Donald Trump, forseti Bandaríkjanna, stigmagnaði í dag aðgerðir sínar til að yfirtaka Grænland og hótaði mörgum Evrópuþjóðum allt að 25 prósenta tollum þar til kaup hans á næsta nágrannalandi Íslands næðu fram að ganga.

Hótanir Trumps komu á sama tíma og þúsundir manna mótmæltu í höfuðborg Grænlands gegn ósk hans um að eignast þessa auðlindaríku eyju.

Þúsundir til viðbótar mótmæltu í Kaupmannahöfn og öðrum dönskum borgum.

Bandaríkjaforseti beindi reiði sinni að Danmörku, sem er aðili að NATO, auk nokkurra Evrópulanda sem hafa sent hermenn á undanförnum dögum til Grænlands, þar sem 57.000 manns búa.

Ef hótanir Trumps gegn NATO-bandalagsþjóðum Bandaríkjanna verða að veruleika myndi það skapa fordæmalausa spennu innan bandalagsins.

Tollur hækkaður um 10%

Frá og með 1. febrúar myndu Danmörk, Noregur, Svíþjóð, Frakkland, Þýskaland, Bretland, Holland og Finnland verða fyrir 10 prósenta tolli á allar vörur sem sendar eru til Bandaríkjanna, sagði Trump í færslu á samfélagsmiðlinum Truth Social.

„Þann 1. júní 2026 verður tollurinn hækkaður í 25%. Þessi tollur verður gjaldfallinn og í kröfu þar til samkomulag næst um fullkomin og alger kaup á Grænlandi,“ skrifaði hann.

„Þessi lönd, sem leika þennan mjög hættulega leik, hafa skapað áhættustig sem er hvorki ásættanlegt né sjálfbært,“ sagði Trump.

„Þess vegna er brýnt, til að vernda heimsfrið og öryggi, að gripið sé til öflugra aðgerða svo þetta hugsanlega hættulega ástand endi fljótt og án nokkurs vafa.“

Trump bætti við að hann væri „þegar í stað opinn fyrir samningaviðræðum við Danmörku og/eða eitthvert þessara landa.“

Svíar hafna ógnunum

Ulf Kristersson, forsætisráðherra Svíþjóðar, hafnaði í dag hótun Donalds Trumps Bandaríkjaforseta um að leggja háa tolla á Evrópuþjóðir ef þær leyfðu honum ekki að kaupa Grænland.

„Við látum ekki hræða okkur,“ sagði hann í skilaboðum sem send voru til AFP. „Aðeins Danmörk og Grænland taka ákvarðanir í málum sem varða þau.“

„Ég mun alltaf verja land mitt og nágrannaríki okkar,“ bætti hann við og lagði áherslu á að þetta væri „evrópskt mál.“

„Svíþjóð á nú í ítarlegum viðræðum við önnur ESB-lönd, Noreg og Bretland til að finna sameiginlegt svar,“ bætti hann við.

Emmanuel Macron, forseti Frakklands, fordæmdi líka hótun Trumps.

„Tollahótanir eru óásættanlegar og eiga ekki heima í þessu samhengi,“ sagði Macron á X.

„Evrópubúar munu bregðast við á sameinaðan og samræmdan hátt ef þær verða staðfestar,“ bætti hann við. „Við munum tryggja að fullveldi Evrópu sé virt.“

Vilja Bandaríkin á brott

Í Nuuk veifuðu þúsundir manna, þar á meðal forsætisráðherra landsins, Jens-Frederik Nielsen, grænlenskum fánum, sungu slagorð og hefðbundin inúítalög í léttri rigningu.

Margir voru með derhúfur með orðunum „Make America Go Away“ – sem er tilbrigði við slagorð Trumps „Make America Great Again“.

„Við viljum ekki að Trump ráðist inn í Grænland, það eru skilaboðin,“ sagði Paarniq Larsen Strum, 44 ára hjúkrunarfræðingur, á mótmælunum í Nuuk og kallaði ástandið „taugatrekkjandi“.

„Við krefjumst virðingar fyrir sjálfsákvörðunarrétti lands okkar og fyrir okkur sem þjóð,“ bætti skipuleggjandi mótmælanna, Avijaja Rosing-Olsen, við.

Í Kaupmannahöfn sagði Kirsten Hjoernholm, 52 ára starfsmaður hjálparsamtaka, að það væri mikilvægt að sýna samstöðu með Grænlendingum.

„Það er ekki hægt að láta bandamann leggja sig í einelti. Þetta snýst um alþjóðalög,“ sagði hún.

Í kringum hana veifuðu mótmælendur fánum Danmerkur og Grænlands og sungu „Kalaallit Nunaat!“ – nafn landsins á grænlensku.

Sumir héldu einnig á skiltum þar sem stóð „USA already has too much ICE,“ og vísuðu þar til þess að Trump hefur sent alríkisfulltrúa innflytjendaeftirlitsins til borga í Bandaríkjunum, á meðan aðrir sungu „Grænland er ekki til sölu.“

Fullyrðingar um „öryggi“ Bandaríkjanna

Trump hefur ítrekað haldið því fram að Bandaríkin þurfi á Grænlandi að halda vegna „þjóðaröryggis“ Bandaríkjanna. Hann heldur því einnig fram að Danmörk sé ófær um að tryggja öryggi svæðisins, einkum gagnvart Kína og Rússlandi.

Frakkar sögðu að heræfingin á Grænlandi væri hönnuð til að sýna heiminum að þeir myndu verja svæðið.

Danir sögðu að Bandaríkjunum hefði verið boðið að taka þátt í æfingunni.

Ekki var ljóst á hvaða heimild Bandaríkjaforseti myndi byggja á til að leggja á tolla upp á allt að 25 prósent.

Frá því hann tók aftur við forsetaembættinu hefur Trump lagt á víðtæka tolla á vörur frá nánast öllum viðskiptalöndum til að bregðast við því sem Washington segir vera ósanngjarna viðskiptahætti og sem tæki til að þrýsta á ríkisstjórnir vegna áhyggjuefna Bandaríkjanna.

Bandaríkin og Evrópusambandið gerðu samkomulag síðasta sumar um að lækka bandaríska tolla á helstu evrópskar vörur og er samkomulagið nú í framkvæmd.

Einnig í dag var sendinefnd bandarískra þingmanna að ljúka heimsókn til Kaupmannahafnar til viðræðna við grænlenska og danska stjórnmálamenn.

Hópurinn, undir forystu öldungadeildarþingmanns demókrata, Chris Coons, sagði fréttamönnum að afstaða Trumps væri röng og ekki studd af meirihluta Bandaríkjamanna.

Henni er einnig alfarið hafnað af Grænlendingum, en 85 prósent þeirra – samkvæmt nýjustu skoðanakönnun sem birt var í janúar 2025 – eru andvíg því að landið gangi í Bandaríkin. Aðeins sex prósent voru fylgjandi.