Raunverð fasteigna aldrei verið hærra

Raunverð fast­eigna er nú orðið hærra en það hefur nokkru sinni verið. Áður hafði það farið hæst í októ­ber árið 2007, en í apríl fór raun­verðið tæp­lega 1% yfir það. Þetta kemur fram í nýrri hag­sjá frá hag­fræði­deild Lands­bank­ans.

Þjóðskrá Íslands birti í gær tölur um fast­eigna­verð á höf­uð­borg­ar­svæð­inu í apríl síð­ast­liðnum, en verðið hækk­aði um 2,2 pró­sent milli mán­aða. Fjölbýli hækk­aði um 2,6 pró­sent en sér­býli um 1,1 pró­sent frá því í mars. Samkvæmt töl­unum hefur verð á fjöl­býli hækkað um 23,2 pró­sent á síð­asta árinu. Á sama tíma­bili hefur verð á sér­býli hækkað um 21,6 pró­sent og heild­ar­hækk­unin er 22,7 pró­sent á tólf mán­uðum. Í hag­sjánni kemur fram að lengi vel hafi árs­hækkun fast­eigna­verðs verið á bil­inu átta til tíu pró­sent en nú sé hún komin vel yfir 20 pró­senta markið.

Vegna þess hvað verð­bólga hefur verið lág og stöðug síð­ustu þrjú ár hefur raun­verð fast­eigna hækkað mun meira en ella, og raun­verð fast­eigna hefur hækkað um 25 pró­sent á einu ári.

Þá kemur fram í hag­sjánni að á árunum 2011 til 2013 var nokkuð sterk fylgni á milli þró­unar fast­eigna­verðs og kaup­máttar launa. Frá miðju ári 2013 og næstu tvö ár þar á eftir tók fast­eigna­verðið fram úr kaup­mætt­inum, en sú þróun gekk aðeins til baka frá vori 2015 og til vors 2016. Frá þeim tíma hefur fast­eigna­verðið hækkað mun hraðar en kaup­máttur launa, sér­stak­lega allra síð­ustu mán­uði. Þetta ger­ist bæði vegna þess að hægst hefur á kaup­mátt­ar­aukn­ingu og fast­eigna­verðið hefur hækkað miklu meira en áður.

„Það er ekki lengur kaup­mátt­ar­aukn­ingin sem leikur meg­in­hlut­verk í að þrýsta verði fast­eigna upp á við. Meg­in­á­stæða mik­illa verð­hækk­ana und­an­farið er vafa­laust mik­ill skortur á fram­boði hús­næðis og ótti við að sú staða eigi eftir að versna,“ segir í hag­sjánni. Kaupgeta fólks hafi almennt auk­ist í takt við auk­inn kaup­mátt og hærra atvinnustig, þannig að sífellt fleiri bít­ist um íbúð­irnar sem koma á mark­að­inn. Framboð á eignum sé minna en verið hefur und­an­farin tíu ár.

„Hækkun fast­eigna­verðs hefur verið með ein­dæmum síð­ustu mán­uði og spurn­ing hve lengi kaup­endur sætta sig við þá þróun sem er í gangi,“ segir í lok hag­sjár­innar.