„Yfirgnæfandi líkur“ á eldgosi á næstu þremur dögum

Eftir þrjá daga, eða þann 10. ágúst, verður það magn sem hefur safn­ast fyrir af kviku orðið jafn mikið og síð­ast þegar gaus á Reykja­nesi. Þor­valdur Þórð­ar­son, eld­fjalla­fræð­ingur segir að nú séu því yfir­gnæf­andi líkur á að það byrji að gjósa á allra næstu dögum.  

„Magnið sem hefur safn­ast fyrir af kviku er að nálg­ast það sem var fyrir síð­asta gos. Ef fram heldur sem horfir eru tveir til þrír dagar í að það nái sömu mörkum og í síð­asta gosi. Þetta gæti þýtt að það byrji að gjósa 10. ágúst,“ segir Þor­valdur í sam­tali við Heim­ild­ina. 

Komið að þolmörkum

En svo gæti gosið fyrr, segir hann, eins og sér­fræð­ingar á Veð­ur­stof­unni hafi bent á. „Það er hægt að búast við gosi á hverri stundu, í raun og veru.“  Hins vegar sé það svo að ef það drag­ist meira á lang­inn auk­ist líkur á öfl­ugra gosi. „Því þá er búin að byggj­ast upp meiri þrýst­ingur í hólf­inu en verið hefur áður. Þá er hólfið að stækka líka en hingað til hefur það ekki getað tekið meira en 20 milljón rúmmetra og þegar það er komið á þann stað er það komið að þol­mörkum. Þá hefur þakið yfir­leitt rofnað og kvikan farið til yfir­borðs þannig að ef það fer eitt­hvað fram yfir þetta má búast við öfl­ugra gosi en við höfum séð, að minnsta kosti í byrjun,“ segir Þor­valdur.

Hann segir að ef ekki byrjar að gjósa fyrr en eftir eina til þrjár vikur gætum við verið að fá „eitt­hvað nýtt, aðra mynd sem gæti orðið erf­ið­ari fyrir okkur.“ Byrjun goss­ins yrði þá öfl­ugri, hraun­flæði myndi vera meira. „Þá er erfitt að segja hvað ger­ist. En ég ítreka að yfir­gnæf­andi líkur eru á að það gjósi á allra næstu dögum og þá verður þetta end­ur­tekið efni. Þá mun það byrja með látum í einn, tvo eða þrjá tíma og svo dettur það að mestu niður.“ 

Engar líkur séu á að gos komi upp innan Grindavíkur

Þor­valdur segir það muni að öllum lík­indum gjósa á sömu slóðum og und­an­farið. „Að mínu viti eru engar líkur á að gos komi upp og byrji innan Grinda­víkur. Hraun getur auð­vitað flætt þangað niður eftir. Hraun­kvika getur líka flætt eftir sprungum eða gömlum hraun­hellum í átt­ina að Grinda­vík og komið upp í grennd við bæinn eða inni í bænum eins og gerð­ist 14. jan­úar.

Af hverju ætti það að fara að breyta út af venju?Þor­valdur Þórð­ar­son, eld­fjalla­fræð­ingur segir að gosin hafi, með einni und­an­tekn­ingu, hagað sér með sama hætti og ekk­ert bendi til að breyt­ing verði þar á í þetta sinn.

Mynd: Kristinn Ingv­ars­son/Háskóli Íslands

Það gæti end­ur­tekið sig en ég held að það séu engar líkur á því að það komi upp kvika beint undir Grinda­vík,“ segir hann og bætir við að ef horft sé til fram­vindu eld­gosa á Reykja­nesi í þess­ari hrynu hafi öll gosin byrjað á svip­uðum slóðum  að gos­inu 14. jan­úar und­an­skildu.  „Veik­leik­inn í þak­inu á henni virð­ist vera að aust­an­verðu, það opn­ast og þá fer kvikan bara beint upp og í gíga sem byrja að gjósa. Síðan opn­ast þetta eins og blæ­vængur til norð­urs og suð­urs.“

Eina spurn­ingin sé hversu langt suður og norður hún muni ná. „Hún hefur auð­veld­lega farið að Sundhnúk sjálfum. Í stöku til­fellum hefur hún farið lengra, austan við Haga­fellið en hún virð­ist eiga erfitt með að kom­ast mikið sunnar. Það virð­ist vera ein­hver fyr­ir­staða þarna rétt sunnan við Haga­fellið sem veldur því að gossprungur eiga erfitt með að teygja sig mikið lengra en þangað. Ég veit ekki hvað það er en þannig hafa gosin hagað sér og meðan kerfið er að haga sér nákvæm­lega eins núna sé ég enga ástæðu til að þetta verði ekki eins og áður. Af hverju ætti það að fara að breyta út af venju? Það er búið að koma sér í ákveð­inn far­veg og vill halda sig í honum“ segir Þor­valdur.