Mat­ar­verð á Íslandi var 40 pró­sent hærra en að með­al­tali í Evr­ópu­sam­band­inu á árinu 2019. Verð á mat­vöru og drykkjum var hið þriðja hæsta hér á landi. Aðeins í Noregi og í Sviss var mat­ar­k­arfan dýr­ari.

Þetta kemur fram í tölum frá Eurostat, hag­stofu Evr­ópu­sam­bands­ins. Sam­an­burð­ur­inn tekur til 34 landa, allra 26 aðild­ar­ríkja sam­bands­ins, Bret­lands, EFTA-ríkj­anna Íslands, Noregs og Sviss, Norður-Makedóníu, Póllands, Serbíu og Tyrk­lands.

Sé miðað við með­al­tals­verð í Evr­ópu­sam­band­inu greiða Sviss­lend­ingar um 63 pró­sent hærra verð fyrir mat­ar­körf­una og Norðmenn um 57 pró­sent hærra verð. Verð á mat og drykk á Íslandi er afger­andi hærra en á Norð­ur­lönd­unum, utan Noregs. Danir eru næstir eftir Íslend­ingum en þar kostar mat­ar­k­arfan um 29 pró­sentum meira en að með­al­tali í í Evr­ópu­sam­band­inu. Finnsk heim­ili greiða 18,5 pró­sentum meira en að með­al­tali og Svíar um 14 pró­sent.

45 prósent dýrari en í Bretlandi

Þá er mun hag­stæð­ara að gera mat­ar­inn­kaupin í öðrum nágranna­löndum okkar, eins og Hollandi og Þýska­landi til að mynda en þar er mat­ar­k­arfan tæp­lega 40 pró­sentum ódýr­ari en hér á landi. Í Bret­landi er hún síðan um 45 pró­sentum ódýr­ari en hér á landi. Útganga Breta úr Evr­ópu­sam­band­inu um síð­ustu ára­mót kann hins vegar að hafa áhrif þar á í fram­tíð­inni.

Mat­ar­verð er lægst í Norður-Makedóníu, 40 pró­sentum lægra en að með­al­tali í sam­an­burð­ar­lönd­unum, og í Rúmeníu þar sem það er 34 pró­sent lægra. Kaup­máttur á Íslandi er mun meiri en í þessum löndum. Árið 2019 voru laun á Íslandi um 60 pró­sentum hærri en að með­al­tali í öðrum Evr­ópu­ríkjum.

Mikil verðhækkun á síðasta ári

Tölur Eurostat eru fyrir árið 2019 sem fyrr segir. Í frétt á vef Lands­bank­ans frá því 21. sept­em­ber síð­ast­lið­inn kemur fram að á því ári hafi mat­ar­k­arfa Íslend­inga hækkað um 1,1 pró­sent. Sögulega séð er það lítil hækkun, enda var mat­væla­verð enn hærra hlut­fals­lega árið 2018, þegar Ísland var með hæsta verð­lag í Evrópu.

Árið 2018 mun­aði mestu um að Íslend­ingar greiddu lang­mest á hót­elum og veit­inga­stöðum, hátt í tvö­falt meira en með­al­talið í Evrópu. Lands­menn borg­uðu meira en aðrir í menn­ingu- og skemmtun, eða 66% yfir með­al­tal­inu, og mest allra í almenn­ings­sam­göngur og klæðnað. Norðmenn borg­uðu hins vegar meira fyrir áfengi og tóbak og bæði þeir og Danir meira en Íslend­ingar fyrir einka­bíl­inn. Hag­stæð­ast var verð­lag í fjar­skiptum fyrir Íslend­inga, aðeins 19 pró­sent yfir með­al­tal­inu.

Verðhækkanir árið 2020

Þrátt fyrir hlut­falls­lega lækkun í sam­an­burði við aðrar þjóðir árið 2019 eru horfur á því að Íslend­ingar greiði meira núna. Þrátt fyrir lækk­andi hrá­efna­verð hefur mat­ar­k­arfan á Íslandi hækkað um 6,3 pró­sent fyrstu þrjá árs­fjórð­unga árs­ins 2020. Það var veru­lega mikið meira en hækkun á vísi­tölu neyslu­verðs, sem hafði hækkað um 2,5 pró­sent á sama tíma­bili á síð­asta ári. Veiking krón­unnar var þar talin vega hvað þyngst, en lækkun elds­neytis- og hrá­efn­is­verðs á heims­mark­aði hafði mót­væg­is­á­hrif.

Samkvæmt vef Hag­stof­unnar verja íslensk heim­ili um 15 pró­sentum af útgjöldum sínum til kaupa á matar- og drykkja­vörum. Þá eru und­an­skilin útgjöld vegna kaupa á mat og drykk sem neytt er á veit­inga- og kaffi­húsum og í mötu­neytum. Hæst hlut­fall er vegna kaupa á kjör­vöru, um 19 pró­sent, og síðan vegna kaupa á mjólk­ur­vörum og eggjum. Samkvæmt tölum Eurostat er kjöt að með­al­tali 56 pró­sentum dýr­ara hér á landi en í Evr­ópu­lönd­unum.