Ísrael var­aði borg­ara sína við því í dag að búast mætti við margra vikna átökum við Íran, eftir að stjórn­völd í Washington og Teheran höfðu skipst á hót­unum um að eyði­leggja orku­ver eða stöðva útflutn­ing á olíu og gasi, nú á fjórðu viku stríðs­ins.

Donald Trump, for­seti Banda­ríkj­anna, hefur hótað að slá út orku­ver Írans nema Hor­mússund verði opnað fyrir skipa­um­ferð – á meðan Íran hefur heitið því að loka sund­inu alveg ef Trump fylgir hótun sinni eftir og kæfa þannig þá litlu umferð sem hefur þó haldið áfram.

Patt­staðan hefur aftur á móti aukið áhyggjur af mik­il­vægum borg­ara­legum innviðum í Íran og við Persaflóa, ef árásir ann­ars hvors aðil­ans skyldu hitta orku­ver, afsölt­unar- og vatns­veitu­stöðvar eða kjarn­orku­ver.

Þegar Ísrael bætti í land­að­gerðir sínar dýpra inn í Líbanon í leit að banda­mönnum Írans og beindi loft­árásum að brúm, sagði tals­maður hers­ins, Effie Defrin hers­höfð­ingi, við Ísraela: „Við eigum von á fleiri vikum af átökum við Íran og Hezbollah“.

Mikilvægir innviðir

Trump, sem er undir póli­tískum þrýst­ingi vegna hækk­andi elds­neyt­is­verðs, sagði að Banda­ríkin myndu „gjör­sam­lega eyði­leggja“ írönsk orku­ver ef Teheran bindi ekki enda á raun­veru­lega lokun sína á sund­inu fyrir klukkan 23:44 á morgun, sam­kvæmt færslu hans á Truth Social.

„Ef hót­anir Banda­ríkj­anna varð­andi orku­ver Írans verða að veru­leika ... verður Hor­mússundi lokað alveg og það verður ekki opnað aftur fyrr en eyðilögð orku­ver okkar hafa verið end­ur­byggð,“ var­aði aðgerða­stjórn íranska hers­ins við.

Stjórnin sagði að hún myndi einnig gera árásir á „orku­ver, orku- og upp­lýs­inga- og sam­skipta­tækni­inn­viði“ Ísraels – ásamt orku­verum í löndum á svæð­inu sem hýsa banda­rískar her­stöðvar og fyr­ir­tæki með banda­ríska hlut­hafa.

Mohammad Bagher Ghalibaf, hinn valda­mikli for­seti íranska þings­ins, var­aði við því að mik­il­vægir inn­viðir um allt svæðið yrðu „taldir lög­mæt skot­mörk og yrðu eyði­lagðir með óaft­ur­kræfum hætti“.

Orku­mála­ráð­herra Írans sagði að árásir Banda­ríkj­anna og Ísraels hefðu þegar valdið „miklum skemmdum“ á vatns- og orku­innviðum lands­ins frá því stríðið hófst 28. febr­úar.

Áhyggjur af kjarnorkuslysum

Þrjóska Írana birt­ist degi eftir að flug­skeyti þeirra komust fram hjá hinum margróm­uðu loft­vörnum Ísraels og lentu í tveimur bæjum í suð­ur­hlut­anum, þar á meðal Dimona, nálægt kjarn­orku­veri Ísraels í eyði­mörk­inni. Tugir særð­ust.

„Við héldum að við værum örugg,“ sagði Galit Amir, 50 ára starfs­maður í umönnun, við AFP í Dimona. „Við bjugg­umst ekki við þessu.“

Benjamin Net­anjahú for­sæt­is­ráð­herra hét því að elta hátt­setta for­ingja í Bylt­ing­ar­verði Írans „per­sónu­lega“ þegar hann skoð­aði skemmd­irnar í Arad, hinum bænum sem varð fyrir írönsku flug­skeyti.

Árásir Írans á Ísrael bentu til þess að vopna­búr þeirra skapi ógn á svæð­inu, jafn­vel eftir að Trump og Net­anyahu héldu því fram að þeir hefðu ger­eytt her­afla Teheran.

Flug­skeyti lenti, að sögn björg­un­ar­manna, um fimm kíló­metra frá því sem almennt er talið vera eina kjarn­orku­vopna­búr Mið-Aust­ur­landa, þótt Ísrael hafi aldrei við­ur­kennt að búa yfir kjarn­orku­vopnum og haldi því fram að stöðin sé til rann­sókna.

