Aldraðir og öryrkjar borga að minnsta kosti þrisvar sinnum meira í tann­lækna­kostnað en þeir myndu gera ef verð­skrá Sjúka­trygg­inga Íslands fylgdi verð­lagi, en hún hefur ekki verið upp­færð í 13 ár.

Þetta kemur fram í úttekt í nýjasta blaði Stund­ar­innar á stöðu tann­lækn­ingum líf­eyr­is­þega. Þar kemur einnig fram að mun hærra hlut­fall tekju­lágra hættir við tann­við­gerðir á Íslandi en öðrum Norð­ur­löndum.

Samkvæmt lögum um Sjúkra­trygg­ingar Íslands ber stofn­un­inni að borga fyrir 75% af kostn­aði tann­lækn­inga fyrir aldr­aða og öryrkja, en gjald­skráin sem hún miðar við var síð­ast upp­færð árið 2004.

Á mynd­inni að ofan sjást kostn­að­ar­liðir, og við hlið þeirra tveir dálkar. Dálk­ur­inn vinstra megin sýnir verð­skrá Sjúka­trygg­inga Íslands, á meðan að hægri dálk­ur­inn sýnir verð­skrá barna sem samið var um 2013 við Tann­lækna­fé­lag Íslands, en ólík­legt er að nokkur tann­læknir myndi rukka lægra verð fyrir aðgerðir en sést á þeirri gjald­skrá.

Ef miðað er við hægri flokk­inn sem lægsta hugs­an­lega verð tann­við­gerða sést að í flestum kostn­að­ar­liðum eru líf­eyr­is­þegar að borga að minnsta kosti þrisvar sinnum hærra verð en þeir ættu.

Venjuleg skoðun kostar líf­eyr­is­þega 3.660 krónur ef hann er rukk­aður eftir verð­skrá barna, en ef gjald­skrá SÍ fylgdi verð­lagi ætti hún aðeins að kosta 1.249 krónur. Sömu­leiðis myndi skoðun, röntgen mynd, deyf­ing og plast­fyll­ing á einum fleti tannar kosta 17.957 krónur í dag, en ætti að kosta 6.141 krónu sam­kvæmt við­miðum Sjúkra­trygg­inga.

Ef um væri að ræða rót­tæk­ari aðgerð þar sem þyrfti að fá röntgen mynd af skemmdri tönn, svæð­is­deyfa, draga tönn­ina út, koma fyrir tann­planta og smíða nýja postu­línskrónu væri kostn­að­ur­inn 240.494 krónur fyrir líf­eyr­is­þega, en ætti í raun­inni að vera aðeins 81.506.

Það sést langar leiðir að þótt ríkið borgi aðeins skertan hluta af kostn­aði aðgerða, þá kosti það hið opin­bera mun meira þegar líf­eyr­is­þegar hafa ekki efni á ódýr­ari fyr­ir­byggj­andi aðgerðum. Plast­fyll­ing á einum fleti kostar hið opin­bera 4.042 krónur, á meðan að heil­góma­sett með tann­smíði kostar ríkið 84.863 krónur.

Vandinn er hins vegar sá að öryrkjar og aldr­aðir búa margir við fátækt, eins og Stundin hefur ítrekað fjallað um, og hafa því sjaldan efni á reglu­bundnu eft­ir­liti hjá tann­læknum.

Stundin ræddi meðal ann­ars við konu sem lifir á örorku­bótum og hefur ekki haft efni á tann­við­gerð, þrátt fyrir að vera með skemmdar tennur. Ástandið á tenn­unum hennar litar líf hennar. „Þetta hefur alveg ömur­leg áhrif á líf mitt,“ segir hún. „Ég forð­ast félags­legar aðstæður með fólki sem er ekki í mínum innsta hring; mér finnst jafn­vel ömur­legt að mæta í þessu ástandi í fjöl­skyldu­boð. Allar mynd­irnar sem til eru af mér eru gamlar, því ég vil aldrei vera með í mynda­tökum.“

Nánar er fjallað um málið í nýjasta blaði Stund­ar­innar.