Meirihlutinn á Alþingi taldi ekki lengur þörf á lagabreytingum til að heimila fyrirtöku nauðungarsölu í gegnum síma eða fjarfundabúnað vegna Covid-19 faraldursins. Frumvarpið varð að lögum þriðjudaginn 28. apríl án ákvæðisins, en meirihlutinn telur að „óbreyttur framgangur“ verði í nauðungarsölum þar sem sýslumenn hafa gripið til annarra ráðstafana til að virða fjarlægðartakmarkanir.

Meirihlutinn segir hins vegar tilefni til að ræða frestun aðfarargerða eða nauðungarsala, en það heyri ekki undir frumvarpið.

Frumvarp Áslaugar Örnu Sigurbjörnsdóttur dómsmálaráðherra varðaði breytingu á ýmsum lögum vegna heimsfaraldurs kórónaveiru og snýr að meðferð mála hjá sýslumönnum og dómstólum meðal annars. Flest ákvæði frumvarpsins vörðuðu rafræna meðferð mála hjá þessum aðilum og eru þau flest til bráðabirgða.

Áslaug Arna sagði að líta mætti á frumvarpið sem jákvæð áhrif af Covid-19, þar sem stjórnsýslan færðist hraðar á rafrænt form. Á meðal breytinganna var bráðabirgðarákvæði um að heimila fram til 1. október að taka nauðungarsölu fyrir með gerðarbeiðanda í gegnum síma eða fjarfundabúnað, „enda verði fyrirtöku málsins háttað þannig að allir heyri þau orðaskipti sem fram fara“. Gerðarbeiðandi er sá sem krefst nauðungarsölunnar, oft fjármálafyrirtæki, hið opinbera eða fyrirtæki sem á kröfu á eiganda eignarinnar.

Meirihluti allsherjar- og menntamálanefndar fjarlægði ákvæðið fyrir 2. umræðu um málið á Alþingi. „Ákvæðin sættu nokkuð mikilli gagnrýni og komu fram ýmis sjónarmið þeirri gagnrýni til stuðnings, m.a. varðandi stöðu gerðarþola,“ sagði Páll Magnússon, þingmaður Sjálfstæðisflokks og formaður nefndarinnar, þegar hann gerði grein fyrir áliti meirihluta nefndarinnar í umræðum á Alþingi.

„Það er því mat meiri hlutans að ekki sé lengur þörf á framangreindri heimild í ljósi þess að aðstæður hafa ekki áhrif á meðferð þessara mála“

„Ákvæðunum er ætlað að tryggja að bæði sýslumenn og dómstólar geti sinnt lögbundnum verkefnum sínum,“ sagði Páll. „Hins vegar bárust nefndinni þær upplýsingar að frá því að frumvarpið var samið hafi aðstæður sýslumannsembættanna breyst. Þannig hafi embættin brugðist við auglýsingu heilbrigðisráðherra um takmarkanir á samkomum og gerðar hafi verið ráðstafanir til að virða fjarlægðartakmarkanir til að kleift sé að halda óbreyttum framgangi í málaflokknum. Það er því mat meiri hlutans að ekki sé lengur þörf á framangreindri heimild í ljósi þess að aðstæður hafa ekki áhrif á meðferð þessara mála.“

Sýslumenn hafi frestað fyrirtökum og byrjun uppboða

Með öðru ákvæði í lögunum er liðkað fyrir um tímafresti svo nauðungarsölur falli ekki niður vegna aðstæðna sem Covid-19 faraldurinn skapar. Varða frestirnir meðal annars tilfelli þar sem uppboð hefur ekki hafist einu ári frá fyrirtöku málsins eða munir ekki seldir og mundi þá nauðungarsalan falla niður undir venjulegum kringumstæðum. 60 daga frestur er veittur til viðbótar frá þeim tímapunkti sem hindruninni er rutt úr vegi og er þar átt við faraldurinn.

„Þannig hefur fyrstu fyrirtöku mála verið frestað“

„Við meðferð málsins var gagnrýnt að þeir frestir væru allir í þágu gerðarbeiðenda og að ekki væri gætt að hagsmunum gerðarþola í þeim efnum,“ sagði Páll í umræðunum. „Fram komu sjónarmið um að frekar ætti að stöðva aðfarargerðir og nauðungarsölur um tiltekinn tíma.“

Vildi meirihlutinn árétta að umræddir frestir vörðuðu fresti sýslumanns. „Þó er ljóst að einhver sýslumannsembætti hafa gripið til annarra ráðstafana til að tryggja að ekki verði réttarspjöll í þeim málum sem nú liggja fyrir hjá þeim. Þannig hefur fyrstu fyrirtöku mála verið frestað, byrjun uppboðs frestað í þeim málum sem eru enn innan frests og framhaldssölum frestað á grundvelli óviðráðanlegra atvika. Meiri hlutinn telur mikilvægt að sýslumannsembætti geti sinnt lögbundnu hlutverki sínu og telur meiri hlutinn að umrætt ákvæði tryggi þá framkvæmd. Ákvörðun um tímabundna stöðvun aðfarargerða eða nauðungarsala varða hins vegar ekki efni þessa frumvarps en meiri hlutinn tekur undir mikilvægi þess að sú umræða eigi sér stað.“