Á hraða snigilsins

Hæga­gang­ur og um­ferð­ar­taf­ir kosta Dani ár­lega fjár­muni sem svara til 620 millj­arða ís­lenskra króna. Um­ferð­in á veg­um lands­ins hef­ur nær þre­fald­ast á til­tölu­lega fá­um ár­um og út­lit fyr­ir að hún auk­ist enn frek­ar á næstu ár­um. Vega­kerf­ið ræð­ur ekki við aukn­ing­una.

Margir kannast við lagið um manninn sem situr í búri úr gleri og stáli, bíður á rauðu ljósi og hlustar á útvarpið. Enn fleiri geta samsamað sig manninum sem segir söguna meðan regnið fellur á rúðuna og þótt lagið sé íslenskt er lýsingin á aðstæðunum síður en svo séríslensk.

Fyrir skömmu birti danska vegamálastjórnin tölulegt yfirlit um bílaumferðina í Danmörku á árinu 2022 en tölur síðasta árs liggja enn ekki fyrir, nema að takmörkuðu leyti.

Í Danmörku eru 2,8 milljónir bíla, um það bil 475 bílar á hverja 1 þúsund íbúa. Þetta er minna en í mörgum öðrum löndum Evrópu. Ástæðurnar eru meðal annars þær að bílar eru dýrir vegna skattlagningar og sömuleiðis eru bifreiðagjöld há og eldsneyti dýrt. Almenningssamgöngur voru lengi betri en í mörgum öðrum löndum og sömuleiðis eru hjólreiðar útbreiddar í Danmörku. Tæplega 70 prósent Dana eiga reiðhjól og þótt það hlutfall sé hátt fækkar reiðhjólaeigendum í landinu. Líklega helst það í hendur við aukna bílaeign en á 35 árum hefur bílum í landinu fjölgað um 38 prósent, sem er langt umfram fjölgun íbúa á sama tímabili. 

Uppbygging vegakerfisins hefur ekki haldið í við fjölgun ökutækja

Dönsk stjórnvöld hafa um árabil haft á stefnuskrá sinni að draga úr bílaumferð í landinu. Meðal annars með því að takmarka umferð í bæjum og borgum, fækka bílastæðum og fjölga gjaldskyldum stæðum. Og auka hlut járnbrautalesta í fólks- og vöruflutningum á landi. Ástæða þessarar stefnu stjórnvalda er fyrst og fremst vilji til að draga úr losun gróðurhúsalofttegunda sem verður sífellt meira vandamál.

„Í Danmörku eru 2,8 milljónir bíla, um það bil 475 bílar á hverja 1 þúsund íbúa. Þetta er minna en í mörgum öðrum löndum Evrópu.“

Það er ekki bara útblásturinn úr bílunum sem mengar, rykmengunin frá malbikinu, dekkjaslit og hávaði. Þetta síðastnefnda er vaxandi vandamál og má sem dæmi nefna að meira en 65 prósent íbúa Kaupmannahafnar telja sig búa við hávaðamengun frá umferð.  

Margir ferðast langar vegalengdir til vinnu

Í stærstu borgum og bæjum Danmerkur hefur húsnæðisverð farið mjög hækkandi á undanförnum árum og mest er hækkunin í höfuðborginni, Kaupmannahöfn. Þar hefur húsnæðisverð rokið upp og afleiðingarnar eru meðal annars þær að ungt fólk leitar í síauknum mæli til nágrannasveitarfélaga þótt það sæki vinnu í höfuðborginni.

Samkvæmt upplýsingum dönsku vegamálastjórnarinnar þurfa fleiri en 800 þúsund Dana á vinnumarkaði að ferðast meira en 20 kílómetra til að komast í vinnuna og margir úr þeim hópi reyndar miklu lengra.

Barnafjölskyldur eru bíleigendur

Níu af hverjum tíu barnafjölskyldum eiga bíl, það er talsvert hærra hlutfall en hjá öðrum þjóðfélagshópum og þetta hlutfall hefur hækkað á síðustu árum. Samkvæmt rannsókn félags danskra bifreiðaeigenda, FDM, eru ástæðurnar áðurnefnd fjarlægð frá vinnustað og lakari almenningssamgöngur í minni bæjum og dreifbýlinu. Lausnin er bíll.

