Kostnaður vegna útlendingamála var rúmum milljarði meiri á fyrri hluta ársins en gert var ráð fyrir í fjárlögum. Samkvæmt afkomugreinargerð ríkissjóðs sem fjármálaráðuneytið birti á dögunum voru fjárheimildir verulega „vanáætlaðar í fjárlagagerð í ljósi fordæmalausrar fjölgunar hælisumsókna á síðustu mánuðum ársins 2016“.

Útlendingastofnun birtir nákvæma tölfræði um fjölda hælisumsókna í hverjum mánuði. Þá fékk fjárlaganefnd Alþingis ítarlega kynningu frá fulltrúum innanríkisráðuneytisins á fjárþörf vegna hælisumsókna og þjónustu við hælisleitendur þann 12. desember síðastliðinn.

Dregnar voru upp þrjár sviðsmyndir. Í einni þeirra var áætlað að fjárvöntunin, miðað við frumvarpið sem þá lá fyrir, næmi meira en 2 milljörðum á árinu. Bjartsýnni spár gerðu ráð fyrir 1,2 milljarða og 892 milljóna fjárvöntun. Nú er ljóst að framúrkeyrslan aðeins á fyrri hluta ársins er 1200 milljónir.

Kostnaður vegna almennrar sjúkrahússþjónustu, lyfjakaupa, innleiðingar nýs greiðsluþátttökukerfis sjúklinga og bóta til öryrkja og ellilífeyrisþega var einnig vanáætlaður um samtals 6 milljarða króna á fyrri hluta ársins 2017 samkvæmt rekstraryfirliti Fjársýslu ríkisins. Út frá þeim upplýsingum sem gefnar eru má ætla að kostnaður hins opinbera vegna málaflokkanna hafi verið vanáætlaður um vel á annan tug milljarða á fjárlagaárinu í heild. 

Fjárlögin afgreidd í flýti

Eins og Stundin hefur áður bent á voru fjárlög ársins afgreidd í miklum flýti. Allar þrjár umræðurnar um fjárlagafrumvarp ársins 2017 tóku aðeins um 12 klukkustundir en rætt var um fjárlög síðasta árs í um það bil 100 klukkustundir. Venjulega er fjárlagafrumvarpi útbýtt annan þriðjudag í september en fjárlagafrumvarp ársins 2017 var ekki lagt fram fyrr en 6. desember vegna óvenjulegra aðstæðna í kjölfar þingkosninga. Þrátt fyrir þetta var ekki talin þörf á að þingið starfaði milli jóla og nýárs og ákvað fjárlaganefnd að takmarka mjög fundarhöld með fulltrúum stofnana.

MYND: PRESSPHOTOS

Samkvæmt heimildum Stundarinnar var gríðarlegt kapp lagt á að rumpa þingstörfum og fjárlagavinnunni af svo þingmenn kæmust í langt frí og þyrftu ekki að mæta til vinnu milli jóla og nýárs. Fjárlögin voru samþykkt af þingmönnum Sjálfstæðisflokksins og Framsóknarflokksins 22. desember en aðrir þingflokkar sátu hjá. 

Nú liggur fyrir að útgjöld ríkisins voru 12,6 milljörðum meiri á fyrri hluta ársins en gert var ráð fyrir þegar Alþingi lögfesti fjárheimildir í desember. Skatttekjur og tryggingagjöld voru 4,7 milljörðum undir áætlun, einkum vegna neikvæðs fráviks í tekjuskatti einstaklinga upp á 8,7 milljörðum sem skýrist af endurgreiðslum vegna uppgjörs á tekjuskatti ársins 2016 sem voru í júní en ekki júlí eins og áætlun hafði gert ráð fyrir. Á móti kemur jákvætt frávik í virðisaukaskatti upp á 5,5 milljarða sem skýrist af miklum vexti einkaneyslu auk þess sem fjármagnstekjur hins opinbera voru 4,4 milljörðum yfir áætlun, aðallega vegna arðgreiðslna frá Landsbankanum og Íslandsbanka.

Gerðu ekki ráð fyrir stjórnarskiptum

Ekki var gert ráð fyrir kostnaði vegna ríkisstjórnarskipta þegar fjárlögin voru samþykkt þrátt fyrir að stjórnarmyndunarviðræður væru í gangi um það leyti sem frumvarpið var lagt fram og fyrir lægi að ný ríkisstjórn yrði mynduð hvað og hverju.