Í grein sem birtist í Heimildinni laugardaginn 4. júlí benti ég á að notkun efnahagsráðgjafans Konráðs Guðjónssonar á verðgögnum frá Hagstofu Íslands og Hagstofu Evrópusambandsins styddi ekki fullyrðingu hans um að matvælaverð væri 40% lægra á Íslandi en að meðaltali í Evrópusambandinu. Ég fór reyndar framá að Konráð og Morgunblaðið bæðust afsökunar á villandi og afvegaleiðandi málflutningi tengdum þessum útreikningum Konráðs. Ekkert slíkt virðist á döfinni hjá Konráði að minnsta kosti, þrátt fyrir að sýnt hafi verið fram á villandi talnameðferð. Þess í stað dregur hann á samfélagsmiðlum athygli að enn einni talnasteypunni sem hann telur sanna mál sitt.

Konráð dregur fram tölur um matvælaverð (P) í evrum í hinum ýmsu Evrópulöndum annars vegar og hins vegar meðalframfærslukostnaðar (T) á framfærslueiningu (fjölskyldu) hins vegar. Hann vill meina að með því að reikna hlutfallið P/T megi draga ályktanir um dýrleika matvæla á mælikvarða tekna (launa). Þetta er rangt. Mælikvarði Konráðs segir enga afgerandi sögu um dýrleika matvæla. Hins vegar má nota hann til að draga (ófullkomnar) ályktanir um raunlaun í hinum ýmsu Evrópulöndum. Best er að sýna hugsanavillu Konráðs með dæmi. Gefum okkur tvær borgir sem við skulum kalla Garðaborg og Kópaborg. Í Garðaborg kostar brauðhleifur 1.000 krónur og laun (framfærslukostnaður) er 200.000 krónur. Í Kópaborg kostar brauðhleifur 500 krónur og laun (framfærslukostnaður) er 75.000 krónur. Skoðum hlutföllin P/T og T/P í þessum borgum tveimur.  Notum seinni niðurstöðuna til að reikna hversu marga brauðhleifa meðalíbúi í hvorri borg fyrir sig getur keypt fyrir launin sín.  Þannig fáum við grófan mælikvarða á raunlaun í Garðaborg annars vegar og Kópaborg hins vegar:

Ef útreikningsaðferð Konráðs er lögð til grundvallar kemur fram vísitölugildið 50 fyrir Garðaborg og 67 fyrir Kópaborg. Þýðir það að verðlag á brauði sé hærra í Kópaborg en í Garðaborg? Nei, alls ekki.  Brauðhleifurinn kostar ennþá 500 krónur í Kópaborg en 1.000 krónur í Garðaborg. Til að sjá rökvillu ráðgjafans er best að skoða andhverfu þess hlutfalls sem hann byggir fullyrðingar sínar á. Það er að segja að skoða hlutfallið T/P í stað hlutfallsins P/T. Þá sjáum við að það sem ráðgjafinn hefur raunverulega reiknað út er hversu marga brauðhleifa meðalíbúinn í Garðaborg getur keypt fyrir ráðstöfunartekjurnar sínar samanborið við brauðhleifamagn sem meðalíbúi í Kópaborg getur keypt. Með öðrum orðum raunlaun mæld á mælikvarða brauðhleifa eru hærri í Garðaborg en í Kópaborg.

Sé vikið að talnasúpu Konráðs þá hefur honum vissulega tekist að sýna okkur með nýstárlegri, ef ekki framúrstefnulegri talnabeitingu að raunlaun á Íslandi séu hærri en bæði í Ungverjalandi og í meðal-ESB-27 landinu. En það vissum við áður. Og við erum engu nær um það af hverju matvælaverð á Íslandi skuli vera svo miklu hærra en í nágrannalöndum þar sem framfærslutekjur eru svipaðar.

Óhögguð stendur því krafan um að Konráð og eftir atvikum Morgunblaðið biðji lesendur og landsmenn alla afsökunar á talnakukli og fullyrðingum um lágt matvælaverð á Íslandi byggða á því talnakukli. Þetta talnakukl hefur kostað talsvert vinnuframlag fyrir þá sem vilja leiðrétta fyrir utan að hafa dregið mikilvæga umræðu um dýrleika matarkörfunnar á Íslandi langt út í mýri.

Að lokum þetta. Danskir vinir mínir eru búnir að vera á ferðalagi um landið undanfarinn hálfan mánuð. Þau sögðust kannast ágætlega við sumt af vöruúrvalinu í Bónus og Nettó enda sömu vörur í boði í dönskum lágvöruverðskeðjum. En þau sögðust ekki kannast við að verðið á þessum vörum (eða öðrum) væri 40% lægra en í Danmörku.  Þvert á móti sögðu þau verð þessarar vöru umtalsvert hærra en í hálaunalandinu Danmörku. En Konráð myndi væntanlega segja þessum vinum mínum að vera ekki að þvælast í hátekjulandinu Íslandi og fara frekar til Ungverjalands eða Búlgaríu eins og hann virðist ætla að gera í sínu fríi. Spurning hvort ferðaþjónustan skrifi upp á þá ráðleggingu.