Á Evrópuvef Háskóla Íslands og Alþingis leitar Sigurður Jóhannesson, sérfræðingur við Hagfræðistofunun HÍ, svara við því hvernig vextir á húsnæðislánum gætu breyst ef Ísland tækju upp evru. Þar segir að vextir á húsnæðislánum á evrusvæðinu gefi hugmynd um þau vaxtakjör sem gætu verið í boði hér á landi ef Íslendingar tækju upp evru.
Myndin hér fyrir neðan sýnir kjör á lánum til húsnæðiskaupa í þeim löndum sem tóku þátt í evrusamstarfinu frá upphafi, eða um það bil.
Vextir á lánum til húsnæðiskaupa í Grikklandi eru sýndir með þykkri blárri línu á myndinni. Til samanburðar sýnir myndin vexti á óverðtryggðum húsnæðislánum íslenskra banka og lífeyrissjóða.
„Þau hafa verið í boði frá 2010. Hafa verður fyrirvara á samanburðinum, því að upplýsingarnar eru úr tveim áttum og einhverju getur munað í meðferð talnanna. Þá verður að hafa í huga að horft er á nafnvexti en ekki raunvexti. Verðbólga samkvæmt samræmdri vísitölu var að jafnaði um hálfu prósenti meiri á Íslandi en á evrusvæðinu á árunum 2010-2020, en tæpu einu prósenti hærri að jafnaði 2020-2025. Hér hefur húsnæðiskostnaður lítið vægi, en hann hefur hækkað mikið á Íslandi undanfarin ár,“ skrifar Sigurður.
Þá bendir hann á að ef vextir á húsnæðislánum hér á landi lækka með nýjum gjaldmiðli megi gera ráð fyrir að húsnæðisverð hækki, að minnsta kosti fyrst um sinn. Þegar frá líður muni húsnæðisverð líklega fyrst og fremst endurspegla byggingarkostnað og verð á lóðum.
„Frá því að íslenskar lánastofnanir fóru að bjóða óverðtryggð húsnæðislán hafa vextir alltaf verið hærri hér en á evrusvæðinu, en munurinn er mismikill. Litlu munaði á vöxtum hér á landi og á evrusvæðinu árið 2011 og fram á 2012 og aftur frá seinni hluta árs 2020 fram á 2022. Seinustu árin hefur munurinn aukist aftur. Í febrúar 2026 voru vextir á óverðtryggðum lánum til húsnæðiskaupa á evrusvæðinu að jafnaði 2,8 til 3,8% í hverju landi sem skoðað er á myndinni en á Íslandi voru vextir á óverðtryggðum húsnæðislánum þá 8,6 til 9,8%. Munurinn er meiri en oft áður. Það stafar sennilega af því að nú er búist við meiri verðbólgu á Íslandi en á evrusvæðinu.“
Athugasemdir (1)