Þótt stjórnmálamenn tali oft og mikið um að draga úr umferð hefur það litlu skilað. Rekstur fyrirtækja sem sinna almenningssamgöngum hefur átt á brattann að sækja, ekki síst vegna skorts á fjármagni til endurnýjunar og viðhalds, og það þýðir einfaldlega lakari þjónustu og það að einkabíllinn sækir á. Tregða stjórnvalda til að verja nægilegum fjármunum til uppbyggingar vegakerfisins hefur orðið til að lítið gerist í að bæta stóru umferðargöturnar, sem Danir kalla motorveje. Þegar landsmenn flykkjast svo út á göturnar á leið til eða frá vinnu anna göturnar ekki umferðinni og í stað þess að bruna á eðlilegum hraða breytist umferðin í eins konar sniglalest, eins og eitt dagblaðanna komst nýlega að orði í umfjöllun um þessi mál.

32 milljarðar vegna hægagangs í umferðinni

Tíminn er peningar er stundum haft á orði, ekki síst þegar eitthvað gengur hægar en ráð er fyrir gert. Þetta með hægaganginn á sannarlega við um umferðina víða í Danmörku , einkum á hinum svonefndu „álagstímum“ á morgnana og síðdegis.

Í yfirliti dönsku vegamálastjórnarinnar kemur fram að á síðasta ári óku Danir um 600 milljónum kílómetra meira á vegum landsins en árið áður og allt bendi til áframhaldandi aukningar.

Tafirnar í umferðinni kosta peninga og það enga smáauraVegamálastjórnin hefur reiknað út hvað tafirnar kosta. Það var gert með því að bera saman tímann sem tekur að aka tilteknar vegalengdir án tafa og svo á „sniglahraðanum“. Þetta hefur svo verið margfaldað með fjölda bíla sem um göturnar aka ásamt töpuðum vinnutíma og töpuðum frítíma og svo allt yfirfært í peninga vegna tafanna. Og útkoman er ekki smáaurar, heilir 32 milljarðar danskra króna (620 milljarðar íslenskir) á einu ári. Sérfræðingur vegamálastjórnarinnar sagði, í viðtali við danska útvarpið, DR, að þeim sem unnu að verkefninu hefði blöskrað þessi upphæð og farið margsinnis yfir útkomuna til að fullvissa sig um að rétt væri reiknað. Hann sagði jafnframt að ekki væri bjartara fram undan í þessum málum. „Það tapa allir á töfunum nema eldsneytissalarnir,“ sagði sérfræðingurinn.

Kjósa
23
Hvernig finnst þér þessi grein? Skráðu þig inn til að kjósa.

Athugasemdir

Skráðu þig inn til að skrifa athugasemd eða kjósa.
Allar athugasemdir eru ábyrgð á þeirra sem þær skrifa. Heimildin áskilur sér rétt til að fjarlægja ærumeiðandi og óviðeigandi athugasemdir. Hægt er að láta vita af athugasemdum með því að smella á Tilkynna.

Mest lesið

Sökktu kurli og seldu syndaaflausn
1
RannsóknRunning Tide

Sökktu kurli og seldu synda­af­lausn

„Ýttu á takk­ann og bjarg­aðu heim­in­um,“ skrif­ar vís­inda­mað­ur af kald­hæðni er hann bend­ir um­hverf­is­ráðu­neyt­inu á var­úð­ar­orð ut­an úr heimi um að­ferð­ir sem fyr­ir­tæk­ið Runn­ing Tide fékk leyfi stjórn­valda til að prófa í þágu lofts­lags í Ís­lands­höf­um. Að­gerð­irn­ar umbreytt­ust í allt ann­að en lagt var upp með. Þær voru án alls eft­ir­lits og gerðu svo þeg­ar upp var stað­ið lít­ið ef nokk­urt gagn. „Ís­land er fyrsta land­ið í heim­in­um til að búa til kol­efnisein­ing­ar með kol­efn­is­bind­ingu í hafi,“ sagði fram­kvæmda­stjór­inn.
„Takk fyrir að gefa stað sem er nú rannsakaður fyrir mansal svona góð ummæli“
5
Fréttir

