Tíu af tutt­ugu stærstu útgerð­ar­fé­lögum lands­ins fjár­festa nú, beint eða óbeint í sjóa­kvía­eldi á eld­is­laxi. Fimm af útgerð­unum fjár­festa beint í sjóa­kvía­eld­inu á meðan aðrar fimm eru óbeinir fjár­festar í gegnum önnur útgerð­ar­fé­lög sem þær eiga hluti í eða sem eiga þær. Þannig hafa tíu af tutt­ugu stærstu útgerð­ar­fé­lögum lands­ins beina eða óbeina hags­muni af sjóa­kvía­eldi á Íslandi. 

Þetta er ger­breytt staða frá því fyrir fimm árum síðan þegar engin stór útgerð­ar­fé­lög höfðu fjár­fest í sjóa­kvía­eldi á eld­is­laxi. Eina útgerðin sem þá stund­aði lax­eldi var Samherji en það var og er land­eldi en ekki eldi í sjó­kvíum.

Þetta kemur fram í úttekt Heim­ild­ar­innar á fjár­fest­ingum stórra útgerð­ar­fé­laga í sjóa­kvía­eldi á Íslandi og þeirri tog­streitu sem hefur skap­ast á milli þeirra útgerða sem eru fylgj­andi eld­inu og ann­arra sem telja að best væri að sjó­kvía­eld­is­fyr­ir­tækin til­heyri ekki Samtökum fyr­ir­tækja í sjáv­ar­ú­vegi (SFS). 

Þessar mis­mun­andi skoð­anir útgerð­ar­manna á sjó­kvía­eld­inu koma ágæt­lega fram í máli Friðriks Þórs Guð­munds­sonar, fram­kvæmda­stjóra Loðnu­vinnsl­unnar á Fáskrúðs­firði, sem segir við Heim­ild­ina að skoð­an­irnar á veru sjó­kvía­eld­is­fyr­ir­tækj­anna séu skiptar en að fyr­ir­tækin hafi verið sam­þykkt inn í SFS árið 2019.  „Menn sam­þykktu þetta á sínum tíma og það er bara þannig. Það eru auð­vitað skiptar skoð­anir um það, bara eins og á öllu í líf­inu. Það er mót­læti í þessu.“

Tíu af tutt­uguTíu af tutt­ugu stærstu útgerðum lands­ins eiga nú beinna og óbeinna hags­muna að gæta í sjóa­kvía­eldi við Ísland. Auk þess hafa fimm hags­muna að gæta í land­eldi.

Fimm  fjárfesta beint

Síðasta beina fjár­fest­ing íslenskrar stór­út­gerðar í sjó­kvía­eld­is­fyr­ir­tæki átti sér stað í byrjun októ­ber þegar Eskja á Eski­firði ákvað að fara inn í hlut­hafa­hóp­inn hjá Fiskeldi Aust­fjarða og keypti 1,40 pró­senta hlut í félag­inu af stofn­anda þess, Guðmundi Gísla­syni.

Áður hafði félagið Hólmi ehf., eign­ar­halds­fé­lag stærstu hlut­hafa Eskju þeirra Þor­steins Krist­jáns­sonar og Bjarkar Aðal­steins­dóttur, fjár­fest í Fiskeldi Aust­fjarða.

Fyrir voru útgerð­ar­fé­lögin Skinney-Þinganes og Ísfélag Vest­manna­eyja fjár­festar í Fiskeldi Aust­fjarða. Þannig eru þrjú stór útgerð­ar­fé­lög hlut­hafar í Fiskeldi Aust­fjarða. 

Síld­ar­vinnslan er svo annar stærsti hlut­hafi Arctic Fish á Ísafirði eftir að hafa keypt hluta­bréf í því af pólskum fjár­festi.

Hrað­frysti­húsið Gunnvör í Hnífsdal er eig­andi lax­eld­is­fyr­ir­tæk­is­ins Háafells, sem hefur hafið sjó­kvía­eldi í Ísa­fjarð­ar­djúpi, meðal ann­ars við Vigur.

Raunar er það bara stærsta lax­eld­is­fyr­ir­tækið, Arnarlax, sem er ekki með neina stór­út­gerð í hlut­hafa­hópnum. 

Fimm fjárfesta óbeint

Þar að auki eru önnur fimm útgerð­ar­fé­lög óbeinir hlut­hafar í lax­eld­is­fyr­ir­tækjum vegna þess að þau eiga eða eru í eigu útgerða sem eiga í slíkum fyr­ir­tækjum.

Dæmi um þetta eru Jakob Valgeir í Bol­ung­ar­vík, sem er hlut­hafi í fisk­eld­is­fyr­ir­tæk­inu Háafelli, sem er í eigu Hrað­frysti­húss­ins Gunn­varar.

Þá er Samherji hlut­hafi í Síld­ar­vinnsl­unni, sem fjár­festir í Arctic Fish, sem og Gjögur og Vísir í Grinda­vík. Loks er Bergur-Huginn í Eyjum í eigu Síld­ar­vinnsl­unnar. Þannig tengj­ast fjögur stór útgerð­ar­fé­lög sjóa­kvía­eld­inu óbeint í gegnum Síld­ar­vinnsl­una. 

Heilt yfir eru því tíu af tutt­ugu stærstu útgerðum Íslands sem fjár­festa beint eða óbeint í sjó­kvía­eldi og þá ein­ungis tíu sem gera það ekki með beinum eða óbeinum hætti.