidd í miklum flýti. Allar þrjár umræð­urnar um fjár­laga­frum­varp árs­ins 2017 tóku aðeins um 12 klukku­stundir en rætt var um fjár­lög síð­asta árs í um það bil 100 klukku­stundir. Venju­lega er fjár­laga­frum­varpi útbýtt annan þriðju­dag í sept­em­ber en fjár­laga­frum­varp árs­ins 2017 var ekki lagt fram fyrr en 6. des­em­ber vegna óvenju­legra aðstæðna í kjöl­far þing­kosn­inga. Þrátt fyrir þetta var ekki talin þörf á að þingið starf­aði milli jóla og nýárs og ákvað fjár­laga­nefnd að tak­marka mjög fund­ar­höld með full­trúum stofn­ana.

MYND: PRESSPHOTOS

Samkvæmt heim­ildum Stund­ar­innar var gríð­ar­legt kapp lagt á að rumpa þing­störfum og fjár­laga­vinn­unni af svo þing­menn kæmust í langt frí og þyrftu ekki að mæta til vinnu milli jóla og nýárs. Fjár­lögin voru sam­þykkt af þing­mönnum Sjálf­stæð­is­flokks­ins og Fram­sókn­ar­flokks­ins 22. des­em­ber en aðrir þing­flokkar sátu hjá. 

Nú liggur fyrir að útgjöld rík­is­ins voru 12,6 millj­örðum meiri á fyrri hluta árs­ins en gert var ráð fyrir þegar Alþingi lög­festi fjár­heim­ildir í des­em­ber. Skatt­tekjur og trygg­inga­gjöld voru 4,7 millj­örðum undir áætlun, einkum vegna nei­kvæðs frá­viks í tekju­skatti ein­stak­linga upp á 8,7 millj­örðum sem skýrist af end­ur­greiðslum vegna upp­gjörs á tekju­skatti árs­ins 2016 sem voru í júní en ekki júlí eins og áætlun hafði gert ráð fyrir. Á móti kemur jákvætt frá­vik í virð­is­auka­skatti upp á 5,5 millj­arða sem skýrist af miklum vexti einka­neyslu auk þess sem fjár­magnstekjur hins opin­bera voru 4,4 millj­örðum yfir áætlun, aðal­lega vegna arð­greiðslna frá Lands­bank­anum og Íslands­banka.

Gerðu ekki ráð fyrir stjórnarskiptum

Ekki var gert ráð fyrir kostn­aði vegna rík­is­stjórn­ar­skipta þegar fjár­lögin voru sam­þykkt þrátt fyrir að stjórn­ar­mynd­un­ar­við­ræður væru í gangi um það leyti sem frum­varpið var lagt fram og fyrir lægi að ný rík­is­stjórn yrði mynduð hvað og hverju.