„Takk fyr­ir að gefa stað sem er nú rann­sak­að­ur fyr­ir man­sal svona góð um­mæli“

At­hygl­is­verð um­mæli hafa birst und­ir net­gagn­rýni um Gríska hús­ið á Google. Þar virð­ist veit­inga­stað­ur­inn, sem var lok­að­ur af lög­reglu í gær vegna gruns um man­sal, þakka ánægð­um við­skipta­vin­um fyr­ir að veita staðn­um já­kvæð um­mæli þrátt fyr­ir man­sal­ið. Gríska hús­ið hef­ur al­mennt ver­ið dug­legt að svara gagn­rýn­end­um sín­um full­um hálsi á net­inu.
Running Tide hætt starfsemi í Bandaríkjunum
8
FréttirRunning Tide

Runn­ing Tide hætt starf­semi í Banda­ríkj­un­um

Marty Od­lin, stofn­andi og for­stjóri Runn­ing Tide í Banda­ríkj­un­um, hef­ur til­kynnt að starf­semi fyr­ir­tæk­is­ins hafi ver­ið lögð nið­ur. Sömu sögu er að segja af dótt­ur­fé­lagi þess á Akra­nesi. Í nýj­asta tölu­blaði Heim­ild­ar­inn­ar var fjall­að um að­gerð­ir Runn­ing Tide hér á landi. Þær fólust í því að henda kanadísku timb­urk­urli í haf­ið inn­an lög­sögu Ís­lands.
„Áhyggjuefni hvað langtímaveikindi innan blaðamannastéttarinnar hafa aukist mikið“
9
Fréttir

„Áhyggju­efni hvað lang­tíma­veik­indi inn­an blaða­manna­stétt­ar­inn­ar hafa auk­ist mik­ið“

Til þess að rétta af bága fjár­hags­stöðu Styrkt­ar­sjóðs blaða­manna hef­ur Blaða­manna­fé­lag­ið ákveð­ið að breyta út­hlut­un­ar­regl­um sjóðs­ins. Halla­rekst­ur­inn er rak­inn til fjölg­un­ar um­sókna um sjúkra­daga­pen­inga. Í til­kynn­ingu seg­ir að fé­lag­ið hafi mikl­ar áhyggj­ur af aukn­um lang­tíma­veik­ind­um með­al blaða­manna sem rekja megi til óvið­un­andi starfs­að­stæðna.

Mest lesið

Mest lesið í vikunni

Sökktu kurli og seldu syndaaflausn
1
RannsóknRunning Tide

Sökktu kurli og seldu synda­af­lausn

„Ýttu á takk­ann og bjarg­aðu heim­in­um,“ skrif­ar vís­inda­mað­ur af kald­hæðni er hann bend­ir um­hverf­is­ráðu­neyt­inu á var­úð­ar­orð ut­an úr heimi um að­ferð­ir sem fyr­ir­tæk­ið Runn­ing Tide fékk leyfi stjórn­valda til að prófa í þágu lofts­lags í Ís­lands­höf­um. Að­gerð­irn­ar umbreytt­ust í allt ann­að en lagt var upp með. Þær voru án alls eft­ir­lits og gerðu svo þeg­ar upp var stað­ið lít­ið ef nokk­urt gagn. „Ís­land er fyrsta land­ið í heim­in­um til að búa til kol­efnisein­ing­ar með kol­efn­is­bind­ingu í hafi,“ sagði fram­kvæmda­stjór­inn.
Bankarnir búnir með alla sénsa - peningaþvættisvarnir í ólestri
7
FréttirPeningaþvætti

Bank­arn­ir bún­ir með alla sénsa - pen­inga­þvættis­varn­ir í ólestri

Tæp­lega 600 millj­ón króna sátt Ís­lands­banka við yf­ir­völd vegna ónógra pen­inga­þvættis­varna er til marks um að bæði séu séns­ar eft­ir­lits­að­ila á þrot­um og að mun hærri sekt­ir verði lagð­ar á fyr­ir­tæki en áð­ur. Ari­on banki er næst­ur, en óljóst er hversu há sú sekt verð­ur. Fyr­ir tveim­ur ár­um greiddi Salt­Pay rúm­lega tíu sinn­um lægri sekt fyr­ir mun al­var­legri brot.

