Íranar sögðust í dag vera reiðubúnir í langt stríð sem myndi „eyðileggja“ efnahag heimsins, eftir að hafa skotið á tvö flutningaskip og hótað öllum skipum frá Bandaríkjunum eða bandamönnum þeirra.

Þegar stjórnin í Teheran lokaði Hormússundi, mikilvægri siglingaleið fyrir alþjóðlega olíuverslun, sagði Donald Trump, forseti Bandaríkjanna, að stríðinu myndi ljúka „bráðlega“ þar sem lítið væri eftir fyrir bandaríska herinn að ráðast á í Íran.

Olíuverð hefur hækkað mikið síðan 28. febrúar, þegar Bandaríkin og Ísrael réðust á Íran, drápu æðsta leiðtoga landsins og steyptu Mið-Austurlöndum út í stríð.

Hér á Íslandi geta afleiðingarnar orðið þær til skemmri tíma að verðbólga eykst með hækkun eldsneytisverðs. Það gerir líklegra en ella að Seðlabankinn hækki stýrivexti í fyrsta skiptið í tvö og hálft ár á vaxtaákvörðunardegi á miðvikudaginn í næstu viku. Greiningardeild Íslandsbanka spáði í dag að vextirnir yrðu hækkaðir um 0,25 prósentustig. Þar með myndu óverðtryggðir vextir húsnæðislána hækka. Þess utan hækkar verðbólgan höfuðstól verðtryggðra fasteignalána, en 65% íslenskra lántakenda  hafa slík lán. Til lengri tíma hefur olíuverð áhrif á flest alla framleiðslu, allt frá áburði og þar með landbúnaðarafurðum yfir í flutningskostnað, sem getur hækkað enn meira innflutta verðbólgu á Íslandi og um allan heim.

Losa birgðir

Í tilraun til að stjórna verðhækkunum sagði Alþjóðaorkumálastofnunin að aðildarlönd hennar myndu losa 400 milljónir tunna af olíu úr birgðum sínum – stærsta slíka losun frá upphafi vega.

Nú þegar átökin hafa staðið í 12 daga hét byltingarvörður Írans því að ráðast á „efnahagsmiðstöðvar og banka“ sem hann telur tengjast hagsmunum Bandaríkjanna og Ísraels, sem varð til þess að fleiri alþjóðleg fyrirtæki fluttu starfsmenn sína frá Dúbaí.

En allra augu beindust að Hormússundi, en þar fara 20 prósent af hráolíu og fljótandi jarðgasi heimsins um.

Bandaríkin og Ísrael „verða að íhuga þann möguleika að þau muni taka þátt í löngu stríði sem mun eyðileggja allt bandaríska hagkerfið og hagkerfi heimsins,“ sagði Ali Fadavi, ráðgjafi yfirhershöfðingja byltingarvarðarins, í samtali við ríkissjónvarpið þar.

Íranar sögðust hafa ráðist á gámaskipið Express Rome, sem siglir undir fána Líberíu, og taílenska lausafarmsskipið Mayuree Naree vegna þess að þau hefðu farið inn í sundið „eftir að hafa hunsað viðvaranir sjóhers byltingarvarðarins“.

Sjóher Ómans bjargaði 20 áhafnarmeðlimum en leit stóð yfir að þremur til viðbótar. Myndir sem taílenski sjóherinn deildi sýndu svartan reyk stíga upp af skipinu.

Árásir á flugvöll og eldsneytistanka við Persaflóa

Sérfræðingar segja að langvarandi lokun sundsins, sem einnig flytur þriðjung af áburði fyrir matvælaframleiðslu heimsins, myndi hafa hrikaleg áhrif á efnahag heimsins, sérstaklega í Asíu og Evrópu.

Emmanuel Macron, forseti Frakklands, hvatti leiðtoga G7-ríkjanna til að grípa til aðgerða til að koma á siglingum í sundinu „eins fljótt og auðið er“, á meðan Sameinuðu þjóðirnar báðu alla aðila um að leyfa flutning á mannúðarfarmi.

Íran hefur aukið á efnahagslegar afleiðingar með því að ráðast á bandamenn Bandaríkjanna við Persaflóa.

Í dag féllu drónar nálægt flugvellinum í Dúbaí og særðu fjóra, að sögn borgaryfirvalda.

Bandaríska fjármálaþjónustusamsteypan Citi og breska ráðgjafarfyrirtækið Deloitte hafa beðið starfsmenn um að yfirgefa skrifstofur sínar í Dúbaí, að því er AFP fréttastofan hefur eftir heimildarmönnum sínum.

Drónar réðust einnig á eldsneytistanka í Salalah-höfn í Óman, að því er fréttastofa Ómans greindi frá.

Einkarekna sjóöryggisfyrirtækið Vanguard Tech tilkynnti um stöðvun á starfsemi hafnarinnar eftir árásina á suðurhluta hennar.

