Helgi Þorláksson, fyrrverandi prófessor í sagnfræði og reyndur kennari til margra ára, setur saman bók, Á sögustöðum, þar sem hann rekur og greinir tilkomu og feril sex merkisstaða á Íslandi: Bessastaða, Skálholts, Odda, Reykholts, Hóla og Þingvalla. Bókin telur 457 síður með vandaðri tilvísana- og nafnaskrá auk myndayfirlits. Verkið er í raun áframhald á viðamiklum köflum í Sögu Íslands IV og VII þar sem Helgi ýtti hraustlega við nokkrum stoðum í söguskilningi Íslendinga. Hér nýtir hann tækifærið til að hnykkja enn á gagnrýni sinni á almenna og útbreidda skoðun eða vanþekkingu á mikilvægum hluta í sögu þjóðarinnar. Gagnrýni hans er sett fram af hógværð og varfærni og yfirgripsmikilli þekkingu á viðfangsefninu frá mörgum sérsviðum, ítarlegri samantekt úr rannsóknarsögunni, eldri textum og nýjustu rannsóknum og niðurstaðan hans er í einföldu máli þessi: við lifum enn í úreltum áróðri þjóðfrelsisbaráttu áratuga fyrir lýðveldisstofnun og klifum enn á persónudýrkun karla sem voru á …
Minningarmerki
Það er mikið gagn af þessari bók svo víða sem höfundur kemur við. Hún leiðir skýrt í ljós að stór verðmæti eru falin í sögu staðanna sem hann fjallar um, þeir eru tæki til miðlunar þekkingar um horfinn tíma og geta styrkt trú manna að okkar heimur sé hluti af alþjóðlegri og fjölþjóðlegri söguheild, en við ekki eitthvað einangrað og afar sérstakt dæmi, skrifar Páll Baldvin Baldvinsson um bókina Á sögustöðum.
Birtist upphaflega í Stundinni fyrir 4 árum.
Mest lesið
1
Skarpt tekjufall Carbfix: Launakostnaður stjórnenda hækkar um 21 prósent
Tekjur Carbfix drógust saman um rúman milljarð á milli ára. Reksturinn stendur ekki undir launakostnaði lengur.
2
Krefst ógildingar hvalveiðileyfis vegna vanhæfis Bjarna
Lögmaður Náttúruverndarsamtakanna hefur óskað eftir því að Umboðsmaður Alþingis taki ákvörðun Bjarna Benediktssonar um útgáfu hvalveiðileyfa til frumkvæðisrannsóknar og að atvinnuvegaráðuneytið ógildi leyfin. Bjarni hafi verið vanhæfur vegna fjölskyldutengsla.
3
Þessum götum í Reykjavík er lokað í dag
Töluverðar götulokanir verða í miðborg Reykjavíkur í dag vegna hátíðarhalda dagsins. Götum verður lokað á mismunandi tímum en raskanirnar standa yfir frá klukkan 7 til 18,
4
Hoppukastalar og hátíðardagskrá um allt land á 17. júní
Hátíðardagskrá er víða um land í dag, á þjóðhátíðardegi Íslendinga. Íbúar í mörgum sveitarfélögum eru hvattir til að skilja bílana eftir heima en götulokanir verða í miðbæ Reykjavíkur.
5
Segir útreikninga Morgunblaðsins út í hött
Hagfræðingar segja fullyrðingar Morgunblaðsins um að matarkarfan sé 40 prósent ódýrari en í ESB ekki standast skoðun. Kaupmáttur og verðlag séu hvor sinn hluturinn og það geti verið flókið að bera það saman milli landa.
6
30 prósenta verðmunur á sumum vörum
Verðlagseftirlit ASÍ sýnír mikinn verðmun á sumum vörum á milli verslana þó munurinn sé minni á milli lágvöruverslana. Matarkarfan var 8 þúsund krónum ódýrari í lágvöruverslun.
