Rík­is­stjórnin telur ekki æski­legt að binda í lög að Seðla­banki Íslands skuli styðj­ast við mark­mið um hátt atvinnustig til við­bótar við mark­mið um verð­stöð­ug­leika, fjár­mála­stöð­ug­leika og trausta og örugga fjár­mála­starf­semi. Atvinnustigs­mark­mið kynnu að stang­ast á við mark­mið um verð­stöð­ug­leika. Þetta kemur fram í grein­ar­gerð frum­varps Katrínar Jak­obs­dóttur for­sæt­is­ráð­herra til nýrra seðla­banka­laga. 

Nýsjálendingar hverfa frá einhliða verðbólgumarkmiði

Ásgeir Brynjar Torfason, lektor í fjár­málum og reikn­ings­skilum við við­skipta­fræði­deild Háskóla Íslands, hefur hvatt til þess að mark­mið um atvinnustig verði lög­fest við heild­ar­end­ur­skoðun seðla­banka­laga. Slík laga­breyt­ing var gerð í Nýja-Sjálandi í fyrra en Grant Robert­son, fjár­mála­ráð­herra lands­ins, sagði að með því yrði við­ur­kennt hve mik­il­vægt sé að beita pen­inga­stefn­unni til að styðja við raun­hag­kerfið og verð­mæta­sköpun í land­inu. Þannig fengi Seðla­banki Nýja-Sjálands „tví­þætt umboð líkt og tíðkast í löndum á borð við Banda­ríkin, Ástralíu og Noreg“. 

Inn­leiddu atvinnustigs­mark­miðRík­is­stjórn Nýja-Sjálands réð­ist í breyt­ingar á seðla­banka­lögum þar í landi í fyrra. Á mynd­inni má sjá fjár­mála­ráð­herr­ann Grant Robert­son ásamt Jacindu Ardern for­sæt­is­ráð­herra.

Mynd: Facebook

Breyt­ingin er athygl­is­verð í ljósi þess að Nýja-Sjáland ruddi braut­ina með inn­leið­ingu ein­hliða verð­bólgu­mark­miðs árið 1990 en í kjöl­farið gerðu tugir ann­arra ríkja slíkt hið sama, meðal ann­ars Íslend­ingar með laga­breyt­ingu árið 2001 þar sem mark­mið um fulla atvinnu var fjar­lægt úr seðla­banka­lögum og verð­stöð­ug­leiki gerður að meg­in­mark­miði pen­inga­stefn­unnar. 

Evrusvæðið laskað vegna verðbólguþráhyggju

Adam Tooze, pró­fessor í hag­sögu við Columbia-háskóla í Banda­ríkj­unum, birti nýlega grein í vefrit­inu Social Europe þar sem hann rekur hvernig ein­streng­ings­leg áhersla á verð­stöð­ug­leika hefur við­haldið gríð­ar­legu atvinnu­leysi á evru­svæð­inu og staðið í vegi fyrir efna­hags­legri upp­bygg­ingu.

Hann telur að efna­hags­þróun und­an­far­inna ára­tuga hafi ekki rennt styrkum stoðum undir rök­semdir þeirra sem töldu að ein­hliða verð­bólgu­mark­mið myndi ýta undir atvinnu til langs tíma. Þannig hafi til að mynda Seðla­banki Banda­ríkj­anna, með sitt tvö­falda mark­mið, náð betri árangri en stjórn­völd víða ann­ars staðar í glímunni við verð­bólgu. Ein­streng­ings­leg verð­bólgu­mark­mið geti orðið til þess að seðla­bönkum mis­tak­ist að grípa til aðgerða til að örva hag­kerfið í tæka tíð og fyr­ir­byggja verð­hjöðnun.

„Mikilvægt að ný lög auki ekki á vandann“

Ásgeir Brynjar, einn þeirra sem sótt hafa um stöðu seðla­banka­stjóra, vitnar til sjón­ar­miða Adam Tooze í umsögn sinni um frum­varp til nýrra heild­ar­laga um Seðla­banka Íslands. Hann veltir því upp að efna­hags­á­föll sem Ísland kann að ganga í gegnum á kom­andi árum geti orðið afdrifa­rík fyrir atvinnustigið.