Efnahagslegu áhrifin auka þrýstinginn á Trump, sem stendur frammi fyrir ásökunum um að Hvíta húsið hafi hafið stríðið án þess að undirbúa afleiðingarnar.

„Hvenær sem ég vil að því ljúki, þá lýkur því,“ er haft eftir Trump í viðtali við Axios. Íranar segja hins vegar stríðið ekki enda án þess að þeir ákveði það.

Eldhnöttur í Beirút

Í Ísrael sagði Israel Katz varnarmálaráðherra: „Þessi aðgerð mun halda áfram án nokkurra tímamarka, eins lengi og nauðsynlegt er.“

Ísraelar sögðust hafa hafið nýja „víðtæka árásarhrinu“ víðs vegar um Íran og gegn skotmörkum Hezbollah í Beirút, höfuðborg Líbanons.

Ísraelskar árásir hæfðu íbúðabyggingu í miðborg Beirút í annarri árás á miðborgina frá því stríðið í Mið-Austurlöndum hófst.

Bein útsending AFPTV náði hljóði loftárásar og í kjölfarið sprakk eldhnettur í íbúð í fjölbýlishúsi í Beirút.

Fréttaritari AFP sá eyðilagða veggi á sjöundu og áttundu hæð byggingarinnar, með skemmdum bílum í nágrenninu og öryggissveitir á staðnum.

Þegar árásin var gerð, „hljóp ég úr herbergi í herbergi, dró konu mína og dóttur út úr herbergjunum og faldi þær á bak við vegg, svo kom seinni árásin,“ sagði Fawzi Asmar, eigandi bakarís við götuna þar sem árásin átti sér stað.

Yfirvöld í Líbanon segja 634 hafa dáið í árásum Ísraels og að 800 þúsund manns séu á vergangi.

„Fólk rólegt“

Árásir Ísraela og Bandaríkjamanna hófust nokkrum vikum eftir að írönsk yfirvöld brutu niður fjöldamótmæli með fjöldamorðum á íbúum landsins, þótt Bandaríkin og Ísrael segi að þau séu ekki endilega að reyna að steypa íslamska lýðveldinu af stóli. Um leið hvatti Bandaríkjaforseti Írana til þess að taka lögin í eigin hendur, eins og hann hafði gert þegar mótmælin hófust.

Írönsk yfirvöld vöruðu við andófi heima fyrir og lögreglustjóri landsins sagði að litið yrði á mótmælendur sem „óvini“ og tekið á þeim sem slíkum.

„Allar sveitir okkar eru einnig tilbúnar, með fingur á gikknum, reiðubúnar til að verja byltinguna,“ sagði Ahmad-Reza Radan, yfirmaður ríkislögreglunnar, í ummælum sem IRIB sendi út.

Í Íran gerði almenningur sitt besta til að aðlagast lífinu undir tíðum árásum Bandaríkjanna og Ísraels.

„Við treystum á Guð. Í bili er til matur í búðunum,“ sagði Mahvash, sjötugur íbúi í Teheran, við blaðamenn AFP í París.

„Fólk er rólegt,“ sagði annar íbúi. „Það er að venjast því að lifa þrátt fyrir allt og aðlagast – eins vel og það getur – þessum aðstæðum.“

Bandaríkin og Ísrael hófu stríðið með árás sem varð æðstaklerki Írans, Ayatollah Ali Khamenei, að bana.

Sonur hans, Mojtaba Khamenei, hefur verið útnefndur arftaki hans, þótt hann hafi enn ekki komið fram opinberlega, innan um fregnir af því að hann hafi særst.

Nýr leiðtogiKona heldur á mynd af látna æðstaklerknum Ali Khamenei og syni hans og arftaka, Mojtaba Khamenei, í jarðarför háttsettra aðila úr íranska byltingarvarðliðiðnu. Myndin er tekin með leyfi íranska menningarráðueytisins. Frelsi fjölmiðla er verulega skert í Íran.

Mynd: ATTA KENARE / AFP

„Ég heyrði fréttir af því að herra Mojtaba Khamenei hefði særst. Ég hef spurt nokkra vini sem höfðu tengingar,“ skrifaði Yousef Pezeshkian, sonur Íransforseta, í færslu á Telegram-rás sinni.

Sendiherra Teheran á Kýpur, Alireza Salarian, sagði við dagblaðið The Guardian í dag að Khamenei hefði særst í sömu árás og varð föður hans að bana.

Heilbrigðisráðuneyti Írans sagði þann 8. mars að meira en 1.200 manns hefðu fallið í árásum Bandaríkjanna og Ísraels og yfir 10.000 almennir borgarar hefðu særst. AFP hafði ekki tök á að sannreyna þessar tölur með óháðum hætti.