Fyrir skömmu nefndi Trump Bandaríkjaforseti  hundasleðadeild danska hersins þegar hann ræddi um aukinn viðbúnað danska hersins á Grænlandi. Sagði að þessi aukni viðbúnaður væri sleðahundar. Þótt heyra mætti að Trump þætti ekki mikið til hundasleðadeildarinnar koma er starf Sirius deildarinnar merkilegur, og mikilvægur,  hluti danskra landvarna.

Löng saga

Með Kílarsamningnum árið 1814 var Norðaustur-Grænland skilgreint sem ,,einskismannsland“. Rúmum 100 árum síðar, árið 1921, kröfðust Danir þess að Grænland allt yrði danskt yfirráðasvæði. Þessi krafa olli reiði Norðmanna og árið 1931 settust norskir sjómenn að á litlu svæði á Norðaustur- Grænlandi og í framhaldi af því gerði norska þingið, Stortinget, kröfu um yfirráð þessa svæðis. Ári síðar lögðu norskir hermenn undir sig hluta af austurströnd Grænlands.  Þessum kröfum Norðmanna undu Danir ekki og skutu málinu til Þjóðabandalagsins svonefnda, sem var einskonar fyrirrennari Sameinuðu þjóðanna. Dómstóll Þjóðabandalagsins sló því föstu að Grænland allt tilheyrði Danmörku. Þessum úrskurði fylgdi sú kvöð að Dönum bæri að sinna þessum landsvæðum, með reglubundnu eftirliti á landi og af sjó. Fyrsti vísirinn að hundasleðaherdeildinni varð til árið 1941.

Í ágúst árið 1942, tveimur árum eftir að Þjóðverjar hertóku Danmörku settu þeir upp, með mikilli leynd, veðurathugunarstöð á Norðaustur-Grænlandi. Fyrir tilviljun uppgötvaði dönsk hersveit stöðina. Þjóðverjar drápu eða handsömuðu Danina. Einn dönsku hermannanna komst þó undan og til næstu herstöðvar bandamanna, 600 kílómetra leið. Þýska stöðin var skömmu síðar lögð í rúst í árás bandamanna. Eftir lok síðari heimsstyrjaldarinnar, nánar tiltekið árið 1950, samþykkti danska ríkisstjórnin, að tillögu hersins, að stofna hundasleðaherdeild, hún fékk nafnið Operation Petrol. Hlutverk deildarinnar var frá upphafi að viðhalda dönskum yfirráðarétti á Norður og Norðaustur- Grænlandi með hernaðarlegu eftirliti, og að vera einskonar þjóðgarðsverðir í stærsta þjóðgarði heims. Svæðið sem um ræðir er 160 þúsund ferkílómetrar (Ísland er 104 þúsund ferkílómetrar) og strandlengjan 16 þúsund kílómetrar.

Operation Petrol varð Resolut og síðar Sirius

Sumarið 1951 flutti hundasleðasveitin til nýrra höfuðstöðva sem fengu nafnið Sirius Daneborg. Hundasleðasveitin fékk nafnið Slædepatruljen Resolut. Tveimur árum síðar var nafninu enn breytt, ástæðan var að í Norður-Kanada var veðurathugunarstöð, Resolut Bay, og nöfnin gætu valdið ruglingi. Danska hundasleðasveitin fékk nafnið Sirius, eða Hundastjarnan, Canis major.  Nafnið er dregið af björtustu stjörnunni í stjörnumerkinu Stóra hundi.

Miklar kröfur

Í Sirius sveitinni eru 14 menn, 12 tilheyra  höfuðstöðvunum Daneborg og 2 í Mestersvig sem er nokkru sunnar. Til að teljast hæfir til umsóknar skulu viðkomandi vera á þrítugsaldri, ógiftir, ekki í sambúð og hafa  lokið herskyldu. Umsækjendur skulu undirgangast margs konar próf, meðal annars varðandi heilsufar, hafa hreint sakavottorð og fleira mætti nefna. Þeir sem komast gegnum nálaraugað, ef svo mætti segja, sækja sérstök undirbúningsnámskeið, fá margs konar þjálfun, kennslu í saumaskap, grundvallarkennslu í meðferð véla og tækja og ótalmargt annað, allt til að undirbúa tveggja ára dvöl á Norðaustur-Grænlandi við frumstæðar og erfiðar aðstæður. Þurfa með öðrum orðum að geta bjargað sér.

