Donald Trump, forseti Bandaríkjanna, gagnrýndi NATO harðlega og virtist endurnýja hótanir sínar varðandi Grænland eftir fund með Mark Rutte, framkvæmdastjóra bandalagsins, sem haldinn var fyrir luktum dyrum í gærkvöldi. Búist var við að á fundinum yrði rætt um mögulega útgöngu Bandaríkjanna úr þessu mikilvæga öryggisbandalagi.
Reiði Trumps í garð bandalagsþjóða NATO vegna þess að þær tóku ekki þátt í stríði hans gegn Íran hafði vakið ótta um að hann myndi reyna að draga Bandaríkin út úr bandalaginu, sem Ísland er stofnaðili að.
Í fyrstu ummælum sínum eftir fundinn ítrekaði hann þó aðeins gremju sína.
„NATO VAR EKKI TIL STAÐAR ÞEGAR VIÐ ÞURFTUM Á ÞEIM AÐ HALDA, OG ÞEIR VERÐA EKKI TIL STAÐAR EF VIÐ ÞURFUM AFTUR Á ÞEIM AÐ HALDA,“ birti hann á Truth Social.
„MUNIÐ EFTIR GRÆNLANDI, ÞESSUM STÓRA, ILLA REKNA ÍSMOLA!!!“ bætti hann við, án frekari útskýringa.
Áður en Trump hóf stríð sitt gegn Íran var hótun hans um að taka yfir Grænland, sem er í ríkjasambandi við Danmörku, bandalagsþjóð í NATO, eitt helsta deilumálið sem skók bandalagið.
Rutte – fyrrverandi forsætisráðherra Hollands, sem hefur verið kallaður „Trump-hvíslarinn“ fyrir hæfni sína til að blíðka forsetann óútreiknanlega – gekk inn í vesturálmu Hvíta hússins um hliðarinngang og fundur þeirra fór fram fyrir luktum dyrum.
„Þetta voru mjög hreinskilnar, mjög opnar umræður,“ sagði Rutte síðar í sjónvarpsviðtali við CNN.
Þegar Rutte var ítrekað spurður hvort Trump hefði sagt að hann myndi yfirgefa bandalagið, svaraði hann ekki beint.
Karoline Leavitt, fjölmiðlafulltrúi Hvíta hússins, sagði við fréttamenn fyrir fundinn að möguleg úrsögn væri „eitthvað sem forsetinn hefur rætt, og ég held að það sé eitthvað sem forsetinn mun ræða eftir nokkrar klukkustundir við Rutte framkvæmdastjóra.“
„Sorglegt“ að NATO hafi snúið baki við Trump
„Það er sorglegt að NATO hafi snúið baki við bandarísku þjóðinni síðustu sex vikur þegar það er bandaríska þjóðin sem hefur fjármagnað varnir þeirra,“ sagði Karoline Leavitt, fjölmiðlafulltrúi Hvíta hússins, við fréttamenn.
Aðspurð hvort Trump myndi ræða mögulega úrsögn úr NATO sagði Leavitt fyrir fundinn: „Það er eitthvað sem forsetinn hefur rætt og ég held að það sé eitthvað sem forsetinn mun ræða eftir nokkrar klukkustundir við Rutte framkvæmdastjóra.“
Fundurinn fer fram degi eftir að Bandaríkin og Íran samþykktu viðkvæmt tveggja vikna vopnahlé.
Trump hefur lýst yfir reiði sinni yfir því að vestrænir bandamenn neituðu að styðja stríð hans gegn Íran, sem hefur hrist upp í 77 ára gömlu Atlantshafsbandalaginu, en Trump er tveimur árum eldri en það.
Hæðist að leiðtogum annarra ríkja
Bandaríkjaforseti hefur kallað NATO „pappírstígur“ fyrir að neita að leiða aðgerðir til að opna hið hernaðarlega mikilvæga Hormússund og fyrir að takmarka notkun bandarískra hersveita á herstöðvum á yfirráðasvæðum þeirra.
Trump hefur ráðist persónulega og harkalega á nokkra þeirra, gagnrýnt Keir Starmer, forsætisráðherra Bretlands, og sagt hann „engan Winston Churchill“ og gert grín að flugmóðurskipum Breta og kallað þau „leikföng“.
Til að refsa þeim NATO-ríkjum sem talin eru hafa verið óhjálpleg íhugar ríkisstjórn Trumps áætlun um að flytja bandaríska hermenn og staðsetja þá í öðrum löndum sem talin eru styðja betur við stríð Bandaríkjanna í Íran, samkvæmt frétt WSJ.
En áætlunin nær ekki jafn langt og ítrekaðar hótanir Trumps um að draga Bandaríkin alfarið úr NATO – en til þess þyrfti hann að nafniu til samþykki þingsins.
„Pabbi“
Framkvæmdastjóri NATO hefur þó sýnt að hann getur fengið Trump aftur á sitt band.
Fyrir heimsóknina í Hvíta húsið fundaði Rutte með Marco Rubio, utanríkisráðherra Bandaríkjanna, til að ræða málefni Írans, stríð Rússlands gegn Úkraínu og skyldur NATO.
„Leiðtogarnir tveir ræddu aðgerðina Epíska bræði (Epic Fury), áframhaldandi viðleitni Bandaríkjanna til að ná fram samningsbundnum endi á stríði Rússlands og Úkraínu og aukna samhæfingu og skiptingu ábyrgðar milli bandamanna í NATO,“ sagði Tommy Pigott, aðstoðartalsmaður utanríkisráðuneytisins.
Rutte mun einnig funda með Pete Hegseth, varnarmálaráðherra, á meðan hann dvelur í Washington.
NATO hefur gengið í gegnum hverja kreppuna á fætur annarri síðan Trump komst aftur til valda á síðasta ári – sérstaklega vegna ítrekaðra hótana hans um að taka Grænland af Danmörku, sem er aðildarríki bandalagsins.
Fyrr í vikunni sagði Trump að vandamál hans með NATO „hafi öll byrjað“ með Grænlandi – þótt hann hafi hótað úrsögn síðan á fyrsta kjörtímabili sínu.
Hótar bandamönnum
Undanfarna mánuði hefur hann einnig brugðist Úkraínu í stríði hennar gegn Rússlandi og hótað að verja ekki bandamenn nema þeir verji meiri fjármunum til varnarmála.
Rússland og Kína hafa fylgst með af ánægju á meðan Trump gerir lítið úr bandalaginu.
Rutte hefur verið í lykilhlutverki í viðleitni bandamanna til að smjaðra fyrir og sefa Bandaríkjaforseta, sem hann kallaði „pabba“ á leiðtogafundi í fyrra.
Varðandi Íran hefur hann reynt að fara bil beggja með því að kalla viðleitni Bandaríkjanna til að draga úr hernaðarmætti Teheran eitthvað sem beri að „fagna“.
Þegar Rutte var á leið til Washington sagði embættismaður NATO að hann hygðist „ræða núverandi öryggisástand, meðal annars í tengslum við Íran og áframhaldandi stríð Rússlands gegn Úkraínu“ í viðræðum sínum við Trump.
Athugasemdir