Umræðan um Covid-smit á Íslandi hefur í vax­andi mæli færst yfir á þjóð­ern­is­hópa á Íslandi. Sótt­varn­ar­yf­ir­völd hafa greint frá því að covid-smit á leik­skól­anum Jörfa í Hæð­ar­garði hafi tengst manni sem kom frá Póllandi og virti ekki sótt­kví. Kári Stef­áns­son, for­stjóri Íslenskrar erfða­grein­ingar, sagði í Morg­un­út­varp­inu á Rás 2 í morgun að ástæða smita und­an­farið teng­ist því að Íslend­ingar hafi ekki lagt nóg á sig við að tryggja að „gey­sigott fólk sem hefur lagt mikið af mörkum til íslensks sam­fé­lags“ sé hluti af sam­fé­lag­inu. Yfir 20 covid-smit greindust í gær. Tvær hóp­sýk­ingar sem greindust um helg­ina tengj­ast fólki sem hélt ekki sótt­kví, að mati sótt­varna­yf­ir­valda. Önnur þeirra er rakin til manns sem kom frá Póllandi  fyrir páska og tengd­ist leik­skól­anum Jörfa.

„Það sem stendur út af svo­lítið er að það hefur vaxið ákveð­inn minni­hluta­hópur á Íslandi, sem er fólk sem er með búsetu á Íslandi, talar ekki tungu­málið, lítur ekki svo á að það sé hluti af íslenskri þóð, og það er sá hópur sem hefur átt erfitt með að halda þessar tak­mark­anir sem við höfum sett á herðar fólks,“ segir Kári. „Og við getum ekki kennt neinum um það en okkur sjálfum. Vegna þess að við höfum ekki sinnt þessu fólki á und­an­förnum árum, við höfum ekki lagt nokkurn skap­aðan hlut á okkur til þess að gera þessu fólki auð­velt að finn­ast eins og þau séu hluti af lið­inu.“

„Okkur að kenna“

Kári Stef­áns­sonKallar eftir því að Alþingi herði reglur um ferða­lög milli landa.

Mynd: Heiða Helga­dóttir

Kári sagði jafn­framt að erfitt væri að ræða þessi mál. „Ég minnt­ist á þetta ein­hvers staðar og var bar­inn í klessu fyrir vikið. Það eina sem ég er að benda á að þetta er verk­efni sem við verðum að sinna. Þetta er gey­sigott fólk sem hefur lagt mikið af mörkum til íslensks sam­fé­lags. Flestallar bygg­ingar sem hafa verið reistar á Íslandi á síð­ustu tíu árum hafa verið reistar af þessu fólki. Það hefur staðið sig feiki­lega vel, en okkur hefur ekki tek­ist að gera þetta fólk að full­gildum með­limum í íslensku sam­fé­lagi, og það er okkur að kenna, ekki þeim.“

Kári segir að Íslend­ingar almennt hafi staðið sig vel. „Það er ekki hægt annað en að hrósa þess­ari villi­manna­þjóð fyrir það hvað hún hefur verið öguð meðan á þessum far­aldri hefur staðið, alveg ótrú­lega.“

Umræða um herðingu landamæraeftirlits

Margir hafa kallað eftir því und­an­farið að loka landa­mærum Íslands fyrir komu­fólki eða herða veru­lega eft­ir­lit og eft­ir­fylgni. Meðal þeirra eru tón­list­ar­mað­ur­inn Herra Hnetu­smjör, Árni Páll Árnason, sem hefur boðað að hann safni saman hóp til að láta loka Reykja­nes­braut­inni.

