Hlýnun jarðar geti aukið líkur á skriðuföllum á Íslandi

Aukin skriðu­hætta vegna hlýn­unar sífrera í fjöllum og hopi jökla eru á meðal þeirra afleið­inga sem breyt­ingar á ein­stökum þáttum lofts­lags­kerf­is­ins geta haft á Íslandi. Þá mun aukin rign­ing að vetr­ar­lagi í stað snjó­komu einnig geta aukið skriðu­hættu. Þetta kemur fram í nýrri skýrslu Milli­ríkja­nefndar Sam­ein­uðu þjóð­anna um lofts­lags­breyt­ingar (IPCC) sem kom út í dag.

Aðrar afleið­ingar sem hlýnun hefur hér á landi er hækkun sjáv­ar­borðs vegna rýrn­unar íss en árlegt massatap jökla heims­ins hefur auk­ist mikið á síð­ustu 30 árum. Þar að auki geta breyt­ingar á haf­straumum Norður-Atl­ants­hafs orðið afdrifa­ríkar hér á landi.

Skýrsla IPCC fjallar um þær breyt­ingar sem hafa átt sér stað í loft­hjúpi, hafi, freð­hvolfi, á landi og í líf­ríki. Skýrslan er afrakstur vinnu­hóps sem fjallar um nátt­úru­vís­indi og vís­inda­lega þekk­ingu á breyt­ingum á veð­ur­fari og lofts­lags­kerf­inu en hún er fyrsti hluti sjöttu rit­r­aðar IPCC um lofts­lags­breyt­ingar. Fimmta rit­röð nefnd­ar­innar kom út árin 2013 og 2014.

Frá því að síð­asta rit­röð kom út hefur skiln­ingur á lofts­lags­breyt­ingum fyrri tíðar auk­ist og fram­tíð­ar­spár taldar örugg­ari. Ítar­legri gögn liggja nú fyrir sem gefa til kynna að vegna lofts­lags­breyt­inga verði ýmsir aftaka­at­burðir algeng­ari og afdrifa­rík­ari, til dæmis ákaf­ari rign­ing og meiri öfgar í hita­bylgjum og þurrkum. Í skýrsl­unni segir einnig að nú er greini­legra en áður að athafnir mann­kyns séu meg­in­or­sök marg­vís­legra breyt­inga á lofts­lagi.

„Örfáir“ áratugir til stefnu

„Mat á með­al­hita jarðar er nú betra en fyrr og hefur það ásamt mjög heitum árum síðan 2011 hækkað mat á hlýnun jarðar,“ segir um þær breyt­ingar sem orðið hafa frá því að síð­asta skýrsla kom út. Því er áætlað að meira en helm­ings líkur séu á að hlýnun nái 1,5 °C snemma á fjórða ára­tug ald­ar­innar sem er fyrr en gert hafði verið ráð fyrir í sér­stakri skýrslu um 1,5 °C hlýnun sem kom út árið 2018. Eitt af helstu mark­miðum Par­ís­ar­sam­komu­lags­ins var að halda hlýnun innan við tvær gráður frá með­al­hita fyrir iðn­bylt­ingu – og helst fyrir innan 1,5 gráður.

Í skýrsl­unni kemur fram að umfang hlýn­unar sé í beinu hlut­falli við upp­safn­aða losun CO2. Þar segir að örfáir ára­tugir séu til stefnu til þess að minnka los­un­ina ef hlýn­unin á ekki að verða meiri en stefnt var að í Par­ís­ar­sam­komu­lag­inu. „Ef miða á við góðar líkur á að ekki sé farið þau má losun frá 2020 ekki vera meiri en 300 GtCO2 svo tak­marka megi hlýnun við 1.5 °C en 900 GtCO2 fyrir 2°C hámarkið. Ef við sættum okkur við helm­ings­líkur má losun frá 2020 ekki fara yfir 850 GtCO2 fyrir 1.5°C hlýnun og 1350 GtCO2 fyrir 2°C hlýnun. Árleg losun mann­kyns er nú tæp­lega 40 GtCO2 svo ein­ungis örfáir ára­tugir eru til stefnu.“