Arna Bryndís Baldvins McClure, fyrr­ver­andi yfir­lög­fræð­ingur Samherja og sak­born­ingur í Sam­herj­a­mál­inu svo­kall­aða, segir hér­aðs­sak­sókn­ara hafa haldið því frá sér að rann­sókn máls­ins væri lokið þar til um það var fjallað í fjöl­miðlum. Hún segir gögn í mál­inu stað­festa sak­leysi sitt og seg­ist ekki treysta því að lög­regla og ákæru­valdið séu ekki í „til­rauna­starf­semi á almennum borg­urum“.

Í byrjun júní kom fram að rann­sókn hér­aðs­sak­sókn­ara á Sam­herj­a­mál­inu sé lokið og sak­sókn­ari muni taka ákvörðun um hvort ákært verði í því. Málið varðar meintar mútu­greiðslur Samherja til hátt­settra emb­ætt­is­manna í Namibíu til að tryggja fisk­veið­heim­ildir í land­inu. Hagn­að­ur­inn var tek­inn út í gegnum flókið net félaga sem teygðu sig víða heim og vöktu upp spurn­ingar um skattaund­an­skot.

Upplýst var um málið í frétta­þætt­inum Kveik í nóv­em­ber 2019 í sam­starfi við Stundina (for­vera Heim­ild­ar­innar), Wikileaks og Al Jazeera. 

Níu eru með rétt­ar­stöðu sak­born­ings, þar á meðal Þor­steinn Már Bald­vins­son sem hætti sem for­stjóri Samherja í vor. Arna er einnig þeirra á meðal en hún hóf störf hjá Samherja í tengslum við rann­sókn Seðla­bank­ans á meintum gjald­eyr­is­brotum fyr­ir­tæk­is­ins eftir banka­hrun.

Fram hefur komið að Arna fund­aði með mútu­þeg­unum í Sam­herj­a­mál­inu, þeim James Hatuikulipi, Tamson „Fitty“ Hatuikulipi og Sacky Shangala, sem allir tengj­ast stjórn­mála­flokknum SWAPO. James var stjórn­ar­for­maður rík­is­fyr­ir­tæk­is­ins Fishcor, stærsta kvóta­eig­anda Namibíu, Tamson er tengda­sonur sjáv­ar­út­vegs­ráð­herr­ans fyrr­ver­andi Bern­hardt Esau og Sacky var dóms­mála­ráð­herra Namibíu þar til hann sagði af sér í kjöl­far upp­ljóstran­anna.

Í tölvu­póstum úr Sam­herj­a­skjöl­unum má sjá Örnu ræða um greiðslur úr skatta­skjóls­fé­lag­inu Cape Cod sem Samherji neit­aði lengi að hafa tengst. Samherji not­aði félagið í skatta­skjól­inu Marshall-eyjum í Kyrra­hafi, til að greiða laun sjó­manna sinna í Afríku allt frá árinu 2010. Samtals milli­færðu félög Samherja 9,1 millj­arð króna inn á reikn­inga Cape Cod á tíma­bil­inu og sama upp­hæð var milli­færð af reikn­ingum félags­ins á tíma­bil­inu. Samherji gerði sam­komu­lag við Skattinn árið 2023 um að greiða 60 millj­ónir króna auk vaxta vegna launa­greiðslna félags­ins til íslenskra starfs­manna erlendis.

Í stjórn Síldarvinnslunnar með Þorsteini Má

„Rann­sóknin hefur staðið yfir lengur eða á þriðja þús­und daga,“ skrif­aði Arna í færslu á Facebook síðu sinni í júlí. „Þetta slagar upp í þriðj­ung starfsævi minnar. Hvað sem hver segir þá er það erfitt og þung­bært og litar allt í lífi manns.“

Arna starfar nú sem for­stjóri Sea Thru, íslensks-pólsks sam­starfs­verk­efnis sem snýr að því auka rekj­an­leika sjáv­ar­af­urða í gegnum alla virð­is­keðj­una.