Kári Stef­áns­son segir að herða þurfi enn meira á reglum um ferða­lög. „Ég held að við verðum ósköp ein­fald­lega að gera annað af tvennu. Annað hvort að herða ennþá meira á landa­mær­unum eða búa þannig um hnút­ana að fólki standi ekki annað til boða en að virða sótt­kví. Það vill svo til að við getum rakið þessa hóp­sýk­ingu í leik­skól­anum til ein­stak­lings sem virti ekki sótt­kví.“

Mörg smit­anna um helg­ina tengj­ast leik­skól­anum Jörfa, sem sögð hafa verið tengj­ast ein­stak­lingi sem teng­ist leik­skól­anum og hafi ekki hlýtt sótt­kví. Gert er ráð fyrir að rað­grein­ingu ljúki í kvöld. 

Kári gagn­rýnir dóm Hér­aðs­dóms Reykja­víkur þess efnis að skyldu­dvöl á Foss­hót­eli í Reykja­vík, sem breytt hafði verið í sótt­kví­ar­hótel, væri ólög­mæt og að fólk ætti heimt­ingu á að sitja af sér sótt­kví í hús­næði að eigin vali.

„Það var ein­mana, lít­ill hér­aðs­dóm­ari sem kvað upp þann dóm að það væri ekki í sam­ræmi við lög sem þá var nýbúið að setja. Þannig að nú verður Alþingi að taka þetta að sér, lík­lega, að setja loks­ins nægi­lega skýr lög til þess að meira að segja ein­mana menn, sem sitja úti horni ein­hvers staðar, að þeir skilji að það megi setja menn í sótt­kví,“ segir Kári.

Engu að síður segir Kári að aðferðir sem not­aðar hafa verið hingað til dugi.

„Á Íslandi hefur þetta breska afbrigði alls ekki breiðst út með þessum leift­ur­hraða, eins og var haldið. Þær aðgerðir sem við not­uðum til að ná utan um þriðju bylgj­una og fyrstu bylgj­una, duga til þess að halda utan um þetta, þetta er bara spurn­ing um að vera ein­beittur í því að nota þessar aðferðir sem við höfum þegar sýnt að eru nægi­lega góðar.“

Pólitískt mál

Skerð­ingar á ferða­frelsi og boð og bönn varð­andi ein­stak­lings­frelsi hafa mætt and­stöðu þing­manna og ráð­herra Sjálf­stæð­is­flokks­ins. Þingmenn Sam­fylk­ing­ar­innar hafa gagn­rýnt rík­is­stjórn­ina harð­lega fyrir að herða ekki tökin.

Þórólfur GuðnasonSótt­varna­læknir segir að tvær hóp­sýk­ingar helg­ar­innar hafa tengst því að fólk hélt ekki sótt­kví.

Mynd: Heiða Helga­dóttir

Bjarni Bene­dikts­son, fjár­mála­ráð­herra og for­maður flokks­ins, sagði í við­tali á Bylgj­unni í gær að vatna­skil séu að verða í bar­átt­unni gegn veirunni. „Við erum við kross­götur núna. Það eru að verða algjör vatna­skil í bar­átt­unni við veiruna þegar að okkur er að takast núna á næstu vikum að bólu­setja alla við­kvæmu hópana, allar eldri kyn­slóð­irnar og koma fram­línu­fólk­inu öllu í bólu­setn­ingu. Maí og júní eru eins konar úrslita­mán­uðir hjá okkur til þess að stór­auka bólu­setn­ingar með auknum fjölda í hverri viku og þetta breytir auð­vitað allri víg­stöðu í málum. Að því leyt­inu til er allt að breyt­ast. Það gefur okkur færi á að fara að skoða mögu­leika á aflétt­ingum og fara aðeins að tala um þetta í því sam­hengi sem að von­andi getur þá orðið til þess að auka fólki bjart­sýni.“

Þórólfur Guðnason sótt­varna­læknir sagði á Bylgj­unni í morgun að skerða þyrfti frelsi margra. „Ef við ætlum að koma í veg fyrir svona stóra og mikla útbreiðslu, þá verðum við að skerða frelsi mjög margra til að ná tökum á þessu. Svona hefur þetta verið allan tím­ann.“