Fréttir Efnahagsmál

Ekki Seðlabankans að huga að atvinnustiginu

Ríkisstjórnin telur ekki æskilegt að bæta atvinnumarkmiði inn í seðlabankalög líkt og Nýsjálendingar gerðu í fyrra. Ásgeir Brynjar Torfason, lektor við HÍ og umsækjandi um stöðu seðlabankastjóra, óttast að efnahagsáföll framtíðar geti orðið afdrifarík fyrir atvinnustig á Íslandi.

Jóhann Páll Jóhannsson

24. apríl 2019 · 07:00

Birtist upphaflega í Stundinni fyrir 7 árum.

Ríkisstjórnin telur ekki æskilegt að binda í lög að Seðlabanki Íslands skuli styðjast við markmið um hátt atvinnustig til viðbótar við markmið um verðstöðugleika, fjármálastöðugleika og trausta og örugga fjármálastarfsemi. Atvinnustigsmarkmið kynnu að stangast á við markmið um verðstöðugleika. Þetta kemur fram í greinargerð frumvarps Katrínar Jakobsdóttur forsætisráðherra til nýrra seðlabankalaga.

Nýsjálendingar hverfa frá einhliða verðbólgumarkmiði

Ásgeir Brynjar Torfason, lektor í fjármálum og reikningsskilum við viðskiptafræðideild Háskóla Íslands, hefur hvatt til þess að markmið um atvinnustig verði lögfest við heildarendurskoðun seðlabankalaga. Slík lagabreyting var gerð í Nýja-Sjálandi í fyrra en Grant Robertson, fjármálaráðherra landsins, sagði að með því yrði viðurkennt hve mikilvægt sé að beita peningastefnunni til að styðja við raunhagkerfið og verðmætasköpun í landinu. Þannig fengi Seðlabanki Nýja-Sjálands „tvíþætt umboð líkt og tíðkast í löndum á borð við Bandaríkin, Ástralíu og Noreg“.

Breytingin er athyglisverð í ljósi þess að Nýja-Sjáland ruddi brautina með innleiðingu einhliða verðbólgumarkmiðs árið 1990 en í kjölfarið gerðu tugir annarra ríkja slíkt hið sama, meðal annars Íslendingar með lagabreytingu árið 2001 þar sem markmið um fulla atvinnu var fjarlægt úr seðlabankalögum og verðstöðugleiki gerður að meginmarkmiði peningastefnunnar.

Horfur á auknu atvinnuleysi

Fjármálaáætlun ríkisstjórnarinnar gerir ráð fyrir auknu atvinnuleysi á yfirstandandi ári og því næsta. Gengið er út frá því að atvinnuleysi verði allt að 4 prósent á áætlunartímanum og að útgjöld vegna atvinnuleysistrygginga þróist með hliðsjón af því. Í álitsgerð fjármálaráðs um fjármálaáætlunina kemur fram að vegna stærðar ferðaþjónustunnar og fyrirferðar í íslensku hagkerfi myndi samdráttur í greininni hafa veruleg áhrif á hagvöxt og atvinnuleysi. Þá kunni þær aðhaldsráðstafanir sem ríkisstjórnin hefur boðað ef launahækkanir hjá hinu opinbera fara fram úr markmiði um 0,5 prósenta hækkun umfram verðlag að auka atvinnuleysi enn frekar.

Sögulega séð hefur veiking krónunnar gegnt lykilhlutverki á Íslandi þegar kemur að því að efla útflutningsgreinar og ýta upp atvinnustiginu í kjölfar efnahagsáfalla. Greiningardeild Arion banka benti nýlega á að vegna hins sterka gjaldeyrisvaraforða Seðlabankans er hann nú í betri stöðu en áður til að halda aftur af veikingu krónunnar án mikilla vaxtahækkana. Seðlabankinn geti þannig hæglega, miðað við núverandi umgjörð peningastefnunnar og lögbundin markmið, tekið þá afstöðu að verja verðstöðugleikann með því að halda aftur af veikingu krónunnar, veikingu sem ellegar hefði aukið samkeppnishæfni útflutningsgreina og þannig ýtt upp atvinnustiginu.