Mest lesið í mánuðinum

Auður Jónsdóttir
1
Skoðun

Auður Jónsdóttir

Þið er­uð óvit­ar! ­– hlust­ið á okk­ur

Það er andi elí­tísma í kring­um kosn­inga­bar­áttu Katrín­ar Jak­obs­dótt­ur. Nafn­tog­að­ir lista­menn, áhrifa­fólk í sam­fé­lag­inu og stjórn­mál­um jafnt sem vél­virkj­ar þaul­setn­asta stjórn­mála­flokks lands­ins leggj­ast á eina sveif með henni. Fyr­ir vik­ið eru kosn­ing­arn­ar áhuga­verð fé­lags­fræði­leg stúd­ía af því að í þeim af­hjúp­ast sam­taka­mátt­ur þeirra sem vald og raddsvið hafa – á ólík­um svið­um.
Sökktu kurli og seldu syndaaflausn
3
RannsóknRunning Tide

Sökktu kurli og seldu synda­af­lausn

„Ýttu á takk­ann og bjarg­aðu heim­in­um,“ skrif­ar vís­inda­mað­ur af kald­hæðni er hann bend­ir um­hverf­is­ráðu­neyt­inu á var­úð­ar­orð ut­an úr heimi um að­ferð­ir sem fyr­ir­tæk­ið Runn­ing Tide fékk leyfi stjórn­valda til að prófa í þágu lofts­lags í Ís­lands­höf­um. Að­gerð­irn­ar umbreytt­ust í allt ann­að en lagt var upp með. Þær voru án alls eft­ir­lits og gerðu svo þeg­ar upp var stað­ið lít­ið ef nokk­urt gagn. „Ís­land er fyrsta land­ið í heim­in­um til að búa til kol­efnisein­ing­ar með kol­efn­is­bind­ingu í hafi,“ sagði fram­kvæmda­stjór­inn.
Saga af áralangri vanrækslu og vonleysi: „Þetta heitir Betra líf sko“
8
RannsóknBrostnar vonir á Betra lífi

Saga af ára­langri van­rækslu og von­leysi: „Þetta heit­ir Betra líf sko“

Slökkvi­lið­ið hef­ur sent kæru til lög­reglu á hend­ur Arn­ari Gunn­ari Hjálm­týs­syni fyr­ir að hafa stefnt lífi og heilsu íbúa áfanga­heim­il­is­ins Betra líf í Vatna­görð­um í hættu eft­ir að eld­ur kvikn­aði þar í fe­brú­ar í fyrra. Áfanga­heim­il­ið flutti þá upp í Kópa­vog. Í styrk­umsókn til Reykja­vík­ur fór Arn­ar með rang­færsl­ur en fékk engu að síð­ur rúm­ar 24 millj­ón­ir fyr­ir rekst­ur­inn. Full­trúi fé­lags- og vinnu­mark­aðs­ráðu­neyt­is­ins lýsti áhyggj­um af eit­ur­lyfja­sölu og vændi á einu áfanga­heim­il­inu.
„Hann sagði við mig að ef mér mislíkaði þetta gæti ég bara flutt út“
9
FréttirBrostnar vonir á Betra lífi

„Hann sagði við mig að ef mér mis­lík­aði þetta gæti ég bara flutt út“

Sylwia Burzy­kowska leigði 12 fer­metra her­bergi á áfanga­heim­ili Betra lífs á Kópa­vogs­braut á 140 þús­und krón­ur á mán­uði sem hún þurfti að greiða í reiðu­fé. Hún skrif­aði und­ir ótíma­bund­inn leigu­samn­ing en hafði að­eins bú­ið þar í þrjá mán­uði þeg­ar hús­ið var rif­ið í byrj­un mán­að­ar­ins. Sylwia býr nú í tjaldi.

Mest lesið í mánuðinum

Nýtt efni

Mest lesið undanfarið ár

Loka auglýsingu