Evrópusambandið jók í dag kvóta fyrir makríl sem veiða má í Norður-Atlantshafi og vék þar með frá vísindalegri ráðgjöf, til að jafna kvóta sem Bretland, Noregur, Íslendingar og aðrar þjóðir á svæðinu hafa sett.

Vísindamenn segja að ofveiði sé tilvistarógn við makrílstofninn í Norðaustur-Atlantshafi, sem hefur minnkað niður á hættusvæði þar sem æxlun hans er ekki lengur tryggð.

Utanríkisráðuneyti Íslands tilkynnti 15. desember síðastliðinn um „sögulegt samkomulag um skiptingu makrílstofnsins“, en þar var hlutdeild Íslands í fyrsta sinn viðurkennt formlega af aðilum samkomulagsins: Bretlandi, Noregi og Færeyjum. Utan samkomulagsins stóðu Evrópusambandið og Grænland.

„Ísland axlar hér ábyrgð, með nágrönnum okkar, á sjálfbærni veiðanna,“ sagði þá Þorgerður Katrín Gunnarsdóttir utanríkisráðherra. Samkomulagið var þó umdeilt.

Kristinn Hjálmarsson, framkvæmdastjóri Icelandic Sustainable Fisheries (ISF), sagði í samtali við mbl.is í fyrra að samkomulag Íslendinga við nágrannaþjóðirnar, utan ESB, væri ósjálfbært. „Ég get þó ekki séð að þessi samningur sé sjálfbær lausn, því heildaraflinn er enn yfir vísindalegri ráðgjöf.“

Lönd Evrópusambandsins fóru hins vegar að ráðum vísindamanna í desember og samþykktu 70 prósenta samdrátt í makrílveiðum – í samræmi við tilmæli Alþjóðahafrannsóknaráðsins (ICES), sem er vísindastofnun.

En þau sneru við blaðinu í dag eftir að viðræður við nágrannaríkin um að taka upp svipaða nálgun mistókust.

Landbúnaðarráðherrar 27 þjóða ESB sem funduðu í Brussel ákváðu nýtt, lægra samdráttarmarkmið upp á 48 prósent miðað við 2025, staðfestu heimildarmenn úr stjórnmálalífinu við fréttastofuna AFP.

Það færir ESB í takt við kvótann sem settur var í samkomulagi sem Bretland, Noregur, Ísland og Færeyjar undirrituðu.

Fulltrúar franskra sjómanna höfðu kvartað yfir því að samningurinn leyfði þessum fjórum þjóðum að ofveiða viðkvæman stofn og samt sem áður flytja afurðir sínar til ESB, sem grefur undan sanngjarnri samkeppni.

Lífmassi hrygningarmakríls hefur hrunið niður úr tæpum 13 milljónum tonna árið 2014 í innan við 3 milljónir tonna árið 2025.

Fyrr í þessum mánuði hafði ESB kvartað yfir skorti á framþróun í viðræðum við strandríkin.

„ESB hefur verið eini aðilinn sem hefur stöðugt vakið máls á nauðsyn þess að virða vísindalegar ráðleggingar frá ICES og takmarka ofveiði Rússa,“ sagði framkvæmdastjórn Evrópusambandsins.

Hluti af samkomulagi Íslendinga við þjóðirnar utan ESB í desember kvað á um að aflamark skuli sett hærra árið 2026 en ráðgjöf Alþjóðahafrannsóknaráðsins mælti með en samkvæmt yfirlýsingu utanríkisráðuneytisins var stefnt að því að árið 2027 yrði veiðum stjórnað samkvæmt nýrri aflareglu.