Evrusvæðið laskað vegna verðbólguþráhyggju

Adam Tooze, prófessor í hagsögu við Columbia-háskóla í Bandaríkjunum, birti nýlega grein í vefritinu Social Europe þar sem hann rekur hvernig einstrengingsleg áhersla á verðstöðugleika hefur viðhaldið gríðarlegu atvinnuleysi á evrusvæðinu og staðið í vegi fyrir efnahagslegri uppbyggingu.

Hann telur að efnahagsþróun undanfarinna áratuga hafi ekki rennt styrkum stoðum undir röksemdir þeirra sem töldu að einhliða verðbólgumarkmið myndi ýta undir atvinnu til langs tíma. Þannig hafi til að mynda Seðlabanki Bandaríkjanna, með sitt tvöfalda markmið, náð betri árangri en stjórnvöld víða annars staðar í glímunni við verðbólgu. Einstrengingsleg verðbólgumarkmið geti orðið til þess að seðlabönkum mistakist að grípa til aðgerða til að örva hagkerfið í tæka tíð og fyrirbyggja verðhjöðnun.

„Mikilvægt að ný lög auki ekki á vandann“

Ásgeir Brynjar, einn þeirra sem sótt hafa um stöðu seðlabankastjóra, vitnar til sjónarmiða Adam Tooze í umsögn sinni um frumvarp til nýrra heildarlaga um Seðlabanka Íslands. Hann veltir því upp að efnahagsáföll sem Ísland kann að ganga í gegnum á komandi árum geti orðið afdrifarík fyrir atvinnustigið.

Kjósa

Hvernig finnst þér þessi grein? Skráðu þig inn til að kjósa.

Deila

Efnisorð

Athugasemdir

Allar athugasemdir eru ábyrgð á þeirra sem þær skrifa. Heimildin áskilur sér rétt til að fjarlægja ærumeiðandi og óviðeigandi athugasemdir.

Tengdar greinar

Efnahagsmál

ViðskiptiEfnahagsmál

Landsframleiðsla Íslands skreppur saman

Árstíðarleiðrétt landsframleiðsla dróst saman um 3% á öðrum ársfjórðungi.

FréttirEfnahagsmál

Verðbólga hækkar meira en væntingar gerðu ráð fyrir

Vísitala neysluverðs hækkaði um 0,46% frá því í júní. Ársverðbólga mælist nú 6,3 prósent en var komin niður í 5,8 prósent síðasta mánuði. Það er meiri hækkun en spár viðskiptabankanna gerðu ráð fyrir. Aukin verðbólga þýðir að minni líkur eru á því að stýrivaxtahækkanir muni eiga sér stað á þessu ári eins og vonast var til.

AðsentEfnahagsmál

Stefán Ólafsson

Furðulegar yfirlýsingar Seðlabankafólks

Stefán Ólafsson furðar sig á fjórum yfirlýsingum fjármálastöðugleikanefndar og seðlabankastjóra.

FréttirEfnahagsmál

OECD segir þörf á auknu aðhaldi í ríkisfjármálum

Á tveggja ára fresti birtir OECD skýrslu um íslenskt efnahagslíf. Í dag var slík skýrsla kynnt, en á meðal helstu ábendinga er að auka þurfi aðhald bæði ríkisfjármála og peningastefnunnar til þess að vinna bug á verðbólgu.

FréttirEfnahagsmál

„Nýja snjóhengjan“: Hundruð milljarða skuldir færast senn af sögulega lágum vöxtum

Margir íslenskir lántakendur nýttu sér fordæmalausar vaxtalækkanir Seðlabankans í faraldrinum til að taka óverðtryggð húsnæðislán á föstum vöxtum. Stóraukin greiðslubyrði bíður þeirra, að öllu óbreyttu.