Mest lesið
-
1Skarpt tekjufall Carbfix: Launakostnaður stjórnenda hækkar um 21 prósent
Tekjur Carbfix drógust saman um rúman milljarð á milli ára. Reksturinn stendur ekki undir launakostnaði lengur. -
2
Krefst ógildingar hvalveiðileyfis vegna vanhæfis Bjarna
Lögmaður Náttúruverndarsamtakanna hefur óskað eftir því að Umboðsmaður Alþingis taki ákvörðun Bjarna Benediktssonar um útgáfu hvalveiðileyfa til frumkvæðisrannsóknar og að atvinnuvegaráðuneytið ógildi leyfin. Bjarni hafi verið vanhæfur vegna fjölskyldutengsla. -
3
Þessum götum í Reykjavík er lokað í dag
Töluverðar götulokanir verða í miðborg Reykjavíkur í dag vegna hátíðarhalda dagsins. Götum verður lokað á mismunandi tímum en raskanirnar standa yfir frá klukkan 7 til 18, -
4
Hoppukastalar og hátíðardagskrá um allt land á 17. júní
Hátíðardagskrá er víða um land í dag, á þjóðhátíðardegi Íslendinga. Íbúar í mörgum sveitarfélögum eru hvattir til að skilja bílana eftir heima en götulokanir verða í miðbæ Reykjavíkur. -
5
Segir útreikninga Morgunblaðsins út í hött
Hagfræðingar segja fullyrðingar Morgunblaðsins um að matarkarfan sé 40 prósent ódýrari en í ESB ekki standast skoðun. Kaupmáttur og verðlag séu hvor sinn hluturinn og það geti verið flókið að bera það saman milli landa. -
6
30 prósenta verðmunur á sumum vörum
Verðlagseftirlit ASÍ sýnír mikinn verðmun á sumum vörum á milli verslana þó munurinn sé minni á milli lágvöruverslana. Matarkarfan var 8 þúsund krónum ódýrari í lágvöruverslun. -
7
Ásgeir Daníelsson
Hvenær hækka laun of mikið?
Fyrrverandi forstöðumaður rannsóknar- og spádeildar hagfræðisviðs Seðlabankans skrifar um hversu mikið laun mega hækka. -
8
Hagnaður stærstu tímaritaútgáfu landsins dróst saman milli ára
Útgáfufélagið Birtingur hagnaðist um innan við eina milljón króna á starfsemi sinni í fyrra. Félagið gefur út flest af vinsælustu tímaritum landsins. -
9
Loftslagsógnir steðja að nánast öllum börnum heimsins
Ný skýrsla UNICEF sýnir að nánast öll börn í heiminum eru útsett fyrir í það minnsta einni ógn sem steðjar að vegna loftslagsbreytinga. Fyrir 1,1 milljarð barna steðjar hætta af þremur samverkandi loftslagsógnum. -
10
„20 mínútur yfir fjögur? Þessu trúði ég ekki.“
Alþingi hefur verið slitið og fundum frestað til 8. september. Mörg mál kláruðust á lokametrunum á meðan önnur þurfa að bíða.
Mest lesið í vikunni
1
Milljarða fjárfestingar Guðbjargar sem ekki sjást í skýrslunni
Viðskiptaveldi Guðbjargar Matthíasdóttur byggir fyrst og fremst á hagnaði í sjávarútvegi. Frá því að hún settist í stjórn Ísfélagsins hafa nærri 15 milljarðar streymt úr Ísfélaginu í Vestmannaeyjum til Guðbjargar og fjölskyldu. Hvorki hún né fjárfestingar hennar koma fram í skýrslu sem unnin var að beiðni Alþingis um eignir, eigendur og fjárfestingar stærstu útgerðarfélaga landsins.
2
Skarpt tekjufall Carbfix: Launakostnaður stjórnenda hækkar um 21 prósent
Tekjur Carbfix drógust saman um rúman milljarð á milli ára. Reksturinn stendur ekki undir launakostnaði lengur.
3
Halldór Jörgen Olesen
Hver borgar fyrir arðsemi bankanna?
Íslensku bankarnir græða nærri tvöfalt meira á hverri lánaðri krónu en evrópskir bankar. Háir stýrivextir Seðlabankans juku hagnaðinn, en bjuggu hann ekki til. Skýringin liggur í þrennu: aðeins þrír stórir bankar skipta markaðnum á milli sín, verðtryggð lán færa verðbólguáhættuna frá bönkunum yfir á heimilin, og krónan lokar landinu fyrir samkeppni að utan. Tölurnar standast skoðun og spurningarnar sem þær vekja gera það líka.