Þá er hún vara­maður í stjórn Síld­ar­vinnsl­unnar, þar sem Þor­steinn Már er stjórn­ar­for­maður, en Samherji er stærsti fjár­festir­inn í útgerð­inni með um 30% hlut. Samkvæmt LinkedIn síðu hennar er hún einnig yfir­lög­fræð­ingur Síld­ar­vinnsl­unnar. Um tíma var hún ræð­is­maður Kýpur þar sem Esja Seafood, dótt­ur­fé­lag Samherja, er skráð og í stjórn Arcticnam Fishing, félags sem Samherji átti til móts við namibíska kvóta­leyf­is­hafa.

Þá var hún ein af þeim þremur ein­stak­lingum sem gegndu lyk­il­hlut­verki í svo­kall­aðri „skæru­liða­deild“ Samherja sem stóð fyrir greina­skrifum sem beindust sér­stak­lega gegn Helga Seljan eftir að hann var tók þátt í afhjúpun máls­ins sem frétta­maður Kveiks.

Uppljóstrarinn staðfesti sakleysi

Í færsl­unni er hún gagn­rýnin á emb­ætti hér­aðs­sak­sókn­ara og sér­stak­lega Ólaf Þór Hauksson sem fer fyrir emb­ætt­inu. „Fyrir tveimur árum síðar sagð­ist ég ekki geta svarað því fylli­lega hverjar sak­irnar eru. Ég get ekki enn svarað því. Ég hef þó orðið ýmis­legs vís­ari vegna bar­áttu minnar að losna úr mál­inu,“ skrifar Arna.

Ólafur Þór HaukssonHér­aðs­sak­sókn­ari til­kynnti í byrjun júlí að rann­sókn Sam­herj­a­máls­ins væri lokið.

Mynd: Kristinn Magn­ús­son / Stundin

„Í grein­ar­gerð 21. ágúst 2024, þegar ég reyndi í annað sinn að fá aðstoð dóm­stóla til að losna úr þess­ari Namib­íu­rann­sókn, rétt­lætti Ólafur Þór Hauksson, hér­aðs­sak­sókn­ari, sak­born­ings­stöðu mína með því að ég hefði ekki upp­lýst um starfs­tíma minn hjá Samherja. Það er rangt,“ skrifar hún.

Birtir hún brot úr sam­tölum úr gögnum máls­ins til að styðja það að hún hafi skýrt frá því að hún hafi byrjað að vinna hjá Samherja sum­arið 2013 í tengslum við Seðla­banka­málið. Þá segir hún Jóhannes Stef­áns­son, fyrr­ver­andi fram­kvæmda­stjóra Samherja í Namibíu og upp­ljóstr­ara í mál­inu, hafa stað­fest að vinna hennar hafi verið lög­leg.

Birtir hún frek­ari sam­töl upp úr gögnum máls­ins þar sem haft er eftir Jóhann­esi að hún hafi verið „upp­lýst að marki hvernig verk­efnið virkar“ og „var kannski alveg upp­lýst um mútu­greiðsl­urnar og fleira“ en að sam­skipti þeirra hafi frekar varðað Seðla­banka­málið.

„Jóhannes stað­festir að mín vinna var öll lög­leg“

„Ég hef marg­sinnis bent á að höf­undur þess­arar vit­leysu, Jóhannes Stef­áns­son, hafi dregið í land allar ásak­anir gegn mér,“ skrifar hún. „Ég geri ekki athuga­semd við að ég hafi verið gerð að sak­born­ingi í upp­hafi. Það er skilj­an­legt. En þegar búið var að afla allra gagna og ég hafði svarað spurn­ingum í fyrstu skýrslu­töku voru ekki lengur efni til þess. Fram­an­greint stað­festir það. Jóhannes stað­festir að mín vinna var öll lög­leg. Öll gögn máls­ins stað­festa það líka.“

Tilraunastarfsemi á almennum borgurum

Arna segir einnig að á annað þús­und smá­skila­boða, sem Heim­ildin hefur fjallað um, styðji þessa frá­sögn sína. „Það sem mér finnst óskilj­an­legt og ekki bera merki um rétt­láta máls­með­ferð er að æðsti yfir­maður emb­ættis hér­aðs­sak­sókn­ari, hér­aðs­sak­sókn­ari sjálfur, skuli afvega­leiða dóm­stóla með þessum hætti,“ skrifar hún.