StjórnmálEfnahagsmál

Spurði Bjarna hvort það væri samfélagslega hollt að ráðherra selji pabba sínum banka

Bjarni Benediktsson, fjármála- og efnahagsráðherra, mætti á fund fjárlaganefndar í morgun til að svara fyrir bankasöluna. Þar var hann meðal annars spurður út í kaup föðurs síns á hlut í bankanum. Bjarni sagði að framsetning spyrjanda stæðist ekki skoðun.

Mest lesið

Úttekt

Íbúum boðnar „mútur“ fyrir að samþykkja gagnaver

Andstaða íbúa stöðvaði eða tafði að minnsta kosti 75 gagnaverkefni í Bandaríkjunum á fyrstu þremur mánuðum ársins. Í Pennsylvaníu reyna íbúar að stöðva gagnaver og háspennulínu.

ViðskiptiFerðamannalandið Ísland

Lukkaðist loks að virkja Gullfoss

Eigendur að Gullfosskaffi hafa safnað digrum sjóðum. Þeir hófu innheimtu á bílastæði sínu á sama tíma og ríkisstjórnin kynnti nýjan náttúrupassa fyrir svæðið. Ríkið hefur lagt til meira en 170 milljónir króna að núvirði í stígagerð við Gullfoss.

Erlent

Óánægja Frakka: Vandinn nær lengra en út á göturnar

Óeirðir og fjöldamótmæli í Frakklandi hafa leitt í ljós vaxandi óánægju með efnahagsástandið, stjórnvöld og framtíðarhorfur almennings. Staðan veldur Emmanuel Macron forseta miklum vanda í aðdraganda forsetakosninganna á næsta ári og gæti styrkt stjórnmálaöfl sem berjast gegn hinu hefðbundna valdakerfi.

GagnrýniHögg

Lexíur og leikhúsið

Sigríður Jónsdóttir skrifar um Högg eftir James Graham, sem sýnt er í Þjóðleikhúsinu.

Viðtal

Ástleysið er sárt

Nánd er næring, nauðsynleg eins og matur. Tæpur helmingur fólks elst upp í óöruggum tengslum sem geta komið niður á tengslum og ástarsamböndum á fullorðinsárum, jafnvel ógnað heilsu, enda er „tengslamyndun ein af grunnforsendum farsældar“, að sögn klíníska sálfræðingsins Guðbrands Árna Ísberg. Í bók sinni, Í augum þínum verð ég til, fjallar hann um getu okkar til að mynda tengsl og ástina í öllum sínum myndum.

ErlentLoftslagsbreytingar

Spá „hættulegri“ hlýnun um 2,8 gráður í heiminum

Vonin um að halda hlýnun undir 1,5 gráðum frá því fyrir iðnbyltingu er „horfin“, segja Sameinuðu þjóðirnar. Skuldbindingar ríkja duga ekki til að ná Parísarmarkmiðunum.

Mest lesið

Mest lesið í vikunni

GagnrýniDjöflar

Hjónadjöflar

Sigríður Jónsdóttir skrifar um Djöfla eftir Lars Norén, sem sýnt er í Borgarleikhúsinu.

Aðsent

Hrafnhildur Kjerúlf Sigmarsdóttir

Ég, hóran

Fimmtíu og sjö karlmenn eru grunaðir um að hafa ekki komið ungri konu til aðstoðar þegar vinir þeirra nauðguðu henni í hópi. Hrafnhildur Sigmarsdóttir segir brandara um „hórur“ í ræktinni endurspegla sama tilkall til kvenna.

Innlent

Ísland kemur einna best út úr COVID-faraldrinum

Yfirlæknir á sýkla- og veirufræðadeild Landspítalans segir gögn sýna að Ísland kom einna best út úr COVID-faraldrinum. Annarskonar áskoranir hafa þó fylgt faraldrinum, svo sem Long-COVID og vantraust til bólusetninga.

