Donald Trump lýsti yfir „algerum“ sigri eftir vopnahlé við Íran fyrr í vikunni, rétt eins og íranska klerkastjórnin. En gagnrýnendur segja að samkomulagið sé nýtt dæmi um þá kenningu þeirra að forsetinn harðorði „missi alltaf kjarkinn“.

Á 12 taugatrekkjandi klukkustundum fór Trump frá því að vara við því að „heil siðmenning muni deyja“ yfir í að fagna óljósu samkomulaginu sem stórum degi fyrir heimsfriðinn.

Veruleikinn á vettvangi sýndi hins vegar enn óstöðugt tveggja vikna vopnahlé með fjölda ósvaraðra spurninga – ekki síst um það hvort Trump hafi nokkurn tíma ætlað að fylgja eftir heimsendahótunum sínum.

„Trump forseti reynist vera sífellt óútreiknanlegra afl og óáreiðanlegur bandamaður,“ sagði Peter Loge, forstöðumaður fjölmiðlaskóla George Washington-háskólans, við fréttastofu AFP.

Fyrrverandi viðskiptajöfurinn og höfundur „Art of the Deal“ hefur lengi kosið samningatækni sem byggir á að hámarka vogarafl til að ná meiru út úr þeim sem situr hinum megin við borðið. Þá vinnur Trump eftir þeirri samningatækni að stigmagna til að draga úr spennu (e. escalate to deescalate), sem gengur út á að ógna og framkalla ótta hjá gagnaðilanum til að sannfæra hann um að það sé í hans hag að semja, vegna þess að útkoman geti orðið verulega vond. Í því skyni getur hjálpað að teljast vera óútreiknanlegur og tilbúinn í hvað sem er, en Trump var meðal annars kallaður „klikkaður“ eftir að hafa hótað útrýmingu siðmenningar Írans á miðnætti aðfararnótt miðvikudags. Aðferðin missir þó marks ef orðsporið gengur út á að hótanirnar séu marklausar.

Hótaði að sprengja Íran á steinöld

Trump fullyrti að aðferð hans, sem fól í sér loforð um að sprengja Íran aftur á „steinöld“ með því að beina árásum að orkuverum og brúm fyrir almenning, hefði þjónað tilgangi sínum.

„Alger og fullkominn sigur,“ sagði forsetinn við AFP í stuttu símtali eftir tilkynninguna um vopnahlé. „100 prósent. Engin spurning um það.“

Hvíta húsið fullyrti einnig að allt hefði gengið samkvæmt áætlun og sagði að Trump hefði alltaf ætlað að aðgerðin „Epísk bræði“ (Epic Fury) myndi standa yfir í fjórar til sex vikur.

„Árangur hers okkar skapaði hámarksáhrif, sem gerði Trump forseta og teymi hans kleift að taka þátt í erfiðum samningaviðræðum,“ sagði Karoline Leavitt, fjölmiðlafulltrúi, við fréttamenn.

En gagnrýnendur segja að Trump hafi beitt sömu aðferð í öllu, allt frá tollum til stríða og hótana hans um að innlima Grænland, sérstaklega þegar markaðir byrja að bregðast óhagstætt við.

Fyrirbærið hefur nú sína eigin skammstöfun, sem upphaflega kom frá verðbréfasölum: TACO, eða „Trump Always Chickens Out“ (Trump guggnar alltaf).

„Herfræðilegur hálfviti“

Loge – sem spáði því á þriðjudagsmorgun að Trump myndi lýsa yfir sigri í Íransmálinu og gefa þeim svo „tvær vikur í viðbót“ – bætti við: „Það eina stöðuga sem Trump forseti gerir er að lýsa yfir sigri.“

Tímabilið tvær vikur er einnig kunnuglegt fyrir þau sem fylgjast með Trump og hafa séð hann nefna það í röð af fyrri krísum.

