Seðlabanki Evrópu lýsti því jákvæða merki úr hagkerfinu þar við síðustu ákvörðun um óbreytta vexti að fólk og fyrirtæki væru að eyða meiru, fjárfesting færi í byggingu nýrra heimila og tækniþróunar fyrirtækja til heilbrigðs vaxtar og framleiðniaukningar í hagkerfinu. Þar voru vextir hafðir óbreyttir vegna óvissunnar um gas- og olíuverð. Sama gerði bandaríski seðlabankinn af aðeins öðrum ástæðum sem og Englandsbanki þar sem öll peningastefnunefnd var sammála um að halda vöxtum óbreyttum – í bili. Vissulega eru þó margir markaðsaðilar nú farnir að búast nú við hækkunum vaxta síðar á árinu, dragist styrjöldin á langinn. Verðbólga á evrusvæðinu hefur enda rokið upp í 2,5% þar sem gasverð hefur enn meiri áhrif en olíuverð. Áhyggjur eru nú farnar að snúa að hagvextinum einnig, mánuði eftir upphaf innrásar. Með þessum aðgerðum sínum halda seðlabankarnir úti þrýstingi niður á við varðandi verðbólguvæntingar.
Viðbragð Seðlabanka Íslands var öfugt. Ólíkt seðlabönkum í kringum okkur, og …
Athugasemdir (2)
Horft til Evrópu
„Ef við viljum gera róttækar breytingar á hagkerfinu erum við betur sett utan ESB“
Lífeyrissjóðskerfið fær aukið frelsi og sjávarútvegur nýtur góðs af
Þetta er staðan í frosnu aðildarviðræðunum við ESB
Hvað er rétt um kosti og galla aðildar og viðræðna við ESB?
En nánar að verðbólgunni: Stór hluti, kannski stærstur hluti íslenska hagkerfisins, er stikkfrí frá stýrivöxtunum, kærir sig kollóttan um stýrivextina, eins og komið er að í greininni. Stórútgerðin og fjárfestum í landeldi, fjárfestar í hótelbyggingum og fjárfestum í virkjunum gæti líklega ekki verið meira sama hverjir stýrivextirnir eru. Mjög mikil þensla er í gangi, t.d. 1000 hótelherbergi í byggingu í Reykjavík þó ferðamönnum sé ekki að fjölga í augnablikinu. Miklar framtíðarvæntingar keyra fjárfestingar áfram. Vegna þessa er mikið launaskrið, samningar á vinnumarkaði skipta því litlu í reynd. Gríðarlegar framkvæmdir í landeldi munu kynda hressilega undir þenslu og verðbólgu. Sama væntanlega aðeins seinna í orkugeiranum. Allt þetta er meira og minna fjármagnað í erlendum gjaldmiðlum og af fyrirtækjum sem flest gera upp í erlendum gjaldmiðlum. Stýrivextir og ríkisútgjöld hafa því sáralítil áhrif á raunhagkerfið. Og hækkandi stýrivextir auka fjármagnskostnað fyrirtækja sem enn hanga í krónunni og þau fyrirtæki hleypa stýrivöxtunum óhjákvæmilega útí verðlagið. Hækkun stýrivaxta virkar þá eins og að skvetta bensíni á verðbólgubálið en gera lítið til að lækka verðbólguna.
En svo er það sálfræðilegi þáttur verðbólgunar sem er erfiðastur, illviðráðanlegur. Kostnaðarmeðvitund er nær alveg horfin og verðbólguvæntingar fara með himinskautum. Í Þýskalandi verður allt vitlaust í stjórnmálunum ef mjólkin hækkar á nokkurra ára fresti. Hér man engin hvað mjólkin kostaði í síðasta mánuði og engin mótmælir þó mjólkin hækki jafnvel mánaðarlega. Kostnaðarmeðvitundin horfin. Því er ekkert tiltökumál að hækka bara verðið. Og húsaleigufélögin hækka leiguna um 15% á einu bretti. Þau vita að aumingja fólkið mun alltaf borga því aumingjarnir hafa jú í engin önnur hús að venda. Þenslan er það mikil að þó verið sé að byggja eins og enginn sé morgundagurinn þá dugar það ekki til. Læknar og aðrir í framhaldsnámi erlendis snúa ekki heim vegna húsnæðiskostnaðar. Atgervisflótti. Þess vegna fjölgar Íslendingum í Danmörku og víðar þrisvar sinnum hraðar en á Íslandi. Þess vegna búa börn, sem ekki eiga ríka foreldra, í foreldrahúsum fram á miðjan aldur þar til þau eru komin úr barnseign. Barnseignir eru því orðnar mjög stéttskiptar hérlendis. Eigum við að ræða hvernig þetta mundi breytast með með Evrunni?