Viðtal

„Margt sem ég hef séð situr í mér“

Þegar Halla Bergþóra Björnsdóttir varð fyrst kvenna til þess að sinna löggæslu á Húsavík fékk hún að heyra að konur ættu ekkert erindi í lögregluna. Hún lét það ekki á sig fá, varð lögreglustjóri og loks ríkislögreglustjóri. Starfið hefur breytt henni, enda hefur hún komið að erfiðum málum og fengið hótanir. Á sama tíma hefur hún öðlast skarpari sýn á lífið, sterkari löngun til að gera gagn og fundið fyrir þakklæti fyrir allt það góða.

Erlent

Trump og Musk vilja nýjan Úkraínuforseta

„Það er kominn tími til að Zelensky fari frá,“ skrifaði Elon Musk á X, á sama tíma og Úkraínumenn segja Bandaríkin hjálpa Rússlandi í stríðinu.

Stjórnmál

Jón Gnarr yfirgefur þingflokk Viðreisnar

Jón Gnarr ætlar að sitja áfram á Alþingi utan flokka en styðja ríkisstjórnina. Þingmenn stjórnarflokkanna eru nú 34 en voru 36 í upphafi kjörtímabilsins. Tveir þingmenn utan flokka styðja þó áfram stjórnina.

Mest lesið í mánuðinum

Innlent

Lögreglan rukkar viðburðahaldara um tugi milljóna

Tvö lögregluembætti hafa krafið þrjá viðburðarhaldara um samanlagt 47 milljónir vegna þriggja viðburða í sumar. Viðburðahaldarar eru hugsi vegna málsins og tveir hafa kært gjaldtöku lögreglu.

Stjórnmál

Reikna ellilífeyri rangt samkvæmt orðalagi laga

Ellilífeyrisgreiðslur hafa miðað við of lágt frítekjumark í nær áratug samkvæmt orðalagi laga. Milljarðar eru undir en Tryggingastofnun túlkar lögin út frá lögskýringargögnum. Skrifstofa Alþingis segir lögin ekki uppfylla kröfur og ráðuneytið hyggst skoða hvort þeim þurfi að breyta.

InnlentLífið á Grensás

Vilja að Katla fari á elliheimili

Heilbrigðisráðuneytið hefur þrýst á að Katla Guðnadóttir, 24 ára gömul, velji sér hjúkrunarheimili til að flytja á tímabundið. Formaður ÖBÍ segir slíkar innlagnir ungs fólks sjaldnast verða tímabundnar. Katla hefur verið ári lengur á Grensásdeild en heilbrigðisstarfsfólk taldi þurfa og vill flytja heim til sín.

ViðtalLífið á Grensás

Prófaði brimbretti í fyrsta skipti og lamaðist

Wojciech Jarosz vann á Keflavíkurflugvelli en eftir örlagaríkt frí í Karíbahafinu sækir hann nú endurhæfingu á Grensásdeild í von um að geta staðið aftur upp einn daginn. Sjaldgæfur kvilli sem byrjendur á brimbrettum geta fengið olli lömun fyrir neðan mitti.

ViðtalLífið á Grensás

Snýr aftur í hjúkrunarfræði eftir heilablæðingu

Viðbragðsaðilar héldu að Björn Ólafur Haraldsson væri útúrdópaður þegar hann lá á gólfinu með blæðingu í heila. Hann var 21 árs og í hjúkrunarfræðinámi þegar áfallið reið yfir og þurfti ítrekað að leiðrétta mistök ófaglærðs starfsfólks á heilbrigðisstofnunum. Nú stefnir hann á að klára námið og koma sterkari til baka.

Stjórnmál

Sjálfstæðismenn aftur á fund bandarískra íhaldsmanna ásamt Zachary

Forysta Sjálfstæðisflokksins og Birgir Þórarinsson, fyrrverandi þingmaður, funduðu með íhaldssömum hugveitum og mæltu fyrir fríverslunarsamningi.