Evrópa verður að efla varnir sínar og gegna stærra hlutverki innan NATO þar sem Donald Trump, forseti Bandaríkjanna, hefur „hrist upp í stoðum sambands ríkjanna beggja vegna Atlantshafsins“, sagði Kaja Kallas, æðsti erindreki Evrópusambandsins (ESB) í utanríkismálum, í dag.

„Ég vil taka það skýrt fram: Við viljum sterk tengsl yfir Atlantshafið. Bandaríkin verða áfram samstarfs- og bandalagsríki Evrópu. En Evrópa verður að laga sig að nýjum veruleika. Evrópa er ekki lengur aðaláhersla stjórnvalda í Washington,“ sagði Kallas á varnarmálaráðstefnu í Brussel.

„Þessi breyting hefur verið í gangi um nokkurt skeið. Hún er kerfisbundin, ekki tímabundin. Það þýðir að Evrópa verður að stíga fram – ekkert stórveldi í sögunni hefur útvistað eigin tilvist og lifað af.“

Hótanir Trumps skóku bandalagsþjóðir í Evrópu í þessum mánuði þegar hann lýsti því yfir að Bandaríkin myndu taka Grænland af Danmörku, sem er aðildarríki NATO og ESB – áður en hann hætti við.

Krísan hefur magnað upp kröfur um að álfan verði óháðari vernd frá þessu yfirgnæfandi herveldi NATO.

Kallas var þó áfram með það á hreinu að NATO væri hornsteinn öryggis í Evrópu.

Hún sagði að viðleitni ESB ætti að „halda áfram að vera viðbót“ við viðleitni bandalagsins, en lagði áherslu á að Evrópa þyrfti að gegna stærra hlutverki.

„Sérstaklega núna, þegar Bandaríkin beina sjónum sínum út fyrir Evrópu, þarf NATO að verða evrópskara til að viðhalda styrk sínum,“ sagði hún.

„Til þess verður Evrópa að bregðast við.“

Evrópulönd hafa þegar aukið fjárveitingar til varnarmála síðan Rússar réðust inn í Úkraínu fyrir fjórum árum og samþykktu í fyrra að hækka útgjaldamarkmið NATO verulega undir þrýstingi frá Trump.

ESB hóf einnig í fyrra fjölda verkefna sem það segir að gætu leitt til þess að aðildarríki þess leggi 800 milljarða evra til viðbótar í varnarmál.

Bandaríkjastjórn hefur á meðan sagt að það vilji að evrópskir bandamenn taki yfir meiri ábyrgð á hefðbundnum vörnum álfunnar þar sem áherslur Bandaríkjanna færast yfir á aðrar ógnir eins og Kína.

„Hættan á að snúa aftur að fullu til þvingandi valdapólitíkur, áhrifasvæða og heims þar sem máttur ræður rétti, er mjög raunveruleg,“ sagði Kallas.

Hún lagði áherslu á að Evrópa „verði að viðurkenna að þessi grundvallarbreyting er komin til að vera. Og að bregðast við með hraði.“

Ummæli Kallas koma í kjölfar þess að Mark Rutte, framkvæmdastjóri NATO, sagði þingmönnum ESB að „halda áfram að láta sig dreyma“ ef þeir teldu að Evrópa gæti varið sig án Bandaríkjanna.

Í ávarpi til þings sambandsins á mánudag lagði Rutte áherslu á að Evrópa þyrfti að tvöfalda útgjaldamarkmið sín til að hafa efni á þeim „milljörðum og aftur milljörðum evra“ sem það myndi kosta að koma í stað kjarnorkuhlífar Bandaríkjanna.

Yfirmaður vestræna hernaðarbandalagsins varaði einnig við því að ef Evrópa reyndi að byggja upp eigin herafla til að koma í stað Bandaríkjanna innan NATO myndi það spila beint í hendur Vladimírs Pútíns, leiðtoga Rússlands.

„Pútín mun elska það. Svo hugsið ykkur aftur um,“ sagði Rutte.

Þess í stað hvatti hann ESB til að nýta hefðbundna styrkleika sína til að afla fjármagns og draga úr regluverki til að hjálpa varnariðnaðinum að vaxa.