4
Samfylkingin klofnar vegna brottfararstöðvar: Hvað annað átti að gera?
Þingnefndin sem fjallaði um nýsamþykkta brottfararstöð fékk ábendingar og hugmyndir að minnst tíu öðrum leiðum sem hægt væri að fara en að setja börn í lokað úrræði í brottfararstöð. Samfylkingin virðist klofin í afstöðu sinni til málsins þó að þinglið flokksins hafi hreykt sér af samþykkt laganna.
5
Stóra-Ísrael og þjóðarmorðið
Ísrael er land án landamæra í stöðugri útþenslu með aðferðum sem alþjóðastofnanir kenna við þjóðarmorð.
6
Allt að 195 á lífeyri vegna langvinns covid
Fjöldi þeirra sem þiggja lífeyri vegna eftirstöðva covid-sýkinga hefur tvöfaldast á tveimur árum. Þrír lífeyrisþeganna eru á aldrinum 18 til 19 ára en þrefalt fleiri konur en karlar eru með þessa greiningu.
Mest lesið í mánuðinum
1
Sáu sárin sem hún faldi
Þann 7. júní verða fimm ár liðin frá fráfalli Emblu Arnars Katrínardóttur. Andlát hennar var harmafregn fyrir samfélagið, en fjölskyldan sat eftir með sorgina. Löngu áður en Embla fékk greiningu var fjölskyldunni orðið ljóst að hún væri orðin alvarlega veik, en vegna þess hve þögul veikindin voru tók tíma að fá áheyrn. Jafnvel þá skorti skilning á stöðu barnsins, sem svipti sig lífi og var jörðuð á fimmtán ára afmælisdaginn sinn.
2
Lögmaður kærður fyrir fjárdrátt úr dánarbúi
Guðrún Björg Birgisdóttir er sökuð um að hafa dregið sér hátt í 13 milljónir króna úr dánarbúi sem hún var skiptastjóri í. Lögmannsréttindi hennar eru ekki lengur virk, stofa hennar hefur verið tekin til gjaldþrotaskipta og hún tilkynnt af skiptastjóra til héraðssaksóknara vegna gruns um auðgunarbrot.
3
Móðir lést í fæðingu á Landspítalanum
Ung móðir féll frá en sonur hennar dvelur á vökudeild. Fimm konur höfðu þá látist af völdum þungunar frá árinu 1981.
4
Milljóna bónusgreiðslur ofan á forstjóralaun
Forstjórar fyrirtækja sem skráð eru í íslensku kauphöllina fengu sumir milljóna króna bónusa ofan á laun sín. Samhengið á milli bónusgreiðslna og árangurs fyrirtækjanna er óljóst. Þannig fékk forstjóri Icelandair 9 milljóna króna bónus ofan á ríflega fimm milljóna króna mánaðarlaun þrátt fyrir mikið tap.
5
Fannst rangt að mér gæti liðið vel
Áslaug Pálmadóttir Thorlacius var fjórtán ára gömul þegar hún missti nána vini með sviplegum hætti. Í kjölfarið þurfti hún að takast á við sáran missi, flókna sorg og spurningar sem aldrei verður hægt að svara til fulls. Hún segir hér frá því sem hjálpaði henni.
6
Áslaug Arna hættir á þingi – fékk 3,1 milljón á meðan námsleyfi stóð
Áslaug Arna Sigurbjörnsdóttir, þingmaður Sjálfstæðisflokks, tilkynnti á Alþingi rétt í þessu að hún hygðist hætta á þingi. Hún fór í námsleyfi fyrir ári eftir að hafa tapað í formannskjöri flokksins og fékk 3,1 milljón króna í laun á meðan námi hennar stóð.
