Sýslumaðurinn á höfuðborgarsvæðinu skipaði nefnd sem hefur tekið kæru Pírata á framkvæmd sveitarstjórnarkosninga til efnismeðferðar þrátt fyrir að lög um sveitarstjórnarkosningar kveði einungis á um að kæra megi kosningu eftir að úrslit liggja fyrir. Kæran lýtur að úthlutun listabókstafsins Þ til Frelsisflokksins, en áður hafa Píratar notað bókstafinn.

Yfirkjörstjórn Reykjavíkur gagnrýnir meðferð sýslumanns á kærunni harðlega og telur að um sé að ræða „ólögmæt afskipti“ og óeðlileg inngrip framkvæmdavalds í kosningar sveitarfélaga. Þetta kemur fram í bréfi yfirkjörstjórnar til sýslumanns, en RÚV greindi fyrst frá málinu um helgina. Kallar yfirkjörstjórn eftir því að skipan nefndarinnar verði afturkölluð og kærunni vísað frá, enda bresti nefndina heimild að lögum til að taka kæruna til efnismeðferðar. Kjörstjórn óskaði eftir því að sýslumaður brygðist við bréfi sínu eigi síðar föstudaginn 18. maí, en samkvæmt upplýsingum Stundarinnar hafa enn engin svör borist.

Í lögum um kosningar til sveitarstjórna kemur skýrt fram að gert er ráð fyrir því að kosning sé kærð eftir að úrslitum hefur verið lýst. Orðrétt segir í 1. mgr. 93. gr. laganna: Sá sem vill kæra sveitarstjórnarkosningu skal afhenda kæru sína hlutaðeigandi sýslumanni innan sjö daga frá því að lýst var úrslitum kosninga.

Eins og yfirkjörstjórn bendir á í bréfi sínu miðast þannig kærufrestur við það tímamark þegar úrslitum sveitarstjórnarkosninga er lýst og lýkur sjö dögum síðar. Um er að ræða sams konar ákvæði og er að finna í lögum um þingkosningar og forsetakosningar, en Hæstiréttur vísaði frá kæru forsetakosninga árið 2016 á þeim grundvelli að ekki væri hægt að fjalla um gildi forsetakjörs sem ekki væri lokið. Í ljósi þessa og fleira telur yfirkjörstjórn ljóst að sýslumaður hafi ekki farið að lögum þegar hann skipaði nefnd vegna kæru Pírata, enda var engin kæruheimild til staðar. Þá gagnrýnir yfirkjörstjórn einnig að nefndin hafi tekið kæru Pírata til efnislegrar meðferðar og sent út umsagnarbeiðni.

„Frjálsar og óháðar kosningar eru hornsteinn lýðræðis og þarf framkvæmd þeirra að samþýðast lögum og þeim grundvallar sjónarmiðum íslenskrar stjórnskipunar sem þar um kunna að gilda. Í því sama felst að afskipti eða inngrip framkvæmdavaldsins í framkvæmd kosninga verða að byggjast á skýrum og ótvíræðum lagaheimildum. Hvers konar ólögmæt afskipti eða inngrip framkvæmdavalds í kosningar sveitarfélaga eru þar fyrir utan til þess fallin að varpa rýrð á traust almennings sem og alþjóðasamfélagsins til kosninga og framkvæmdar þeirra hér á landi,“ segir í bréfinu.