Guð­mundur Árnason, ráðu­neyt­is­stjóri fjár­mála- og efna­hags­ráðu­neytis, hafði tvisvar sinnum beint sam­band við Jón Gunnar Jónsson, for­stjóra Banka­sýslu rík­is­ins, árið 2014 í því skyni að reyna að hafa áhrif á val á stjórn­ar­for­manni íslensks fjár­mála­fyr­ir­tækis. Auk þess beindi hann til­mælum til Jóns Gunnars um að beita sér fyrir því að fjár­mála­fyr­ir­tækið frestaði stjórn­ar­fundi. Þetta kemur fram í umsögn Banka­sýslu rík­is­ins við frum­varp Bjarna Bene­dikts­sonar um með­ferð og sölu eign­ar­hluta rík­is­ins í fjár­mála­fyr­ir­tækjum. Jón Gunnar mun hafa mót­mælt afskiptum ráðu­neyt­is­stjór­ans og taldi þau ekki vera í sam­ræmi við lög. Þá mun hann hafa upp­lýst stjórn stofn­un­ar­innar taf­ar­laust um afskiptin. 

„Eru afskipti ráðu­neyt­is­stjór­ans einkum alvar­leg í ljósi þess að sam­kvæmt lögum nr. 161/2002 um fjár­mála­fyr­ir­tæki og sam­þykktum þeirra er það hlut­verk kjör­innar stjórnar að skipta með sér verkum og kjósa sér for­mann, en ekki eig­enda nema sam­þykktir kveði svo á um, og hlut­verk stjórn­ar­for­manns að boða til stjórn­ar­funda, en ekki eig­enda. Ætti ráðu­neyt­inu að vera full­kunn­ugt um þetta, enda er lög­gjöf um fjár­mála­fyr­ir­tæki á for­ræði þess,“ segir enn­fremur í umsögn­inni. 

Varðaði óánægju heimamanna á Bolungavík

Að sögn Elvu Björk Sverr­is­dóttur, upp­lýs­inga­full­trúa ráðu­neyt­is­ins, mun Guð­mundur ekki tjá sig sjálfur um afskiptin en ráðu­neytið sendi frá sér yfir­lýs­ingu rétt í þessu. Þar kemur fram að þegar sam­ein­ing Spari­sjóðs Bol­ung­ar­víkur við Spari­sjóð Norð­ur­lands stóð fyrir dyrum í júlí síð­ast­lið­inn var ljóst að óein­ing var um sam­ein­ing­una og að hætta væri á að hún myndi ekki ganga eftir vegna óánægju heima­manna í Bol­ung­ar­vík.

„Fjármála- og efna­hags­ráð­herra óskaði eftir því við ráðu­neyt­is­stjóra að þessum upp­lýs­ingum um óánægju heima­manna yrði komið á fram­færi við Banka­sýslu rík­is­ins þannig að leita mætti leiða til að tryggja sam­stöðu um sam­ein­ingu þess­ara tveggja spari­sjóða í sam­ræmi við mark­mið eig­enda­stefnu rík­is­ins fyrir fjár­mála­fyr­ir­tæki, þar sem segir að stuðla skuli að hag­ræð­ingu í fjár­mála­kerf­inu, og stefnu Banka­sýsl­unnar. Ræddi ráðu­neyt­is­stjóri í fram­haldi af því við bæði þáver­andi for­mann stjórnar Banka­sýslu rík­is­ins og for­stjóra stofn­un­ar­innar þar sem þessum áhyggjum og sjón­ar­miðum var komið á fram­færi. Í þeim sam­tölum kom fram að ef til vill væri mögu­leiki að seinka boð­uðum stjórn­ar­fundi hins sam­ein­aða spari­sjóðs ef það mætti verða til að tryggja að sátt gæti orðið um fram­hald máls­ins. 

Ekki var af hálfu ráðu­neyt­is­ins óskað eftir sér­stökum trún­aði um þessi sam­töl og því fer fjarri að þessi sam­töl hafi falið í sér til­mæli af hálfu ráðu­neyt­is­ins, enda er sér­stak­lega kveðið á um veit­ingu til­mæla frá ráðu­neyt­inu til stofn­un­ar­innar í lögum um Banka­sýslu rík­is­ins nr. 88/2009, sbr. 2. mgr. 2. gr. lag­anna,“ segir í yfir­lýs­ingu ráðu­neyt­is­ins. 

Ráðherra skorti lagaheimild

Skorti heim­ild Stein­grím J. Sig­fús­son skorti laga­heim­ild til að fram­selja eign­ar­hluti rík­is­ins í Arion banka og Íslands­banka í hendur slita­búum föllnu bank­anna árið 2009 sam­kvæmt Banka­sýslu rík­is­ins.

Mynd: Pressphotos

Morg­un­blaðið greindi frá því í morgun að Stein­grím J. Sig­fús­son hafi skort laga­heim­ild til að fram­selja eign­ar­hluti rík­is­ins í Arion banka og Íslands­banka í hendur slita­búum föllnu bank­anna árið 2009. Í umsögn Banka­sýsl­unnar segir að fyrr­ver­andi fjár­mála­ráð­herra hafi ráð­stafað fyrr­greindum eign­ar­hlutum nokkru áður en fjár­lög fyrir árið 2010 voru sam­þykkt. Yfirtaka á umræddum eign­ar­hlutum telj­ist til ráð­stöf­unar á eignum rík­is­ins og því hefði þurft að afla heim­ildar í fjár­lögum. Ekki náð­ist í Stein­grím J. Sig­fús­son við vinnslu frétt­ar­innar. 

Varhugaverð stefnubreyting

Banka­sýsla rík­is­ins varar enn­fremur við frum­varpi Bjarna Bene­dikts­sonar í umsögn sinni en sam­kvæmt því verður Banka­sýsla rík­is­ins lögð niður og eign­ar­hlutir rík­is­ins í fjár­mála­fyr­ir­tækjum færðir undir fjár­mála- og efna­hags­ráð­herra. „Banka­sýsla rík­is­ins telur frum­varpið fela í sér var­huga­verða stefnu­breyt­ingu. Verði frum­varpið að lögum verður horfið frá umsýslu­fyr­ir­komu­lagi eign­ar­hluta í við­skipta­bönkum, sem er sam­bæri­legt því sem nú er við lýði í öðrum Evr­ópu­löndum, yfir í fyr­ir­komu­lag sem ekki virð­ast for­dæmi um. Er þar með hætt við að hags­muna­á­rekstrar auk­ist, umsýslu­kostn­aður hækki, skil­virkni minnki og gagn­sæi verði varpað fyrir róða. Virðist veik­ari umgjörð frum­varps­ins að þessu leyti óneit­an­lega auka hætt­una á því að rík­is­sjóður verði fyrir veru­legu fjár­tjóni og íslenskir skatt­borg­arar beri skertan hlut frá borði,“ segir í umsögn­inni.