Alþingi sam­þykkti til­lögu Sig­ríðar And­er­sen dóms­mála­ráð­herra um skipan 15 dóm­ara við Lands­rétt með 31 atkvæði á móti 22 atkvæðum í kvöld. 

Málið var keyrt í gegnum þingið í miklum ágrein­ingi á tveimur dögum og kröfur minni­hlut­ans um að gef­inn yrði lengi tími til umfjöll­unar þess slegnar út af borð­inu. Fram að þessu hafði und­ir­bún­ingur nýs milli­dóms­stigs farið fram í þverpóli­tískri sátt, bæði í ráð­herra­tíð Hönnu Birnu Krist­jáns­dóttur og Ólafar Nordal heit­innar. 

Mynd: xd.is

Tillaga Sigríðar Andersen um skipan dóm­ara fól í sér að fjórum umsækj­endum, sem nefnd um dóm­nefnd hafði metið í hópi 15 hæf­ustu umsækj­enda, var skipt út fyrir aðra fjóra umsækj­endur sem allir eru starf­andi hér­aðs­dóm­arar. Þetta gerði ráð­herra undir þeim for­merkjum að hún teldi nefnd­ina ekki hafa gefið dóm­ara­reynslu nægi­legt vægi í hæfn­is­mati sínu. 

Jóhannes Karl Sveins­son hæsta­rétt­ar­lög­maður benti á það í umsögn sinni um málið á þriðju­dag að hróker­ingar ráð­herr­ans stöng­uð­ust á við for­send­urnar sem gefnar væru. „Umsækj­anda sem met­inn var númer 7 í mati hæfn­is­nefndar er til dæmis hent út úr hópi kandi­data en aðrir með minni dóm­ara­reynslu eru látnir í friði. Dóm­nefndin er virt að vettugi og allar almennar stjórn­sýslu­reglur látnar lönd og leið,“ skrif­aði hann.  

Jón Hösk­ulds­son hér­aðs­dóm­ari lenti í 9. sæti á lista dóm­nefnd­ar­innar en verður ekki skip­aður dóm­ari. Í bréfi sem hann sendi stjórn­skip­unar- og eft­ir­lits­nefnd á mánu­dag segir Jón á að hróker­ingar ráð­herra stang­ist á við rök­stuðn­ing hennar sjálfrar. „Meðal þeirra sem ráð­herra gerir til­lögu um er hér­aðs­dóm­ari sem sem skip­aður var sama dag og und­ir­rit­aður og hefur því gengt emb­ætti hér­aðs­dóm­ara nákvæm­lega jafn lengi. Breyting ráð­herra á nið­ur­stöðu dóm nefndar er því öðrum þræði á skjön við eigin rök­stuðn­ing,“ skrifar hann. 

Mynd: Shutterstock

Kjarninn birti á þriðju­dag lista dóm­nefnd­ar­innar yfir umsækj­endur í hæfn­is­röð.

Samkvæmt til­lög­unni sem Alþingi sam­þykkti í kvöld var karl­maður, Jón Finn­björns­son, sem lenti í 30. sæti á lista dóm­nefnd­ar­innar færður upp fyrir fimm konur sem metnar höfðu verið hæf­ari en hann. Bent hefur verið á að Jón er eig­in­maður Erlu S. Árna­dóttur sem var vinnu­veit­andi Sigríðar Andersen dóms­mála­ráð­herra til margra ára hjá lög­manns­stof­unni Lex. Jafn­framt var Arn­fríður Ein­ars­dóttir, eig­in­kona Brynjars Níels­sonar, þing­manns Sjálf­stæð­is­flokks­ins og for­manns stjórn­skip­unar- og eft­ir­lits­nefndar, skipuð dóm­ari, en hún hafði lent í 18. sæti á lista dóm­nefnd­ar­innar þrátt fyrir margra ára reynslu af dóm­ara­störfum. 

Stjórn­ar­and­staðan kall­aði í dag eftir nákvæm­ari og ítar­legri rök­stuðn­ingi fyrir vali ráð­herra á dóm­urum, en sér­fræð­ingar sem komu fyrir stjórn­skip­unar- og eft­ir­lits­nefnd höfðu bent á að færa þyrfti ítar­leg rök fyrir því að bregða frá mati dóm­nefndar við skipan dóm­ara og ráð­herra þyrfti að rækja rann­sókn­ar­skyldu stjórn­sýslu­réttar; ellegar gæti fram­kvæmdin bakað rík­inu skaða­bóta­skyldu. 

Stjórn­ar­liðar töldu hins vegar rök­stuðn­ing­inn sem fram hafði komið nægja. Þá rétt­lættu þeir val ráð­herra á umsækj­endum með vísan til kynja­sjón­ar­miða. Bent var á að með til­lögu ráð­herra væri verið að skipa fleiri konur en verið hefði ef mati hæf­is­nefnd­ar­innar hefði verið fylgt.

„Listinn þar sem eru sjö konur af
hæfu fólki hlýtur að vera betri“

„Á öðrum list­anum eru átta karlar og sjö konur og á hinum list­anum eru tíu karlar og fimm konur,“ sagði Benedikt Jóhann­es­son, fjár­mála- og efna­hags­ráð­herra þegar hann gerði grein fyrir atkvæði sínu. „Það er gamla Ísland. Ég segi: list­inn þar sem eru sjö konur af hæfu fólki hlýtur að vera betri.“ Björt Ólafs­dóttir umhverf­is­ráð­herra og fleiri tóku í sama streng.

Guðrún Ágústa Þór­dís­ar­dóttir, vara­þing­maður Pírata, brást harka­lega við þessum mál­flutn­ingi. „Að ætla að fara að klæða þetta fúsk í ein­hvern jafn­rétt­is­bún­ing er alger­lega út í móa og hrein­lega móðg­andi fyrir konur,“ sagði hún.

Mynd: Wikimedia / Zinneke (CC license)

Eft­ir­taldir þing­menn og vara­þing­menn greiddu atkvæði með til­lögu ráð­herra:

Albert Guð­munds­son, Arnbjörg Sveins­dóttir, Áslaug Arna Sig­ur­björns­dóttir, Ásmundur Frið­riks­son, Benedikt Jóhann­es­son, Birgir Ármanns­son, Bjarni Bene­dikts­son, Bjarni Halldór Janusson, Björt Ólafs­dóttir, Eva Ein­ars­dóttir, Hanna Katrín Frið­riks­son, Hildur Sverr­is­dóttir, Jón Gunn­ars­son, Jón Steindór Valdi­mars­son, Jóna Sólveig Elín­ar­dóttir, Jónína E. Arn­ar­dóttir, Karen Elísabet Hall­dórs­dóttir, Njáll Trausti Frið­berts­son, Óli Björn Kárason, Óttarr Proppé, Pawel Bartoszek, Páll Magn­ús­son, Sigríður Á. Andersen, Teitur Björn Ein­ars­son, Theodóra S. Þor­steins­dóttir, Unnur Brá Kon­ráðs­dóttir, Val­gerður Gunn­ars­dóttir, Vil­hjálmur Árnason, Vil­hjálmur Bjarna­son, Þor­steinn Víglunds­son, Þórdís Kolbrún R. Gylfa­dóttir