Mest lesið í mánuðinum
-
1
Sáu sárin sem hún faldi
Þann 7. júní verða fimm ár liðin frá fráfalli Emblu Arnars Katrínardóttur. Andlát hennar var harmafregn fyrir samfélagið, en fjölskyldan sat eftir með sorgina. Löngu áður en Embla fékk greiningu var fjölskyldunni orðið ljóst að hún væri orðin alvarlega veik, en vegna þess hve þögul veikindin voru tók tíma að fá áheyrn. Jafnvel þá skorti skilning á stöðu barnsins, sem svipti sig lífi og var jörðuð á fimmtán ára afmælisdaginn sinn. -
2
Lögmaður kærður fyrir fjárdrátt úr dánarbúi
Guðrún Björg Birgisdóttir er sökuð um að hafa dregið sér hátt í 13 milljónir króna úr dánarbúi sem hún var skiptastjóri í. Lögmannsréttindi hennar eru ekki lengur virk, stofa hennar hefur verið tekin til gjaldþrotaskipta og hún tilkynnt af skiptastjóra til héraðssaksóknara vegna gruns um auðgunarbrot. -
3
Móðir lést í fæðingu á Landspítalanum
Ung móðir féll frá en sonur hennar dvelur á vökudeild. Fimm konur höfðu þá látist af völdum þungunar frá árinu 1981. -
4
Milljóna bónusgreiðslur ofan á forstjóralaun
Forstjórar fyrirtækja sem skráð eru í íslensku kauphöllina fengu sumir milljóna króna bónusa ofan á laun sín. Samhengið á milli bónusgreiðslna og árangurs fyrirtækjanna er óljóst. Þannig fékk forstjóri Icelandair 9 milljóna króna bónus ofan á ríflega fimm milljóna króna mánaðarlaun þrátt fyrir mikið tap. -
5
Fannst rangt að mér gæti liðið vel
Áslaug Pálmadóttir Thorlacius var fjórtán ára gömul þegar hún missti nána vini með sviplegum hætti. Í kjölfarið þurfti hún að takast á við sáran missi, flókna sorg og spurningar sem aldrei verður hægt að svara til fulls. Hún segir hér frá því sem hjálpaði henni. -
6
Áslaug Arna hættir á þingi – fékk 3,1 milljón á meðan námsleyfi stóð
Áslaug Arna Sigurbjörnsdóttir, þingmaður Sjálfstæðisflokks, tilkynnti á Alþingi rétt í þessu að hún hygðist hætta á þingi. Hún fór í námsleyfi fyrir ári eftir að hafa tapað í formannskjöri flokksins og fékk 3,1 milljón króna í laun á meðan námi hennar stóð. -
7
Tugmilljóna launahækkanir forstjóranna í kauphöllinni
Laun forstjóra skráðra félaga hækka víða töluvert á milli ára, á sama tíma og tengsl þeirra við afkomu og verðmætasköpun fyrirtækjanna eru óljós. Fimm forstjórar fengu meira en hundrað milljónir greiddar. Í heild kostuðu 26 forstjórar 3,1 milljarð króna. -
8
Sif Sigmarsdóttir
Ég veit hvernig Miðflokksmönnum líður
Fyrsta verk nýrrar borgarstjórnar Reykjavíkur var að breyta fánareglum. -
9
Milljarða fjárfestingar Guðbjargar sem ekki sjást í skýrslunni
Viðskiptaveldi Guðbjargar Matthíasdóttur byggir fyrst og fremst á hagnaði í sjávarútvegi. Frá því að hún settist í stjórn Ísfélagsins hafa nærri 15 milljarðar streymt úr Ísfélaginu í Vestmannaeyjum til Guðbjargar og fjölskyldu. Hvorki hún né fjárfestingar hennar koma fram í skýrslu sem unnin var að beiðni Alþingis um eignir, eigendur og fjárfestingar stærstu útgerðarfélaga landsins. -
10
Í minningu afastráksins
Gunnar Randversson starfaði í áratugi sem tónlistarkennari, hefur skrifað ljóð og smásagnasafn. Áföllin hafa mótað líf hans. Ellefu ára gamall horfði hann á föður sinn deyja, 21 árs missti hann móður sína og fyrir þremur árum lést fjögurra ára gamall dóttursonur hans. Í ljóðabókinni Hvernig er söknuður á litinn? eru ljóð skrifuð í minningu litla drengsins. Eftir fráfall hans leitaði Gunnar í kirkjuna.
Athugasemdir