Svanur Krist­jáns­son, pró­fessor í stjórn­mála­fræði við Háskóla Íslands, sakar Össur Skarp­héð­ins­son, fyrr­ver­andi utan­rík­is­ráð­herra, um að smala nýbúum og hæl­is­leit­endum á stuðn­ings­manna­lista Sam­fylk­ing­ar­innar í Reykja­vík til að fá atkvæði þeirra í próf­kjöri. 

Þá seg­ist Helga Vala Helga­dóttir, lög­maður og fyrr­ver­andi for­maður Sam­fylk­ing­ar­fé­lags­ins í Reykja­vík, hafa orðið vitni að því í próf­kjörum fyrir fjórum árum þegar erlendir borg­arar stað­festu við túlk að þeim hefði verið lof­aður rík­is­borg­ara­réttur gegn því að kjósa Össur.

Eins og Stundin greindi frá í gær hafa á annað hund­rað inn­flytj­enda verið skráð á svo­kall­aðan stuðn­ings­manna­lista Sam­fylk­ing­ar­innar vegna próf­kjara flokks­ins í Reykja­vík. Þetta er um fimmt­ungur þeirra sem skráðir eru á lista „skráðra stuðn­ings­manna“ flokks­ins í Reykja­vík, þeirra sem ekki eru félags­menn en vilja geta kosið í próf­kjörum. Um er að ræða fjölda fólks frá Austur-Evrópu, Afríku og Mið­aust­ur­löndum, þar á meðal fólk sem kom til Íslands sem hæl­is­leit­endur. 

Svanur krist­jáns­son stjórn­mála­fræð­ingur

Mynd: Háskóli Íslands

„Í Frétta­blað­inu í dag mæld­ist fylgi Sam­fylk­ing­ar­innar 7,5%. Verði vinnu­brögð Össurar Skarp­héð­is­sonar við smölun nýbúa og hæl­is­leit­enda látin við­gang­ast mun fylgið minnka enn frekar. Þessi vinn­brögð skil­uðu Össuri naumum sigri í síð­asta próf­kjöri og munu gera það aftur ef ekk­ert verður að gert,“ skrifar Svanur Krist­jáns­son á Facebook-síðu sinni. Þá full­yrðir Helga Vala Helga­dóttir lög­maður á Facebook að fyrir fjórum árum hafi kjós­endum í próf­kjörum Sam­fylk­ing­ar­innar verið lofað að þeir gætu fengið rík­is­borg­ara­rétt ef þeir styddu ákveð­inn fram­bjóð­anda. Þor­valdur Sverr­is­son mark­aðs­stjóri segir á sinni Facebook-síðu að þetta sé á vit­orði allra þeirra sem komið hafi nálægt próf­kjörum Sam­fylk­ing­ar­innar.

Stundin hefur gert árang­urs­lausar til­raunir til að ná tali af Össuri í dag, bæði í gsm-síma, í tölvu­pósti og á Facebook. Í frétt Vísis.is um málið kemur fram að hann vísi ásök­unum Helgu Völu á bug í Facebook-skila­boðum til blaða­manns.

„Að sjálf­sögðu ekki. Ég hef engum manni lofað slíku, hvorki víetnömskum né öðrum, og minn­ist þess ekki að hafa talað við mann af víetnömskum upp­runa frá því 10 flótta­menn bjuggu á hæð­inni fyrir neðan mig á Holts­göt­unni,“ er haft eftir Össuri sem bendir á að sömu ásak­anir hafi komið upp fyrir fjórum árum. „Af hverju ætti að þurfa stjórn­mála­mann til að gera víetnama að rík­is­borg­ara? Hafi þeir dval­ar­leyfi hér á landi njóta þeir allra rétt­inda, og geta orðið rík­is­borg­arar einsog aðrir eftur til­tekna dvöl sk. ein­földum reglum.“

