Fimm ætl­aðir eld­is­laxar voru veiddir í Mjólká í Arn­ar­firði á Vest­fjörðum á fimmtu­dag­inn í síð­ustu viku, 24. ágúst. Laxarnir hafa verið sendir til grein­ingar hjá Haf­rann­sókn­ar­stofnun og Matís. “ Það voru starfs­menn Fiski­stofu sem veiddu fisk­ana fimm eftir að hafa fengið ábend­ingar um að mögu­lega eld­is­laxa væri að finna í ánni. Þetta segir Guðni Magnús Eiríks­son, starfs­maður Fiski­stofu, í sam­tali við Heim­ild­ina.

„Það voru og eru laxar í Mjólká og þegar að svo­leiðis er þá er mjög lík­legt að það geti verið ein­hverjir eld­is­laxar þar. Það sem við gerðum var að veiða fiska og velja þá sem voru með ein­hver eld­is­ein­kenni. Það veidd­ust alls átta fiskar, þremur var sleppt og fimm voru sendir til grein­ingar. En það liggur ekki fyrir nið­ur­staða úr þeirri grein­ingu: Hvort þetta hafi verið eld­is­fiskar eða villtir laxar,“ segir Guðni Magnús og bætir því við ein­kennin hafi verið „minni­háttar ugga­skemmdir“. 

Grein­ingin tekur mögu­lega um mánuð: „Ég myndi halda að nið­ur­stöðu sé að vænta innan fjög­urra vikna.“

Stærsta slysasleppingin og hæsta sektin

Guðni Magnús segir aðspurður að mögu­legt sé að umræddir laxar hafi komið úr stærstu slysa­slepp­ingu Íslands­sög­unnar, hjá Arn­ar­laxi í Arn­ar­firði árið 2021. „Það er ekki úti­lokað.“

Nokkrir eld­is­laxar úr þeirri slysa­slepp­ingu, þar sem allt að 82 þús­und eld­is­laxar sluppu úr sjó­kví fyr­ir­tæk­is­ins, veidd­ust í Mjólká í fyrra, eins og Stundin greindi frá. Slysa­slepp­ingar geta verið umhverf­isvá þar sem eld­is­lax­arnir geta erfða­bland­ast villtum íslenskum löxum og þar með sett laxa­stofn­inn hér á landi í hættu. 

Þegar eld­is­laxar sleppa úr sjó­kvíum leita þeir gjarnan aftur á það svæði þar sem sjó­kví­arnar voru. Þetta er það sem gerð­ist í fyrra þegar eld­is­lax­arnir úr sjó­kví Arnarlax í Arn­ar­firði leit­uðu aftur í fjörð­inn og fóru upp í Mjólká, sem er stutt affall frá Mjólk­ár­virkjun. Mjólká er ekki sjálf með villtan laxa­stofn. 

Í þessu felst að eld­is­laxar sem sleppa úr sjó­kvíum geta verið að leita aftur á það svæði þaðan sem þeir sluppu í mörg ár eftir að slysa­slepp­ingin átti sér stað. Þannig að áhrif slysa­slepp­ingar liggja ekki fyrir fyrr en mörgum árum eftir að hún á sér stað. 

Þessi slysa­slepp­ing hjá Arn­ar­laxi leiddi til þess í fyrra að lax­eld­is­fyr­ir­tækið fékk hæstu sekt sem Mat­væla­stofnun hefur lagt á slíkt fyr­ir­tæki hér á landi. 

Átta eldislaxar hafa veiðst í Patreksfirði

Annar mögu­leiki er að lax­arnir séu úr slysa­slepp­ingu hjá lax­eld­is­fyr­ir­tæk­inu Arctic Fish í Pat­reks­firði. Greint var frá því í síð­ustu viku að göt hefðu fund­ist á sjó­kví fyr­ir­tæk­is­ins og veidd­ust eld­is­laxar í kjöl­farið í nágrenni við umrædda kví. Á þess­ari stundu liggur ekki fyrir hversu margir eld­is­laxar sluppu úr þeirri kví. 

Karl Steinar Ósk­ars­son, deild­ar­stjóri fisk­eldis hjá Mat­væla­stofnun, segir að Fiski­stofa hafi veitt sex laxa í net í sjó sem talið eru að séu úr kvínni í Pat­reks­firði auk þess sem íbúi hafi veitt tvo laxa á stöng í Örlygs­höfn í firð­inum. En orðið hefur vart við laxa stökkva í auknum mæli í firð­inum eftir þessa slysa­slepp­ingu. 

Fiskif­stofa veiddi átta laxa í MjólkáGuðni Magnús Eiríks­son segir að Fiski­stofa hafi veitt átta laxa í Mjólká og drepið fimm og sent þá til grein­ingar.

Hafrannsóknarstofnun hefur séð grunsamlega fiska

Í slíkum til­fellum þar sem ætl­aðir eld­is­laxar koma á land eru þeir sendir til Haf­rann­sókn­ar­stofn­unar sem svo sendir lax­ana til grein­ingar hjá Mat­væla­stofnun. Í slíkri grein­ingu er hægt að kom­ast að því úr hvaða sjó­kví og þar með frá hvaða fyr­ir­tæki eld­is­lax­arnir eru. 

Guðni Guð­bergs­son, sviðs­stjóri ferskvatns­líf­ríkis hjá Haf­rann­sókn­ar­stofnun, segir aðspurður að eld­is­lax­arnir fimm séu farnir í grein­ingu. „Fiski­stofa fór í þennan leið­angur um dag­inn, í Mjólká. Þetta eru einu stað­festu fisk­arnir. Svo höfum við verið að heyra af og sjá grun­sam­lega fiska í telj­urum. En þetta eru óstað­festir fiskar.“

Myndir úr laxa­telj­urum sem sýna mögu­lega eld­is­laxa, meðal ann­ars úr Laug­ar­dalsá á Vest­fjörðum, hafa einnig ratað í umfjöllun fjöl­miðla, meðal ann­ars á mbl.is í gær. 

Guðni segir að hann hafi heyrt af tveimur meintum eld­is­löxum sem eru á leið­inni til Haf­rann­sókn­ar­stofn­unar til grein­ingar. Þessir laxar eru úr Laxá í Dölum og Stað­ar­hólsá og Hvolsá. „En þetta eru bara meintir eld­is­laxar ennþá.“

Ingi­mundur Bergssson, fram­kvæmda­stjóri Stang­veiði­fé­lags Reykja­víkur sem er leigu­taki Laug­ar­dalsár, segir að einn ætl­aður eld­is­lax hafi veiðst í ánni sem hann veit um. „Þessi fiskur er á leið­inni til Haf­rann­sókn­ar­stofn­unar. Þeir skoða þetta bara þar.“