Bjarni Benediktsson, fjármála- og efnahagsráðherra, hefur frestað framlagningu frumvarps um end­ur­skoð­aðar og ein­fald­ari reglur um reiknað end­ur­gjald í atvinnu­rekstri eða sjálf­stæðri starf­semi aðila í eigin rekstri. Í desember síðastliðnum var frumvarpinu bætt inn á þingmálaskrá ríkisstjórnarinnar og sagt að það myndi verða lagt fram í apríl 2023. Í liðinni viku var það fellt út af henni.

Í svari við fyrirspurn Heimildarinnar segir ráðuneytið að starfshópur sem skipaður var í september til að vinna að afla upplýsinga og gagna um úrlausnarefnið, ásamt því að leggja mat á það hvaða leiðir eru færar til frekari skilvirkni og jafnræði og til að stemma stigu við misnotkun á skattkerfinu, muni ekki skila af sér tillögum eða drögum að frumvarpi fyrr en í júní 2023. „Af þeirri ástæðu hefur fjármála- og efnahagsráðherra fellt niður á þingmálaskrá frumvarp[...] sem til stóð að leggja fram á yfirstandandi þingi. Til stendur að frumvarpið verði hluti af þingmálaskrá næsta löggjafarþings.“

Í úttekt sem Heimildin birti á mánudag var haft eftir Katrínu Jakobsdóttur forsætisráðherra að hún vonaðist til þess að frumvarpið yrði lagt fram á yfirstandandi þingi, en því er meðal annars ætlað að tryggja að þau sem eingöngu hafa fjármagnstekjur reikni sér endurgjald og greiði þannig útsvar til sveitarfélaga. Í svari fyrir fyrirspurn Heimildarinnar í gær sagði forsætisráðherra að nú væri ljóst að ekki náist að leggja frumvarpið fram á vorþingi. „Samkvæmt mínum er reiknað með að starfshópur sem vinnur tillögur skili þeim til fjármála- og efnahagsráðherra í júní og að frumvarpið verði lagt fram í haust.“

Kominn tími á aðgerðir

Málið er í stjórnarsáttmála ríkisstjórnarinnar frá 30. nóvember 2021. Þar segir að skattmatsreglur verði end­­­­­ur­­­­­skoð­aðar og að komið verði í veg fyrir „óeðli­­­­­lega og óheil­brigða hvata til stofn­unar einka­hluta­­­­­fé­laga“.

Þeir óeðlilegu og óeðlilegu hvatar fela í sér að þeir sem eiga eignarhaldsfélög utan um einhverskonar rekstur geta reiknað sér afar lág fyrir þá vinnu sem felst í rekstrinum. Þess í stað telja þeir fram meginþorra tekna sem fjármagnstekjur. Þetta getur sparað þeim umtalsverðar skattgreiðslur, enda er hæsta skatt­­þrepið í almennum tekju­skatti er 46,25 pró­­sent en sam­an­lagður skattur á hagnað og arð­greiðslur er tals­vert lægri, eða 37,6 pró­­sent. 

Katrín gerði það að umtalsefni á flokksráðsfundi Vinstri grænna í ágúst í fyrra. í ræðu sinni þar sagði hún: „Nú er kom­inn tími til að breyta skatt­lagn­ingu þeirra sem fyrst og fremst hafa fjár­magnstekjur og tryggja að þau greiði sann­gjarnan hlut í útsvar til sveit­ar­fé­lag­anna til að fjár­magna þau mik­il­vægu verk­efni sem þau sinna ekki síst í félags- og vel­ferð­ar­þjón­ust­u. Um það hefur verið talað í tutt­ugu ár en nú er kom­inn tími aðgerða.“

Gæti skilað átta milljörðum á ári

Í grein sem Arn­aldur Sölvi Krist­jáns­­­son og Róbert Farestveit, hag­fræð­ingar hjá Alþýðu­sam­bandi Íslands (ASÍ), skrif­uðu í Vís­bend­ingu í sept­­em­ber 2021 kom fram að skatta­snið­­ganga í formi tekju­til­­flutn­ings, sem feli í sér að fólk skrái launa­­­tekjur sínar rang­­­lega sem fjár­­­­­magnstekj­­­ur, komi í veg fyrir að þeir greiði útsvar og heild­­ar­skatt­­pró­­senta þeirra verður fyrir mikið miklu lægri en ella. Þetta á sér aðal­­­­­lega stað á meðal atvinn­u­rek­enda með háar tekj­­ur sem taka þær í gegnum einka­hluta­fé­lög.

Hag­fræð­ing­arnir tveir sögðu að með því að tak­­marka slíkan til­­­flutn­ing myndu árlegar skatt­­tekjur aukast um allt að átta millj­­arða króna á ári miðað við stöðu mála 2021, styrkja tekju­öflun sveit­­ar­­fé­laga og auka skatt­­byrði þeirra sem eru tekju­hærri.

Fjármála- og efnahagsráðherra skipaði áðurnefndan starfshóp 1. september í fyrra sem átti að vinna að nýjum leiðum til að varna mismunun í skattlagningu ásamt því að endurskoða og einfalda reglur um reiknað endurgjald í atvinnurekstri eða sjálfstæðri starfsemi aðila í eigin rekstri og samspilið við skattlagningu á hagnað og arð sem og skattmat vegna hlunninda og úttekta eigenda úr félögum. Í hópnum sitja fimm einstaklingar, tveir frá ráðuneytinu, tveir frá Skattinum og einn sem tilnefndur var af KPMG. Formaður hópsins er Ingibjörg Helgadóttir, sérfræðingur á skrifstofu skattamála í fjármála- og efnahagsráðuneytinu.