Helga Vala Helga­dóttir lög­maður

Mynd: Af vef Völvu lög­manna

Helga Vala segir í sam­tali við Stundina að þegar hún kom að próf­kjöri flokks­ins fyrir fjórum árum hafi hún orðið vitni að því þegar nokkur fjöldi erlendra borg­ara stað­festi við túlk að þeim hefði verið lof­aður rík­is­borg­ara­réttur gegn því að kjósa Össur Skarp­héð­ins­son í próf­kjöri Sam­fylk­ing­ar­innar. „Ég er ekki að segja að hann hafi lofað því per­sónu­lega, en það gerði það að minnsta kosti ein­hver sem vildi veg hans vel í því próf­kjöri,“ segir hún. Fleiri við­mæl­endur stað­festa þetta en sam­kvæmt heim­ildum blaðs­ins héldu margir útlend­ing­anna að kosn­ingin hefði snú­ist um hvort opnað yrði portú­galskt sendi­ráð á Íslandi.

Fjörugar umræður fóru af stað eftir að frétt Stund­ar­innar birt­ist í gær­kvöldi á lok­uðum hópi Sam­fylk­ing­ar­innar á Facebook. „Er það eitt­hvað annað en orðrómur að um smölun hafi verið að ræða? Ömurlegt ef fram­bjóð­endur eru að standa í slíku!“ skrifar Sigurður Hólm Gunn­ars­son, fram­bjóð­andi í próf­kjör­inu í Reykja­vík.

Sema Erla Serdar, sem býður sig fram í Kraganum, tekur í sama streng. „Ég þori að full­yrða að 120 inn­flytj­endur taka ekki upp á því sjálfir - á einni viku - að skrá sig sem stuðn­ings­menn stjórn­mála­flokks til þess að taka þátt í próf­kjöri,“ skrifar hún. 

Þá segir Sema að ekki sé hægt að túlka frétta­flutn­ing Stund­ar­innar öðru­vísi en svo að kjör­skrá Sam­fylk­ing­ar­innar sé komin í hendur blaða­manna. „Það eru trún­að­ar­upp­lýs­ingar og brot á per­sónu­vernd­ar­lögum að láta slíkar upp­lýs­ingar af hendi,“ skrifar hún, en ekki eru allir sam­mála um þá laga­túlkun.

Sam­fylk­ingin Mynd teng­ist frétt ekki beint.

Helga Vala leggur einnig orð í belg á spjall­inu og skrifar: „Ef þetta er eins og gert var fyrir fjórum árum (...) þá var fólki lofað öryggi á Íslandi í skiptum fyrir atkvæði í próf­kjöri. Það kalla ég að níð­ast á fólki sem á um sárt að binda því það á ekki öryggi í því landi sem það vill búa og ekki í sínu heima­ríki.“ 

Þá skrifar Rósa Guðrún Erlings­dóttir að í próf­kjör­inu 2013 hafi nákvæm­lega sama staðan komið upp. Þetta sé ástæðan fyrir því að hún geti ekki hugsað sér að koma nálægt fram­kvæmd opins próf­kjörs aftur. „Merki­legur skiln­ingur á lýð­ræði að mis­nota fólk með þessum hætti,“ skrifar hún. 

Stundin hefur óskað eftir því að fá gefna upp tölu þeirra sem skráðir eru á stuðn­ings­manna­lista Sam­fylk­ing­ar­innar í Reykja­vík. Samkvæmt áreið­an­legum heim­ildum blaðs­ins eru þetta um 570 manns. Þegar haft var sam­band við skrif­stofu Sam­fylk­ing­ar­innar var blaða­manni bent á að senda Krist­jáni Guy Burgess, fram­kvæmda­stjóra flokks­ins, tölvu­póst. Hann seg­ist ekki geta gefið upp fjölda þeirra sem aðeins eru skráðir sem stuðn­ings­menn. Hins vegar séu 5780 á kjör­skrá í Reykja­vík. „Sú tala nær yfir bæði þá sem hafa skráð sig sem félaga og stuðn­ings­menn. Ekki eru gefnar upp sund­ur­grein­ingar eða tíma­setn­ingar á skrán­ingum heldur unnið með þetta sem eina skrá,“ skrifar hann.