Vaxandi óánægja Donalds Trump með Seðlabanka Bandaríkjanna náði hámarki í þessari viku þegar forsetinn hótaði að taka það fordæmalausa skref að reka yfirmann Seðlabankans, sem hingað til hefur notið algers sjálfstæðis.

Trump hefur ítrekað sagt að hann vilji vaxtalækkanir strax til að örva hagvöxt á meðan hann kynnir tollastefnu sína, og hefur hótað að reka Jerome Powell, formann Seðlabankans, ef hann hlýðir ekki, sem setur bankann og Hvíta húsið í fyrirsjáanlegan árekstur, sem sérfræðingar vara við að gæti valdið meiri óstöðugleika á fjármálamörkuðum.

„Ef ég vil hann út, þá verður hann fljótur út þaðan, trúið mér,“ sagði Trump á fimmtudag og vísaði til Powells, en annað fjögurra ára tímabil hans sem formaður Seðlabankans lýkur í maí 2026.

Powell hefur sagt að hann hafi engin áform um að hætta snemma og bætti við í þessari viku að hann telji sjálfstæði bankans í peningamálastefnu vera „lagalegt mál“.

„Það er augljóst að sú staðreynd að formaður Seðlabankans finnur sig knúinn til að tjá sig um þetta þýðir að þeir eru alvara,“ sagði Diane Swonk, aðalhagfræðingur KPMG, við AFP og vísaði til Hvíta hússins.

Stephanie Roth, aðalhagfræðingur hjá Wolfe Research, sagði að hún teldi „að þeir muni lenda í árekstri,“ en telur ekki „að Seðlabankinn muni láta undan pólitískum þrýstingi“.

Flestir hagfræðingar eru sammála um að tollastefna stjórnarinnar - sem felur í sér 10 prósenta „grunnhlutfall“ á innflutning frá flestum löndum - muni setja þrýsting á verðhækkanir og kæla hagvöxt, að minnsta kosti til skamms tíma.

Það myndi halda verðbólgu vel frá langtímamarkmiði Seðlabankans um tvö prósent og líklega koma í veg fyrir að stefnumótendur lækki vexti á næstu mánuðum.

„Þeir munu ekki bregðast við vegna þess að Trump birti að þeir ættu að vera að lækka vexti,“ sagði Roth í viðtali og bætti við að slíkt væri „uppskrift að hörmungum“ fyrir bandarískt efnahagslíf.

Sjálfstæði Seðlabankans „algjörlega nauðsynlegt“

Margir lögfræðingar segja að forseti Bandaríkjanna hafi ekki vald til að reka formann Seðlabankans eða neinn af samstarfsmönnum hans í 19 manna vaxtaákvörðunarnefnd bankans af neinni ástæðu, nema af sérstöku tilefni.

Seðlabankakerfi Bandaríkjanna, sem var reist fyrir meira en öld, er hannað til að verja seðlabanka Bandaríkjanna frá pólitískum afskiptum.

„Sjálfstæði er algjörlega nauðsynlegt fyrir Seðlabankann,“ sagði Roth. „Lönd sem hafa ekki sjálfstæða seðlabanka eru með gjaldmiðla sem eru greinilega veikari og vexti sem eru greinilega hærri.“

Mark Zandi, aðalhagfræðingur Moody's Analytics, sagði við AFP að þau hefðu „afgerandi sannanir fyrir því að það að skerða sjálfstæði seðlabanka sé sérstaklega slæm hugmynd“.

Vill geta rekið yfirmenn sjálfstæðra stofnana

Ein alvarleg ógn við sjálfstæði Seðlabankans kemur frá yfirstandandi dómsmáli þar sem stjórn Trumps hefur gefið til kynna að hún muni leita eftir því að vefengja ákvörðun Hæstaréttar frá 1935 sem neitar forseta Bandaríkjanna um rétt til að reka yfirmenn sjálfstæðra ríkisstofnana.

Málið gæti haft alvarlegar afleiðingar fyrir Seðlabankann, miðað við stöðu hans sem sjálfstæðrar stofnunar þar sem stjórnendur hans telja að forsetinn geti ekki rekið þá af tilefnislausu.

En jafnvel þótt stjórn Trumps nái árangri fyrir dómstólum, gæti hún fljótlega rekist á endanlega vörn sjálfstæðis Seðlabankans: Skuldabréfamarkaðinn.

Á meðan óróleika á mörkuðum stóð nýverið, sem var af völdum tollastefnu Trumps, hækkuðu ávöxtunarkröfur bandarískra ríkisskuldabréfa og dollarinn féll, sem bendir til þess að fjárfestar líti ef til vill ekki lengur á Bandaríkin sem öruggt skjól fyrir fjárfestingar eins og áður.

Andspænis skarpri hækkun á ávöxtunarkröfu bandarískra ríkisskuldabréfa, frestaði stjórn Trumps áformum sínum um hærri tolla gegn tugum landa, sem hjálpaði til við að róa fjármálamarkaðina.

Ef fjárfestar teldu að sjálfstæði Seðlabankans til að takast á við verðbólgu væri skert, myndi það líklega ýta upp ávöxtunarkröfu langtíma ríkisskuldabréfa á þeirri forsendu að langtímaverðbólga yrði hærri, og setja þrýsting á stjórnvöld.

„Þú getur ekki stjórnað skuldabréfamarkaðnum. Og það er boðskapurinn,“ sagði Swonk.

„Og þess vegna viljum við sjálfstæðan Seðlabanka.“