Íran sagði að árásin á Dimona væri svar við fyrri árás á kjarn­orku­rann­sókn­ar­stöð sína í Natanz.

Aðspurður um Natanz sagði ísra­elski her­inn að hann væri „ekki með­vit­aður um árás“.

„Stríðið í Mið-Aust­ur­löndum hefur náð hættu­legu stigi“ með árás­unum á Natanz og Dimona, sagði Tedros Adhanom Ghebr­eyesus, yfir­maður Alþjóða­heil­brigð­is­mála­stofn­un­ar­innar.

„Ég hvet alla aðila ein­dregið til að sýna hámarks aðgát hern­að­ar­lega og forð­ast allar aðgerðir sem gætu leitt til kjarn­orku­at­vika.“

Lokun Hormússunds

Tök Írans á Hor­mússundi, þar sem venju­lega er fluttur um fimmt­ungur af hrá­olíu og fljót­andi jarð­gasi heims­ins, hafa skekið mark­aði og lyft elds­neyt­is­verði upp úr öllu valdi.

Verð á Brent-hrá­olíu frá Norð­ur­sjó er nú yfir 105 dölum á tunnu, sem ýtir undir ótta um meiri verð­bólgu og minni hag­vöxt á heims­vísu.

Síðustu daga hefur Íran leyft sumum skipum frá löndum sem það telur vin­gjarn­leg að fara í gegn, en varað við því að það muni stöðva skip frá löndum sem það segir hafa tekið þátt í „árás­argirn­inni“ gegn sér.

Íranska þingið íhugar að leggja tolla á skipa­um­ferð um sundið og sagði Ghalibaf þing­for­seti að sjó­um­ferð myndi „ekki fara aftur í sama horf og fyrir stríð“.

Patrick Pouyanne, for­stjóri franska olíu­ris­ans Tota­lEnergies, sagði að efna­hags­horfur myndu versna því lengur sem átökin drægjust á lang­inn.

„Ef þetta varir lengur en í sex mán­uði munum við sjá raun­veru­leg áhrif. Öll efna­hags­kerfi heims­ins munu verða fyrir tjóni,“ sagði hann við kín­versku sjón­varps­stöð­ina CGTN.

Árásir um allt svæðið

Áhrifa stríðs­ins gætir áfram um allt svæðið.

Snemma í dag heyrðu blaða­menn AFP í Jer­úsalem í spreng­ingum og loft­varna­sírenum þegar Íran skaut nýrri runu flug­skeyta á Ísrael, en Ísraelar sögð­ust svara með árásum á Teheran.

Ófrið­ur­inn magn­að­ist einnig í Líbanon.

Ísra­els­her til­kynnti um „víð­tæka árása­hr­inu“ til að eyði­leggja brýr sem Hezbollah-sam­tökin, studd af Íran, eru sögð nota.

Joseph Aoun, for­seti Líbanons, for­dæmdi árásir Ísraela á brýr og aðra inn­viði í suð­ur­hluta lands­ins og kall­aði þær „aðdrag­anda inn­rásar á landi“.

Eyal Zamir, hers­höfð­ingi og yfir­maður ísra­elska hers­ins, gerði ekk­ert til að draga úr þessum ótta.

„Aðgerðin gegn hryðju­verka­sam­tök­unum Hezbollah er rétt að byrja... Þetta er lang­vinn aðgerð,“ sagði hann. „Við erum nú að und­ir­búa að hefja mark­vissar aðgerðir á landi og árásir sam­kvæmt skipu­lagðri áætlun.“

Líbanon dróst inn í stríðið í Mið-Aust­ur­löndum þegar Hezbollah hóf að skjóta flug­skeytum á Ísrael þann 2. mars til að hefna fyrir drápið á Ali Khamenei, æðstaklerki Írans, í árásum Banda­ríkj­anna og Ísraels.

Heil­brigð­is­ráðu­neyti Líbanons sagði að fjórir hefðu lát­ist í dag í tveimur árásum í suð­ur­hluta lands­ins og yfir­völd hafa til­kynnt um 1.029 látna á þriggja vikna átökum, auk þess sem rúm­lega ein milljón manna hefur hrak­ist á flótta.