Gagnrýnendur, undir forystu demókrata, segja að Trump hafi fært alríkisvaldið til sín frá þinginu, sem hefur verið að mestu eftirgefanlegt og nú fjarverandi, þrátt fyrir að stjórnarskráin segi í orði kveðnu að það sé í verkahring þingsins að lýsa yfir stríði.

„Trump er herfræðilegur hálfviti,“ sagði Chuck Schumer, leiðtogi minnihlutans í öldungadeildinni, þegar hann tilkynnti að öldungadeildin myndi greiða atkvæði um ályktun um stríðsvald í næstu viku.

Íran með kverkatak

Andstæðingar Trumps segja að stríðið hafi í raun skilið Íran eftir með yfirráð yfir Hormússundi, með kverkatak á orkuverði heimsins. Það eru líka litlar sannanir fyrir því að hann hafi gert meira til að koma í veg fyrir að Íran fái kjarnorkusprengju, í ljósi þess að Íranar eiga enn birgðir sínar af mjög auðguðu úrani.

Til að auka enn á óvissuna krafðist Pete Hegseth stríðsmálaráðherra þess eftir vopnahléið að Íran myndi afhenda Bandaríkjunum auðgað úran, sem er talið liggja grafið þar sem kjarnorkuþróunarmiðstöðvar Írana voru sprengdar upp í júní í fyrra í árás Bandaríkjanna og Ísraels.

Repúblikanar Trumps eru uggandi um að stríðið í Mið-Austurlöndum muni koma niður á þeim í þingkosningunum í nóvember, þar sem bandarískar fjölskyldur eiga nú þegar erfiðara með að borga reikningana.

„Allt þetta gerist þegar einn maður ... hefur óheft vald til að heyja stríð,“ bætti Schumer við.

Gagnrýnin jókst þegar vopnahléið virtist verða sífellt brothættara, þar sem Íran hótaði að leysa það upp ef Ísrael stöðvaði ekki árásir á Líbanon, eftir að Ísrael lagði upp í mannskæðustu árásir sínar til þessa í landinu, beint í kjölfar vopnahlésins.

„Trump, ‚friðarforsetinn‘, hefði aldrei átt að hefja þetta stríð ásamt Ísrael, sem vill greinilega ekki frið,“ sagði fyrrverandi bandamaður og þingkona Marjorie Taylor Greene, sem Trump uppnefndi í gær Martjorie Brown, af þeim sökum að „grænt breytist í brúnt við þrýsting“.

Þrátt fyrir allt lofuðu stuðningsmenn Trumps samkomulagið.

„Það lítur út fyrir að Trump hafi á endanum slegið í gegn hér, gengið á ystu nöf. Íran gefur eftir,“ sagði Laura Ingraham, þáttastjórnandi Fox News og bandamaður, í þætti sínum eftir tilkynningu samkomulagsins.

Hefur látið verða af hótunum

Þótt Trump sé sakaður um að guggna ávallt hefur hann þó rutt brautir sem fyrri forsetar hafa forðast. Þar á meðal sendi hann herflokk til að handtaka Niculas Maduro, forseta Venesúela, mitt í höfuðborginni, skipaði fyrir um dirfskulega björgunaraðgerð eftir að flugmaður hrapaði í miðju Íran og sendi bæði landamæraverði, innflytjendalögreglu og þjóðvarðliða inn í bandarískar borgir, svo eitthvað sé nefnt. Eftir góðan árangur í dirfskulegum aðgerðum hefur Trump átt til að færast í aukana. Þannig hótaði hann að taka Grænland og Kúbu eftir handtöku Maduros og hótaði að eyða íranskri siðmenningu sama dag og hann hrósaði sigri yfir björgun bandaríska flugmannsins í vikunni.

Nú í gærkvöldi minntist hann á Grænland á ný eftir fund með framkvæmdastjóra NATO, þar sem forsetinn mun hafa hótað að yfirgefa bandalagið vegna skorts á stuðningi bandamanna við Íransstríðið sem hann hóf án samráðs við þá.