„Við skulum halda því til haga að mál­flutn­ingur í hér­aði fór fram tveimur mán­uðum eftir að Jóhannes gaf fram­an­greinda skýrslu og sagði mín verk­efni ein­göngu hafa verið lög­leg og hann hefði ekk­ert nema til­finn­ingu fyrir því að ég hafi átt að vita eitt­hvað um eitt­hvað sem hugs­an­lega væri á gráu svæði,“ bætir hún við. „Málið fór síðan til Lands­réttar þar sem Ólafur Þór rök­studdi mál sitt með vísan til grein­ar­gerð­ar­innar og bætti engu við. Það er að mínu mati ekki við dóm­stóla að sakast. Þeir taka við málum eins og þau eru lögð fyrir þá. Og þeim er upp­álagt lögum sam­kvæmt að treysta opin­berum emb­ætt­is­mönnum, skjölum sem þeir leggja fram og það sem þeir segja. Stað­reyndin er hins vegar sú að sumir hverjir standa ekki undir því trausti.“

„En stað­reyndin er sú að þessi fáu skemmdu epli þau skemma fyrir öllum“

Lands­réttur hafn­aði vorið 2023 beiðni Örnu um að fella niður rann­sókn á sér en hún segir málið hafa litað allt líf sitt. „Það er sorg­legt eftir að hafa starfað á sviði lög­fræð­innar í á annan ára­tug að ég ber ekki lengur traust til rétt­ar­kerf­is­ins,“ skrifar Arna. „Ég get ekki treyst því að lög­regla og ákæru­vald dragi allt fram sem horfir til sektar eða sýknu eða séu ekki í til­rauna­starf­semi á almennum borg­urum. Ég þekki fullt af lög­reglu­mönnum og sak­sóknurum sem er vandað fólk og gerir sitt besta. En stað­reyndin er sú að þessi fáu skemmdu epli þau skemma fyrir öllum.“

Ekki upplýst um lok rannsóknar

Hún segir að á fer­tugs­af­mæl­is­dag sinn, 2. júlí síð­ast­lið­inn, hafi verj­andi hennar verið í sam­bandi við emb­ætti hér­aðs­sak­sókn­ara vegna nýrra gagna. „Ekki var orði minnst á lok rann­sóknar,“ skrifar hún. „Í hádeg­is­fréttum á Rík­is­út­varp­inu var alþjóð hins vegar til­kynnt um þetta. Ólafur Þór Hauksson hafði brýnni erindum að sinna en að upp­lýsa verj­endur um lok rann­sóknar því hann varð að ræða við frétta­mann Rík­is­út­varps­ins um það!

Ólafur tal­aði um kafla­skil, að þetta væru stór tíma­mót í rann­sókn­inni því nú væri málið komið á borð sak­sókn­ara. Þarna sló hann ryki í augu almenn­ings til að fá sínar mín­útur í fjöl­miðlum. Síð­ast­liðið haust, þegar hann varð­ist kröfu minni að losna, lagði hann mikla áherslu á að hann sjálfur hefði stýrt rann­sókn­inni og bæri alla ábyrgð.“

Beðið réttarhalda í Namibíu

Rannsókn Sam­herj­a­máls­ins tók um 5 ár og mikið af gögnum voru undir. Þor­steinn Már steig tíma­bundið til hliðar sem for­stjóri Samherja eftir að málið kom upp en tók svo við starf­inu aftur. Hann hætti sem for­stjóri 26. júní síð­ast­lið­inn og Baldvin Þor­steins­son sonur hans tók við sem for­stjóri. Þá höfðu Þor­steinn Már og Kristján Vil­helms­son fært hluti sína í Samherja til barn­anna sinna sem eiga nú fyr­ir­tækið.

Fund­ur­inn með Namib­íu­mönn­unumArna, til hægri, sat fund­inn með Jóhann­esi upp­ljóstr­ara og Namib­íu­mönn­unum þremur sem tengdu Samherja við sjáv­ar­út­vegs­ráð­herr­ann.

Tveir namibískir ráð­herrar sögðu af sér út af mál­inu, áður­nefndur Sacky  Shangala dóms­mála­ráð­herra sem Arna fund­aði með og sjáv­ar­út­vegs­ráð­herr­ann. Rétt­ar­höld í mál­inu í Namibíu hafa taf­ist en þau áttu að hefj­ast 1. ágúst síð­ast­lið­inn. Tíu hafa verið ákærð í mál­inu þar­lendis.