Eigendur Bláa lóns­ins geta sparað sér nærri 600 millj­ónir króna í beinar launa­greiðslur til 400 starfs­manna sinna á þriggja mán­aða tíma­bili með nýju hluta­bóta­leið­inni í stað þess að segja fólk­inu upp og greiða því laun út upp­sagn­ar­frest­inn. Sparn­að­ur­inn nemur 197 millj­ónum króna á mán­uði. Þetta er mat sem byggir á reikn­uðum með­al­launum starfs­manna Bláa lóns­ins árið 2018, en þau námu þá 657.168 krónum. 

Bláa lónið greindi frá því í síð­ustu viku í til­kynn­ingu til starfs­manna að 164 starfs­mönnum fyr­ir­tæk­is­ins hefði verið sagt upp og að 400 starfs­menn myndu fara á hluta­bætur í gegnum íslenska ríkið. Ástæðan er tekju­fall Bláa lóns­ins og lokun þess vegna Covid-far­ald­urs­ins.  Í hluta­bóta­leið­inni felst að atvinnu­rek­andi greiðir ein­ungis hluta launa starfs­manns­ins, í minnsta lagi 25 pró­sent, á meðan ríkið greiðir allt að 75 pró­sent upp að vissu marki.

Starfs­menn með ríf­lega 657 þús­und krónur á mán­uði verða fyrir 150 þús­und króna launa­skerð­ingu við þetta, sam­an­borið við að halda störfum sínum eða að fá greidd laun á upp­sagn­ar­fresti í þrjá mán­uði. En á móti kemur að þeir halda störfum sínum meðan vinnu­veit­andi þeirra nýtir sér úrræðið.

„Við erum að reyna að verja þessi 600 störf“

Vinnu­veit­and­inn sleppur þá líka við að greiða starfs­mönnum sínum full laun á upp­sagn­ar­fresti sem og að halda mannauði inni í fyr­ir­tæk­inu sem starfs­mönnum á erf­iðum óvissu­tímum. 

Launagreiðslan lækkar um rúma hálfa milljón

Tekið skal fram að þetta er mat og kann að vera að meðal launa­kostn­aður þess­ara 400 starfs­manna sé lægri en með­al­launa­kostn­aður allra hjá fyr­ir­tæk­inu á árinu 2018. Þá er einnig óljóst hversu lengi Bláa lónið mun þurfa að nýta sér hluta­bóta­leið­ina og byggir það á því hversu lang­vinnar aðstæð­urnar verða.

Grímur Sæmund­sen, for­stjóri og stærsti hlut­hafi Bláa lóns­ins, hefur ekki svarað spurn­ingum Stund­ar­innar um kostn­að­ar­sparnað fyr­ir­tæk­is­ins við að fara hluta­bóta­leið­ina. 

Þetta mat byggir hins vegar á þeim opin­beru tölum sem fyrir liggja um starf­semi Bláa lóns­ins í síð­asta birta árs­reikn­ingi félags­ins. Einnig er gengið út frá því að upp­sagn­ar­frestur þess­ara starfs­manna sé þrír mán­uðir eins og reglan er hjá fast­ráðnum starfs­mönnum fyr­ir­tækja að öllu jöfnu. 

Með hluta­bóta­leið­inni, og að því gefnu að starfs­hlut­fall við­kom­andi fari niður í 25 pró­sent, þarf Bláa lónið ein­ungis að greiða hverjum starfs­manni 164.292 krónur að með­al­tali á mán­uði. Ríkið greiðir svo 342.303 krónur til hvers starfs­manns í gegnum Vinnu­mála­stofnun, sam­kvæmt reikni­vél um hluta­bæt­urnar sem finna má á heima­síðu Banda­lags háskóla­manna. Launa­greiðslur Bláa lóns­ins til hvers starfs­manns lækka því um rúm­lega 500 þús­und krónur að með­al­tali. 

Á þriggja mán­aða tíma­bili þýðir þetta að Bláa lónið þarf að greiða þessum 400 starfs­mönnum sam­tals rúm­lega 197 millj­ónir króna í bein laun stað þess að greiða þeim nærri 789 millj­ónir króna í laun á upp­sagn­ar­fresti ef þeim hefði verið sagt upp eða ef þeir hefðu haldið störfum sínum óbreyttum. Munurinn á milli þess­ara upp­hæða er 591 milljón króna.

Arð­greiðsl­urnar 12 millj­arðarArð­greiðslur Bláa lóns­ins 2012 til 2019.

Umdeild ríkisaðstoð

Þessi aðgerð Bláa lóns­ins að vera eitt fyrsta fyr­ir­tækið á Íslandi til að ætla að not­færa sér hluta­bóta­leið­ina sem lög­fest var til að aðstoða fyr­ir­tæki, og starfs­menn þeirra, sem verða fyrir barð­inu á efna­hags­legum afleið­ingum Covid-far­ald­urs­ins hefur vakið mikla athygli.