Hver einstaklingur er í Sirius sveitinni í tvö ár, eða rúmlega það. Helmingnum af sveitinni er skipt út einu sinni á ári, á sumrin. Karlar (konur hafa aldrei verið í Sirius) vinna  tveir og tveir saman, annar búinn að vera í eitt ár og hinn nýliði. Þeir mynda ásamt 10 til 12 hundum eina sveit. Miklu skiptir að þessir tvímenningar séu samrýmdir því þeir eyða miklum tíma saman. Mánuðum saman eru mennirnir á ferðinni, ferðast ásamt 10 til 12 hundum og einum sleða milli útstöðva  sveitarinnar, að jafnaði um 30 kílómetra á dag.

Útstöðvarnar sem eru um 50 talsins, eru annað hvort tjöld eða litlir kofar, enginn lúxus. Í þessum útstöðvum eru birgðir sem fluttar eru á staðinn á sumrin.

Ekki rólegheit á sleðanum

Sleðaferðirnar, sem standa vikum og jafnvel mánuðum saman, eru mjög krefjandi, bæði andlega og líkamlega. Rétt er að nefna að tvímenningarnir sitja ekki í rólegheitum á sleðanum meðan hundarnir púla. Þeir  hlaupa, eða ganga á skíðum, með sleðanum og þurfa að innbyrða 8 þúsund hitaeiningar á sólarhring, þrisvar til fjórum sinnum ,,ráðlagðan dagskammt“. Á sleðanum, sem er einfaldur að gerð eru matarbirgðir og neyðartjald sem hægt er að nota í neyð, samtals 3 – 5 hundruð kíló. Þar eru líka skotvopn, ef hvítabirnir  skyldu gerast nærgöngulir. Samanlagt leggja Sirius sveitirnar sex árlega að baki 15 -20 þúsund kílómetra,  ferðast fyrst og fremst á ísilögðum fjörðum og sundum. Veðráttan getur reynst mjög erfið, frostið fer niður í -50 gráður og vindstyrkurinn allt að 65 metrar á sekúndu eða jafnvel meira.

Það er lítið um frídaga hjá Sirius sveitinni, eftir eitt ár, þegar ráðningartímabilið er hálfnað er skylduheimsókn til tannlæknis, sú heimsókn má ekki fara fram í Danmörku. Í bók sem Erik B. Jørgensen, fyrrverandi Sirius maður, skrifaði um veru sína í sveitinni sagði hann að tannlæknaheimsóknir væru yfirleitt ekki tilhlökkunarefni, nema í Sirius sveitinni. Hann sagði að vikuheimsókn til tannlæknis á Íslandi (styst að fara) væri ætíð tilhlökkunarefni. Þá er flogið frá Station Nord, þar er danski herinn með bækistöð, veðurathugunarstöð og flugvöll. Að sögn Erik B. Jørgensen er stoppið í Station Nord kærkominn lúxus, sturta og nægilegt heitt vatn. Hann segir líka að Sirius mennirnir noti gjarna tækifærið til að skipta um nærbuxur, í fyrsta skipti í tvo mánuði.

Ekki venjulegir hundar

Eins og áður var nefnt gegna sleðahundarnir sem eru allt upp undir 100, mikilvægu hlutverki í Sirius sveitinni. Rétt eins og með mennina sem valdir eru í sveitina skiptir valið á hundunum miklu máli. Hundarnir sem eru af grænlensku kyni eru bæði stórir og sterkir, þeir geta verið allt að 50 kílóum á þyngd. Áður en hundarnir eru keyptir fara þeir í gegnum stífa skoðun, feldurinn má hvorki vera of þunnur né of þykkur, tennurnar þurfa að vera heilar og húðin á trýninu og kringum augun ekki of ljós (hætta á sólbruna). Skapgerð hundanna skiptir miklu máli, þeir mega ekki vera grimmir og árásargjarnir óróaseggir (ballademagere). Síðastliðið haust voru keyptir 15 nýir hundar, 10 tíkur og 5 karlhundar, á aldrinum eins til þriggja ára. Hundarnir fara yfirleitt á ,,eftirlaun“ um sjö ára aldur, þá hafa þeir lagt að baki þúsundir kílómetra.

Af hverju hundasleðadeild?

Þessari spurningu varpaði danskur fréttamaður fram á fundi með yfirstjórn danska hersins fyrir skömmu. Svarið var að samkvæmt þeirri kvöð sem sett var á Dani árið 1932 og nefnd var hér framar ber að sinna eftirlitinu á landi og sjó. Þá voru hvorki þyrlur né gervitungl, og þótt slík tækni sé til staðar í dag kemur hún ekki í staðinn fyrir eftirlit á fæti, eins og einn yfirmanna hersins komst að orði.