Kína tilkynnti í dag um sjö prósenta aukningu á fjárveitingum til varnarmála fyrir árið 2026, en landið eykur jafnt og þétt útgjöld sín til að vega upp á móti Bandaríkjunum og framfylgja tilkalli sínu til Taívans og Suður-Kínahafs.

Nýjasta hækkunin heldur útgjöldum Kína í þriðjungi af útgjöldum Bandaríkjanna, en asíska stórveldið vinnur að því að minnka bilið.

Stjórnvöld í Peking áforma að verja 1,9096 billjónum júana (276,8 milljörðum dala eða 34 billjóna króna) til varnarmála, samkvæmt skýrslu sem birt var við opnun árlegs „Tveggja funda“ þingfundar.

Li Qiang forsætisráðherra sagði við þingfulltrúa að Kína myndi stefna að því að styrkja herinn og „framkvæma stór varnartengd verkefni“ á næstu fimm árum.

Sérfræðingar sögðu að fjárveitingarnar myndu fjármagna launahækkanir í hernum, þjálfun, heræfingar í kringum Taívan, getu til nethernaðar og kaup á háþróuðum búnaði, meðal annars, samkvæmt skýrslunni.

Aukningin markar ákveðna samfellu á meðan stjórnin í Peking stendur fyrir umfangsmiklum hreinsunum gegn spillingu innan Frelsishers alþýðunnar (PLA), sem fól meðal annars í sér brottrekstur hershöfðingjans Zhang Youxia í janúar.

„Kína rekur sjálfstæða og sjálfbjarga utanríkisstefnu. Án öflugrar hernaðargetu og tæknilegrar færni myndi diplómatísk afstaða okkar óhjákvæmilega verða fyrir þvingunum eða jafnvel ráðast af ákveðnum þjóðum, þar á meðal Bandaríkjunum,“ sagði hernaðarskýrandinn Song Zhongping, fyrrverandi leiðbeinandi í kínverska hernum, við fréttastofu AFP.

„Kína er ófúst að vera leppríki,“ sagði Song, sem hélt því fram að til samanburðar „hlýði Japan og Suður-Kórea aðeins fyrirmælum Bandaríkjanna“.

Frelsisher alþýðunnar verður einnig að styrkja getu sína, sagði hann, til að „endurheimta að fullu“ lögsögu Kína yfir hinum umdeildu Spratly-eyjum, keðju rifja og hringrifja í Suður-Kínahafi sem Filippseyjar gera einnig tilkall til og þar sem talið er að miklar náttúruauðlindir séu.

Bandaríkin eru stærsti hernaðarútgjaldandi heims og eyddu 997 milljörðum dala árið 2024, samkvæmt Alþjóðlegu friðarrannsóknarstofnuninni í Stokkhólmi (SIPRI).

Stöðug aukning herútgjalda

Kína hefur haldið uppi stöðugri aukningu hernaðarútgjalda um sjö til átta prósent á hverju ári síðan 2016.

Hernaðarútgjöld þess sem hlutfall af vergri landsframleiðslu eru þó hófleg.

Fjárveitingar Kína til varnarmála námu 1,7 prósentum af vergri landsframleiðslu árið 2024, langt á eftir 3,4 prósentum Bandaríkjanna og 7,1 prósenti Rússlands, samkvæmt SIPRI.

„Það er í réttu hlutfalli við efnahag þess og lögmætar varnarþarfir,“ sagði Niklas Swanstrom, forstöðumaður Öryggis- og þróunarstefnustofnunarinnar í Stokkhólmi.

Kína heldur því fram að varnarstefna þess miði eingöngu að því að vernda landsvæði sitt, sem það segir að feli í sér hið sjálfstjórnandi Taívan.

Það hefur aðeins eina herstöð erlendis, í Djíbútí, öfugt við þau nokkur hundruð sem Bandaríkin hafa.

„Hins vegar valda útgjöldin (önnur hæstu í heimi) og hröð uppbygging hernaðargetu nágrönnum áhyggjum,“ sagði Swanstrom við AFP.

Hernaðaruppbygging Kína ýtir undir vígbúnaðarkapphlaup í Asíu og hvetur sum lönd, sérstaklega þau sem eiga í landhelgisdeilum við Kína, til að nálgast Bandaríkin.

Í Taívan vill leiðtoginn Lai Ching-te auka hernaðarútgjöld til að bregðast við Kína, sem útilokar ekki valdbeitingu til að ná yfirráðum yfir eyjunni.

Filippseyjar hafa einnig veitt Bandaríkjunum aðgang að fleiri herstöðvum sínum.

Japan hefur verið að hverfa frá strangri friðarstefnu sinni, með metfjárveitingu til varnarmála að verðmæti 58 milljarða dala sem samþykkt var í desember fyrir komandi fjárhagsár til að auka hernaðargetu sína.

Kína gegn Bandaríkjunum

Spurningunni um hvort Kína gæti unnið átök gegn Bandaríkjunum er enn ósvarað.

Kínverski sjóherinn er talinn hafa fleiri skip en nokkurt annað land, en hann er á eftir bandaríska sjóhernum hvað varðar tonnafjölda, kjarnorkukafbáta og flugmóðurskip.

„Bandaríkin eru enn með fremsta herafla heims bæði hvað varðar hergögn og beinharða reynslu starfsfólks síns af aðgerðum,“ sagði James Char, sérfræðingur í kínverskum hernaðarmálum við Nanyang tækniháskólann í Singapúr.

Swanstrom benti á að Bandaríkin njóti góðs af yfirburða alþjóðlegri flutningsgetu, fullkomnari kafbátum og laumutækni, stærra kjarnorkuvopnabúri, starfsfólki með bardagareynslu og víðtæku bandalagsneti.

Hins vegar yrði jafnvægið gjörbreytt nær ströndum Kína ef bandaríski sjóherinn myndi grípa inn í hernaðarlega, til dæmis til að styðja Taívan gegn Kína.

„Mikilvægast er að hvorugur aðilinn gæti ‚unnið‘ á marktækan hátt,“ sagði Swanstrom.

„Efnahagsleg eyðilegging, mannfall og hættan á stigmögnun kjarnorkuvopna yrði hörmuleg fyrir alla aðila.“