Áhrifin af Covid-far­aldr­inum á rekstur Bláa lóns­ins eru sann­ar­lega snörp og mikil þar sem um 98 pró­senta gesta lóns­ins eru erlendir ferða­menn. Vegna far­ald­urs­ins er nær engin flug­um­ferð til og frá Íslandi og engir ferða­menn á land­inu. Fyr­ir­tækið er því sann­ar­lega í erf­iðri stöðu, það missir tekju­grund­völl tíma­bundið nán­ast á einnu nóttu og neyð­ist til loka hjá sér.

Hins vegar hefur Bláa lónið verið arð­bært fyr­ir­tæki á liðnum árum enda er lónið einn vin­sæl­asti og þekkt­asti ferða­manna­staður Íslands. Á grund­velli hagn­aðar fyr­ir­tæk­is­ins, sem numið hefur ríf­lega 24 millj­örðum króna fyrir fjár­magnsliði frá árinu 2011, hefur fyr­ir­tækið getað greitt hlut­höfum sínum rúm­lega 12 millj­arða króna arð. Fyr­ir­tækið á miklar eignir og var eig­in­fjár­staða þess jákvæð um ríf­lega 12 millj­arða króna í árs­lok 2018.

Ein af spurn­ing­unum sem vaknað hefur vegna þess­arar ákvörð­unar Bláa lóns­ins er hvort félagið hafi ekki getað nýtt sitt eigið fjár­magn lengur til að standa við skuld­bind­ingar gagn­vart starfs­fólki. Eins af hverju eig­endur félags­ins setji ekki meira fé í fyr­ir­tækið sjálfir nú þegar á móti blæs.  Í stað­inn hleypur ríkið undir bagga með þessu stönd­ugu fyr­ir­tæki strax í upp­hafi Covid-krís­unnar. 

Eigendur og arð­greiðslur Bláa lóns­ins 2018Myndin sýnir eig­endur Bláa lóns­ins og arð­greiðslur til þeirra í fyrra fyrir árið 2018.

Grímur: Snýst um starfsmennina

Í við­tali við Morg­un­út­varp RÚV á mánu­dag­inn sagði Grímur Sæmund­sen, aðspurður um af hverju fyr­ir­tækið nýtti ekki sitt eigið fé í þess­ari stöðu í stað þess að leita til rík­is­ins eftir aðstoð, að ákvörðun Bláa lóns­ins snérist um að verja 600 störf hjá fyr­ir­tæk­inu: „Já það er svo sem alveg eðli­legt að menn spyrji að þessu. […] En kjarn­inn er sá að við erum að reyna að verja þessi 600 störf. Og ef við hefðum ekki nýtt þetta úrr­ræði, sem ég tel að hafi verið mjög gott útspil hjá rík­is­stjórn­inni, að reyna að tryggja ráðn­ing­ar­sam­band milli fyr­ir­tækja og starfs­manna sem lengst, og minnka þörf á upp­sögnum, þá hefðu í okkar til­felli upp­sagn­irnar verið meiri, og höggið þeim megin bara meira. Þannig að við teljum okkur vera að vinna með stjórn­völdum í að reyna að verja þessi störf. Og það er okkar verk­efni.“

Grímur und­ir­strik­aði því að fleiri starfs­mönnum hefði verið sagt upp án hluta­bóta­leið­ar­innar. Hann minnt­ist hins vegar ekk­ert á að það getur einnig verið hag­kvæmt fyrir eig­endur Bláa lóns­ins að nýta sér hluta­bóta­leið­ina í stað þess að segja fleiri starfs­mönnum upp.

Á meðan á óviss­unni út af Covid-far­aldr­inum stendur - óljóst er hvort hún verður til staðar lengur en þrjá mán­uði á þess­ari stundu - þá geta þeir sparað sér launa­greiðslur til 400 starfs­manna og þar af leið­andi ekki gengið eins mikið á eignir Bláa lóns­ins.  Lögin um hluta­bóta­leið­ina gilda til 1. júní. Óljóst er á þess­ari stundu hvort Bláa lónið mun geta opnað aftur þá eða ekki og er mögu­legt að gild­is­tími lag­anna verði þá fram­lengdur og að starfs­menn­irnir 400 haldi áfram að fá greidd laun frá rík­inu að mestu. 

Í við­tali við Stundina sagði Grímur jafn­framt að til greina kæmi hjá hlut­höfum að setja meira fé inn í félagið. 

Hafa ekki svarað spurningunum

Stundin hefur sent Grími Sæmund­sen, stærsta hlut­hafa Bláa lóns­ins og for­stjóra þess, tölvu­póst með spurn­ingum um áætl­aðan sparnað Bláa lóns­ins af því að setja starfs­menn­ina 400 á hluta­bætur í stað þess að segja þeim upp. Spurn­ing­arnar voru sendar og var beiðni um að þeim yrði svarað ítrekuð tvisvar. 

Grímur hafði ekki svarað spurn­ing­unum þegar fréttin var birt.