Þingmenn Sjálfstæðisflokksins og Miðflokksins hafa í umræðu um framlengingu á styrkjum til einkarekinna fjölmiðla í dag gagnrýnt að stærstu fyrirtækin, Árvakur og Sýn, sem gefa út Morgunblaðið og Vísi.is, fái ekki meira en 22% af heildarupphæðinni hvert, samkvæmt breytingu á fyrirkomulaginu.

Í fyrra hlutu Árvakur og Sýn 22,24% hvort af heildarupphæð styrkja til einkarekinna fjölmiðla. Ef þak hefði verið við 22% hefði hlutdeild þeirra minnkað samtals um 0,24% hvor miðill. En þakið hefur verið 25%.

Jón Pétur Zimsen, þingmaður Sjálfstæðisflokksins, lýsti óánægju með að „frjálsu fjölmiðlarnir sem eru í mestri samkeppni og geta veitt ríkisfjölmiðlinum aðhald,“ fái skertan styrk. Hann vísaði til þess að geimvera myndi sjá samhengið.

„Ef það væri geimvera sem kæmi hérna út og myndi bara horfa á þetta alveg kalt, án pólitískrar hugsunar, myndi bara meta málið: Við erum með ríkisfjölmiðil og svo erum við með tvo aðra, einu sem geta veitt aðhald. Ríkisfjölmiðillinn er með margfalt meiri ríkisstyrk, samt eru þessir tveir hér, það er tekið af þeim, tvö stöðugildi. En ríkisfjölmiðillinn, það er ekki hróflað við honum. Og í þessu mætti auðveldlega segjast að það væru pólitísk skilaboð.“

Þá sagði hann að eftir á að hyggja hefði minnihluti allsherjar- og menntamálanefndar, sem hann situr sjálfur í, átt að leggja til að Ríkisútvarpið yrði skert sem nemur skerðingu á framlaginu.

„Það hefði verið sniðugt, og maður getur nú alltaf verið vitur eftir á, að koma þessu inn í minnihlutaálitið hjá okkur, að taka fjármagn úr Ríkismiðlinum og hann yrði í rauninni skertur til jafns við stóru miðlana sem hann er í samkeppni við og veita honum aðhald. Það hefði verið jafnræðissjónarmið í því.“

Lækkunin væri 1,4 milljónir króna

Styrkir til einkarekinna fjölmiðla voru samtals 550 milljónir króna í fyrra. Þar af fékk Árvakur hf, sem gefur út Morgunblaðið, 123.898.018 krónur, eða 22,24% fjárveitingarinnar. Ef þak hefði verið við 22% hefði Árvakur fengið samtals 1,4 milljónum krónum minna.

Sýn fékk sömu upphæð og Árvakur, tæpar 124 milljónir króna.

Ríkisstyrkir til fjölmiðlanna tveggja hefðu því minnkað um tæplega 3 milljónir króna við lægra þak, sem hefðu dreifst til minni fjölmiðla, en almenn lækkun ríkisstyrks kemur á móti.

Styrkupphæðin í ár, samkvæmt fjárlögum, er í heildina lægri sem nemur 53 milljónum króna vegna aðhaldskröfu sem dreifist á einkareknu fjölmiðlana. Þannig ákvað ríkisstjórnin í fjárlagafrumvarpi sínu að lækka framlag til einkarekinna fjölmiðla, en auka framlag til Ríkisútvarpsins sem nemur 390 milljónum króna.

Óvissa er því um rekstrarumhverfi einkarekinna fjölmiðla, þar sem ekki er enn endanlega ákveðið hvort kostnaður við rekstur síðasta árs fæst endurgreiddur í ár.

Töpuðu milljón á dag

Árvakur tapaði um einni milljón á dag í fyrra, þrátt fyrir ríkisstyrki, og fékk í vor aukið hlutafé frá útgerðarfélögum sem eiga mikinn meirihluta félagsins. Árvakur hefur tapað öll rekstrarár frá og með íslenska efnahagshruninu, ef frá er talið árið 2013, þegar hagnaður var 6 milljónir króna.

Ríkisútvarpið fær hins vegar 6,5 milljarða króna framlag frá ríkinu, samkvæmt fjárlagafrumvarpinu.

„Sovéskt ástand“

Snorri Másson, þingmaður Miðflokksins og fyrrverandi fjölmiðlamaður sem stofnaði Ritstjórann.is, sagði að ekki væru „spennandi viðskiptatækifæri“ í fjölmiðlum og verið væri að „halda áfram að sneiða að þessum miðlum“. Þá sagði hann yfirburði Ríkisútvarpsins „hálfpartinn sovéskt ástand“, að fréttir væru bara í boði ríkisins. „Klukkan sjö færðu sannleikann beint í æð, eins og ríkisvaldið sér hann.“

Fulltrúar meirihlutans hafa svarað því til að einungis sé um einfalda framlengingu laganna að ræða, og að unnin verði ný fjölmiðlastefna næsta haust.

Hvað varðar þak á greiðslur til stærstu fyrirtækjanna svaraði Guðmundur Ari Sigurjónsson, framsögumaður meirihlutans í atvinnuveganefnd:

„Það var vilji ríkisstjórnarflokkanna að styðja betur við héraðsfréttamiðlanna.“

Í frumvarpinu er það rökfært með þeim hætti að þannig sé unnið gegn „fréttaeyðimörkum“. „Eins og komið hefur fram þá hefur þróunin annars staðar á Norðurlöndunum verið í þá átt að lækka hámarkshlutfall styrkja til einstakra fjölmiðla, t.d. í Noregi og Svíþjóð, sem og að auka stuðning við staðbundna miðla til þess að tryggja að ekki myndist svokallaðar fréttaeyðimerkur, þ.e. tryggja aðgengi alls almennings að vandaðri og óháðri fréttamennsku hvar sem það er statt á landinu og þar þrífist fjölmiðlar sem miðla af heimabyggð í heimabyggð.“

Fyrirvari um hagsmuni: Sameinaða útgáfufélagið, sem gefur út Heimildina, hlýtur styrki til einkarekinna fjömiðla með sama hætti og aðrir.